Кіріспе

1989 жылы Филип Керрдің романы, 1980-ші жылдардың готикалық рок тобы. "Наурыз гүлдері" – тарихи детективтік роман және Филип Керрдің детектив Бернхард "Берни" Гунтерді таныстыратын алғашқы туындысы. "Наурыз гүлдері" Керрдің "Берлин нуары" деп аталатын трилогиясының бірінші кітабы. Екіншісі, "Ақ қылмыскер", 1990 жылы, ал үшіншісі, "Неміс реквиемі" 1991 жылы жарық көрді.

Сюжет

Бернхард Гунтер, 38 жастағы Берлиннің бұрынғы полицейі, жеке тергеуші болып жұмыс істейді. 1936 жылдың жазында бай өнеркәсіпші Герман Сикс оның қызы Гретаның үйінен ұрланған алмаз алқасын қайтару үшін оны жалдайды. Ұрылық кезінде оның қызы мен күйеуі Пол Пфарр өлтіріліп, үй өртенген. Әртүрлі дереккөздер арқылы Гюнтер Пол Пфаррдың СС офицері екенін, әкесі Сикспен келіспейтінін, сондай-ақ СС және Гестапо басшысы Генрих Гиммлердің бұйрығымен үкіметтік жемқорлықпен күресіп жатқанын біледі. Ол сондай-ақ Сикстің жеке хатшысы Хьяльмар Хауптендлер мен күдікті алмаз сатушы Курт Джесхонек арасындағы байланысты анықтайды. Тергеудің орталық тақырыбы – Герман Геринг үшін маңызды тұлғалар туралы шантаж материалдарын жинаған аристократ фон Грейс, Геринг оны саяси мақсаттар үшін пайдаланады. Тергеу барысында Гюнтер Инге Лоренцпен танысады, ол оның көмекшісі және кейіннен сүйіктісіне айналады. Ингемен бірге Гюнтер Пфарр үйінің сейфін бұзған деген күдікпен Кюрт Мучманды іздейді. Бұл оларды құлаған пансионатқа жеткізеді, онда олар фон Грейстің шіріген денесін табады. Соңында олар Мучманның "Қызыл" Дитер үшін тонау жасағанын біледі, ол неміс күшті қылмыстық синдикатының басшысы. Гюнтер 1936 жылғы Олимпиада ойындарының бөлігі болған жарыстар кезінде Рейхтік спорт алаңында Полдың көмекшісі Марлен Сахммен кездеседі. Сахмнан Гюнтер Полдың Сикстің жемқор екенін анықтағанын және оны сотқа тартуға дайын болғанын біледі. Ол үшін ол фон Грейсті Сикс туралы ақпаратты жариялауға көндіруге тырысты, бірақ фон Грейс бас тартқандықтан Пол Гестапоға құжаттарды алуға рұхсат берді. Кейін фон Грейсті Дитердің адамдары өлтіреді. Сахммен кездескеннен кейін Гюнтер таксимен Хауптендлердің жағажай үйіне барады. Ол Хауптендлер, Джесхонек және әйелді көріп, оларға қарсы тұрады. Ол шайқаста Джесхонекті өлтіріп, Хауптендлер мен әйелді есінен айырады, бірақ кейін Дитердің тобынан келген шабуылшы оны есінен айырады. Осы уақытта Инге жоғалып кетеді. Жағажайдағы үйден болған оқиғадан кейін Гюнтер Сикстің үйіне барып, бірнеше сұраққа жауап алуға тырысады. Сикс оны істен шығару үшін ақша төлеуге тырысады, бірақ Гюнтер оған барлық фактілерді ұсынады. Әңгіме барысында Гюнтер Хауптендлердің жағажай үйінде көрген әйелдің Полдың сүйіктісі емес, Сикстің қызы екенін түсінеді. Көрінетінідей, Грета Пфарр, Сикстің қызы, күйеуін және оның сүйіктісін өлтірді, ал Хауптендлердің көмегімен қашу үшін ақша табу үшін алқаны ұрлап, үйді өртеп жіберді. Бірақ сол кезде Мучман сейфтен құжаттарды алып кеткен еді, ал олардың алқаны ұрлағаны Герман Сикс үшін Дитердің жаман көрінуіне себеп болды. Сикс Қызыл Дитер өзінің қызы мен Хауптендлерді ұстап отырғанын түсінеді, ол Гюнтермен бірге неміс күштілігінің штаб-пәтеріне бару үшін моторлы қайықты алады. Неміс күштілігінің штабында Сикс пен Гюнтер істі Қызыл Дитерге түсіндіреді, ол Хауптендлер мен Гретаны құтқаруға көмектеседі. Олар фон Грейс құжаттарының орналасқан жерін білуі керек деген жалған сенімге негізделген азаптауларға ұшырайды, өйткені олар қағаздармен бірге сейфте болған алқаны ұстайды. Екі тұтқынды босату үшін Қызыл Дитер өзінің бір қарақшысын атып тастауға мәжбүр болады. Гюнтер Гретемен бірге қайықпен аралдан қашып кетуге тырысады, бірақ оларды Гестапо тобы ұстап алады. Оқиға кезінде Грета адасқан оқтан қаза табады. Гюнтер оянғанда Гестапо оны ұстағанын және бір апта бойы түрмеде шіріп жатқанын біледі. Соңында Гестапоның жоғары лауазымды офицері Рейнхард Гейдрих оны Дахау концлагеріне барып, онда тұтқынға алынған Мучманмен жасырын достық қарым-қатынас орнатуға және одан фон Грейс қағаздарының орналасқан жерін алуға мәжбүр етеді. Гюнтер Дахауға жіберіледі және онда лагерьде түрлі қиындықтарға тап болады, олар оны ауруханаға жеткізеді. Ауруханада ол гепатиттен өліп жатқан Мучманды табады. Соңында Мучман қайтыс болғанға дейін қағаздардың орналасқан жерін айтады. Гюнтер Гестапоға құжаттарды береді, олар оны босатып жібереді. Ол Ингеді ешқашан таба алмайды.

