Кіріспе

Антиангиогендік қасиеттері бар ақуыз. Ерігіш fms-ге ұқсас тирозинкиназа 1 (sFlt 1 немесе sVEGFR 1) – антиангиогендік қасиеттері бар тирозинкиназа ақуызы. VEGF рецепторы 1-нің (Flt 1) мембранамен байланыспаған изоформасы sFlt 1, VEGF (қан тамыр эндотелийлік өсу факторы) және PlGF (плаценталық өсу факторы) сияқты ангиогендік факторлармен байланысып, еркін VEGF және PlGF концентрациясын төмендету арқылы қан тамырларының өсуін баяулатады. Адам организмінде sFlt 1 бүйректер, мүйіз қабықша және жатыр сияқты әртүрлі тіндердегі қан тамырларының қалыптасуын реттеуде маңызды рөл атқарады. sFlt 1 деңгейінің жоғарылауы преэклампсияның пайда болуымен байланысты.

Құрылымы

sFlt 1 – VEGF рецепторы Flt 1-нің қысқартылған түрі. sFlt 1, Flt 1-ге ұқсас клеткадан тыс доменді қамтиды, бірақ Flt 1-де кездесетін трансмембраналық және клеткаішілік домендерге ие емес. Оның орнына sFlt 1, жаңа 31 аминқышқылынан тұратын C-терминальды тізбекке ие. sFlt 1, 6 иммуноглобулинге ұқсас домендерден тұрады, VEGF және PIGF байланысатын орын N-терминальдан екінші доменде орналасқан. N-терминальдан үшінші доменде 10 негізгі аминқышқылынан тұратын тізбек, антикоагулянт гепаринмен байланысатын орынды құрайды. sFlt 1-нің pI көрсеткіші 9,51-ге тең, бұл ақуызға физиологиялық pH деңгейінде оң заряд береді.

Биологиялық қызметі

sFlt 1-де әдетте тирозинкиназа рецепторларын жасуша мембранасына ендіретін трансмембраналық домен болмағандықтан, sFlt 1 қан айналымында еркін қозғалады, осылайша ол бастапқыда шығарылған тінден дененің басқа аймақтарына жете алады.

Преэклампсияның плаценталық фактор теориясы

Преэклампсия – жүктілікке тән жағдай, жүктіліктің 20-шы аптасынан кейін аналық гипертензия және протеинуриямен сипатталады. Атап айтқанда, инвазиялық цитотрофобластар бұл өзгеріске эпителийлік жасушаларға тән адгезиялық молекулалардың экспрессиясын төмендету және эндотелийлік жасушаларға тән адгезиялық молекулалардың экспрессиясын арттыру арқылы қол жеткізеді, бұл псевдоваскулогенез деп аталатын процестің бір бөлігі болып табылады. Преэклампсиямен ауырған пациенттерде бұл артериялық трансформация толық емес, себебі цитотрофобластар адгезиялық молекулалардың экспрессиялық үлгісін эндотелийлік формаға толыққанды өзгерте алмайды. Про- және антиангиогендік факторлар мен олардың рецепторларының тепе-теңдігі, соның ішінде VEGF A, PIGF, Flt1 және sFlt1, осы процесті реттеуге қатысады деп есептеледі. sFlt 1 экспрессиясы гипоксиялық жағдайлармен стимуляцияланады. Сау жүктілікте плацента гипоксиялық ортада дамиды, нәтижесінде sFlt 1 экспрессиясы 20 есеге артады. Ерте басталатын преэклампсиямен ауырған пациенттерде бұл арту 43 есеге дейін жоғары болуы мүмкін, және жатырдың жеткіліксіз қанмен қамтылуы салдарынан туындаған ауыр жергілікті гипоксияға байланысты болуы ықтимал. Азот оксидінің сигналдарын тежеу, сондай-ақ, преэклампсияның егеуқыр моделінде sFlt 1 деңгейінің жоғарылауымен байланысты; бұл стимул адамдардағы преэклампсиядағы sFlt 1 тенденциясына әсер ететін қосымша фактор болуы мүмкін. Оттегі мен азот оксидінің деңгейімен қысқа мерзімді реттеуге қоса, генетикалық айырмашылықтар Flt 1 генінің тігілуіне және нәтижесінде sFlt 1 экспрессия деңгейіне де әсер етеді. Преэклампсия тарихы бар әйелдерде босанғаннан кейін 18 айға дейін sFlt 1 деңгейі жоғары болып қалады, бұл sFlt 1 экспрессиясының жүктілікке байланысты стимулдардан тәуелсіз генетикалық негізі бар екенін көрсетеді.

Клиникалық маңызы

Ананың қанында иммуноанализ арқылы өлшенген PlGF және sFlt 1 концентрациялары преэклампсияның болжамдық мүмкіндіктерін жақсартады, оның диагнозы көбінесе клиникалық белгілер, протеинурия және жатыр артериясының доплерлік жылдамдығы негізінде қойылады. Ерекше айта келетін болсақ, sFlt 1 деңгейінің жоғарылауы және PIGF мен VEGF деңгейінің төмендеуі преэклампсиялық белгілердің пайда болуына кем дегенде бес апта бұрын анықталуы мүмкін, бұл ертерек диагностика мен емдеуге мүмкіндік береді. sFlt 1 өзгерістері ерте басталатын преэклампсияны болжауда ең сенімді көрсеткіш болып табылады; жүктіліктің соңғы кезеңдерінде пайда болатын преэклампсия жағдайлары көбінесе PIGF деңгейінің шамалы төмендеуімен қатар жүреді. Сонымен қатар, sFlt 1 тестілеуінің сезімталдығы мен ерекшелігі преэклампсияны тиімді болжау үшін жеткіліксіз деп есептеледі. sFlt 1-дің преэклампсияның патогенезіне қатысуы осы аурудың таралуындағы кейбір демографиялық тенденцияларды түсіндіруге болады. Адамның Flt 1/sFlt 1 гені 13q12 хромосомасында орналасқан; ұрықтағы 13-ші трисомиямен преэклампсияның жоғары деңгейінің байланысы геннің қосымша көшірмесімен теориялық тұрғыдан түсіндірілуі мүмкін. Бұған қоса, алғаш рет жүкті болған әйелдерде sFlt 1 деңгейі жоғары болады, бұл бірінші жүктілікте преэклампсияның жиі кездесуін түсіндіруге болады.