Кіріспе

Британдық саясаткер

Уиттман Дикинсон Пирсон, 1-ші виконт Коудрей, (15 шілде 1856 – 1 мамыр 1927), 1894 жылдан 1910 жылға дейін сэр Уиттман Пирсон, баронет, ал 1910 жылдан 1917 жылға дейін лорд Коудрей ретінде танымал болған британдық инженер, мұнай өнеркәсібінің кәсіпкері, меценат және либерал саясаткер. Ол «Пирсон» конгломератының иесі болды.

Өмірбаян

Пирсон 1856 жылдың 15 шілдесінде Батыс Йоркширдегі Шелли, Киркбертон елді мекенінде дүниеге келді. Ол 1899 жылы қайтыс болған Джордж Пирсонның ұлы, ол S. Pearson & Son өндірістік және мердігерлік фирмасының иесі, оның әйелі Сара Дикинсон, Оңтүстік Йоркширдегі Хай Хойлендтен Уитман Дикинсонның қызы.

Іскерлік мансап

Отбасылық құрылыс бизнесі S. Pearson & Son 1844 жылы оның атасы Сэмюэл Пирсон (1814–1884) құрған. Уитман Пирсон 1880 жылы компанияны басқаруға алды және кейіннен бас кеңсесін Йоркширден Лондонға көшірді. Глобализацияның ерте жақтасы болған S. Pearson & Son Довердегі Адмиралтейство портын, Галифакстағы доктарды, әлемнің түкпір-түкпіріндегі туннельдерді, темір жолдар мен порттарды, сондай-ақ Судандағы Сеннар бөгетін салды. 1900 жылы компания Лондондағы Ұлы Солтүстік және Қалалық темір жолының құрылысын өз мойнына алды және 1904 жылы аяқталғаннан кейін оны төрт жыл бойы басқарды. 1907 жылы ол Whitehall Securities Corporation Ltd инвестициялық компаниясын құрды, ол оның ұлы Клайв Пирсон басшылығымен 1930 жылдары британдық әуе тасымалының дамуында маңызды рөл атқарды. Бүгінде Pearson Plc негізінен баспа ісімен айналысады.

Мексикалық Eagle Petroleum компаниясы

1889 жылы Мексика президенті Порфирио Диас Пирсонды елiне, Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейiнгi Техуантепек теміржолын салуға шақырды. Пирсонның Мексикаға жасаған сапарларының бiрiнде ол Техас штатының Ларедо қаласындағы теміржол байланысын жіберіп алды және ол Шпиндлтопта мұнайдың жаңадан табылуынан кейiн "мұнайға деген құмарлықпен" сипатталған қалада түндеуге мәжбүр болды. Сол түні Мексикадағы мұнайдың шығуы туралы жедел зерттеулер жүргiзгеннен кейiн Пирсон Ларедодағы мұнайға мүмкiндiк беретiн жерлердi сатып ала бастады, ол табылған мұнайды Техуантепек теміржолын салу үшiн пайдалана алады деп ойлады. 1902 жылы Техуантепек аралшасынан күкiрт табылғаннан кейiн Пирсон Техас штатынан бұрғылаушылар тобын шақырып, Потрерильосты бұрғылады. No. 4 ұңғыма 709 фут тереңдiкте тұз қабаттарының орналасқан жерiн растады. Бұл жақсы белгi болды, өйткенi 1901 жылы Шпиндлтопта тұз қабаттарының шетiнен мұнай табылды. No. 8 ұңғыма Мексиканың алғашқы коммерциялық мұнай ұңғымасы болды. Кейiн Пирсон Энтони Лукасты 20 бұрғылау орнын табуға, Яльтипан, Капакан, Текуанапа және Соледад аймақтарын дамытуға көмектесуге шақырды. 1908 жылы Eagle Мексиканың алғашқы мұнай өңдеу зауытын салды, ол Минатитлан қаласында орналасқан. 1910 жылы Potrero del Llano No. 4, шын мәнiнде, гейзердей атқылады. 1921 жылы Пирсон Mexican Eagle Petroleum Company (Cia. Mexicana de Petróleo el Águila, S. A.) компаниясын Shell Royal Dutch компаниясымен бiрiктiрдi. 1911 жылы президент Диас құлатылды және Мексика революциясы басталды. Бұл жағдай Мексиканың мұнай өнеркәсiбiндегi шетелдiк инвесторларға керi әсер еттi. 1918 жылдың қазан айында Пирсон "Mexican Eagle" акцияларының едәуiр бөлігін "Royal Dutch Shell" компаниясы атынан Калуст Гулбенкианға сатты, ол оның басқаруын өз мойнына алды. Ол алғаш рет 1895 жылы ақпанда өткен қосымша сайлауда Колчестер сайлау округiнен либералды парламент мүшесi болып сайланды. Ол 1895 жылғы жалпы сайлауда бұл орынды сақтап қалды және 1910 жылға дейiн оны ұстады, содан кейiн ол Сассекс графтығындағы Мидхерст бароны Коудрей ретiнде жұртшылыққа көтерiлдi. Оның өмiрi көптеген оқиғалармен байланысты, әсiресе Колчестер қамалының көпшiлiкке ашылуы. Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс кезінде оның басшылығымен Гретнадағы HM Factory атты оқ-дәрi фабрикасы және Шаторудағы танк құрастыру зауыты салынды. 1917 жылдың қаңтар айында ол Тайлық кеңеске ант бердi және Сассекс графтығындағы Коудрей виконты атанды. Сол айда Дэвид Ллойд Джордж одан Әуе Кеңесiнiң президентi болуын сұрады. Коудрей жалақы алмау шартымен келістi. Лорд Коудрей ұшақ өндiрiсiн жақсарту үшiн көп жұмыс iстедi және оның басқаруы кезінде ұшақтардың саны үш есеге артты. Алайда, 13 маусымда неміс бомбалау салдарынан 600-дан астам адам қаза болғаннан кейiн ол келесi қарашада отставкаға кеттi. Соғыстан кейiн ол либералды саясатта және қайырымдылық шараларында белсендi болды. Ол Лидс университетiнiң испан кафедрасында профессорлық қызмет атқарды, Лондон университетiнiң колледжiне, Ұлттар лигасының одағына, Корольдiк әуе күштері клубы мен естелiк қорына және көптеген қоғамдық жобаларға үлес қосты.

Өлім

Лорд Коудрей 1927 жылғы 1 мамырда 70 жасында Абердинширдегі Дюнехт үйінде ұйықтаған күйі қайтыс болды, 400 миллион фунт стерлинг (2021 жылы 24 миллиард доллар) мүлік қалдырды, бірақ мұрагерлік құқығы бойынша емес, тең бөлініп, 10 бөлікке таратылды. Оның орнын үлкен ұлы Уитман Гарольд Миллер Пирсон, 2-ші виконт Коудрей иеленді.