Негізгі тақырыптар

Романның басты тақырыптары: Үшінші рейхтің мемлекеттік қызметкерлері арасындағы жемқорлық, нацистік режимнің күнделікті зорлық-зомбылығы мен антисемитизмі, сондай-ақ жақын арадағы соғысқа қарсы тұруға неміс халқының қабілетсіздігі немесе ықылассыздығы.

Тарихи элементтер

Кейіпкерлердің көпшілігі ойдан шығарылған болса да, романның сюжеті Геринг, Гиммлер, Гейдрих, Артур Небе және Вальтер Фанк сияқты тарихи тұлғаларды да қамтиды. 15-тараудағы бір эпизод Рейх спорт алаңында, Джесси Оуэнс қатысқан Олимпиадалық жеңіл атлетика жарысы кезінде өтеді. 1936 жылғы Берлиннің көптеген жер-атаулары еске алынады. Дегенмен, 7-тарауда тарихи қателік бар: Керр Берлиннің Далем ауданының шетіндегі көшені "Клайалли" деп атайды. Бұл көше, бастапқыда "Кронпринценалле" деп аталған, 1949 жылы АҚШ-тың оккупациялық аймағының әскери губернаторы және Батыс Берлиннің совет блокадасын жеңілдету үшін Берлин әуе көпірін ұйымдастырушы болған Люциус Д. Клей генералды құрметтеп қайта аталды. 11-тарауда "Reichswerke Hermann Göring" компаниясына жасалған сілтеме дұрыс емес, себебі бұл корпоративтік құрылым тек 1937 жылдың шілдесінде құрылған.

Романның атауын түсіндіру

"Наурыз гүлдері" Гитлердің өкілеттік заңы қабылданғаннан кейін, оны диктатор еткен 1933 жылғы 23 наурызда нацистік партияға пайда табу үшін кешігіп келген оппортунистер еді.