Кіріспе

Жарым айналу арқылы жабылуды қамтамасыз ететін механикалық құрылғы. Үзіліс бұрандасы немесе үзіліс жібі – әдетте артиллериялық қарудың замкасында қолданылатын механикалық құрылғы. Ол 1845 жылы ойлап табылған деп саналады. Бұл жүйе басқа құрылғыларды жабу үшін де қолданылған, соның ішінде стандартты тебінгіш шлемдердің каскасы мен көкірек қалпағы арасындағы біріктіруді, сондай-ақ тебінгіш камералардың құлыптарын.

Дизайн

Бұзылған бұранданың осі бойымен жіптің бір бөлігі жойылған. Бұранда, қабылдағыштағы жартылай жіптелген тесікпен үйлеседі: бұрандадағы жіпсіз каналдар қабылдағыштың жіптелген бөліктерімен сәйкес келеді, және керісінше. Бұранда осылайша қабылдағышқа толығымен тегіс енгізіледі, содан кейін екі жіп жиынтығын сенімді түрде байланыстырып, біріктіруді қамтамасыз ету үшін сегізден бір бөлік бұрылыс жеткілікті. Толық жабылуға қажетті бұрылу мөлшері, жіпсіз секторлардың санына байланысты. Ең төменгі теңгерілген құрылымда 90° бұрышпен екі сектор болады, және құлыптау үшін 1/4 айналым қажет. 60° бұрышпен үш секторға 1/6 айналым, ал суасты шлемінің стандартты құрылымында 45° бұрышпен төрт секторға 1/8 айналым қажет.

Қолданбалар

Артиллерияда бұранданы доңғалаққа орнатып, қару камерасының артқы жағындағы жартылай бұралған тесікпен бекітеді. Американдық гравер Бенджамин Чемберс 1849 жылы "секциялық бұрандалары" бар, "жүктемені салу, тазалау және қаруды оқу үшін оны жылдам ашуға арналған" "сыртқы бұранданы кесу" арқылы жасалған темірден құралған қаруға патент алды. Оның қаруы металл патрондармен, ортасынан соққылы қақпақпен сынақтан өтті, себебі АҚШ Әскери-теңіз күштері бастапқыда қызығушылық танытты және Ордонанс бюросының бастығы Чарльз Моррис одан әрі дамытуды ұсынды, бірақ бұл жүйе сол кезде тым қымбат болды және оның орнына арзан Дальгрен қарулары қабылданды. 1872 жылы де Банге обтураторымен доңғалақтың тығыздалуы жақсартылды, және осы жүйемен жасалған барлық бұрандалы доңғалақтар жалпы De Bange түрі деп аталды.

Әлсіздік

Бастапқы жобалардың басты кемшілігі – брекблоктің айналымының жартысын ғана бұрауға болатындықтан, берік құлыпты қамтамасыз ету үшін әлі де ұзын брекблок қажет болатын. Аксель Веллин бұл мәселені сатылы бұрандалы конструкциясымен шешті: 1890 жылғы Веллин брекблогы. Бұл конструкцияда блок пен брек жіптері біртіндеп үлкен радиус бойынша сатылармен кесіледі. Мысалы, төрт сатылы брекблок блок айналымының бес бөлігінің төртеуін бұрауға мүмкіндік береді, бұл брекблоктің әлдеқайда қысқа болуына мүмкіндік береді, бірақ оны ашу немесе жабу үшін айналымның тек бес бөлігінің біреуі ғана қажет. Бұл негізгі конструкция қазірге дейін қапшықты зарядтайтын артиллерияда қолданылуда. Ажыратылған бұрандалар кейде босаң оқ-дәрі мылтықтарында кездеседі, себебі бұл механизм тарихи тұрғыдан металл оқ-дәрілерді пайдаланбайтын, қапшықты зарядтайтын қаруларда газ өткізбейтін тығыздыққа қол жеткізудің бірнеше практикалық тәсілдерінің бірі болды. Алдыңғы әдіс – мылтықтың артқы жағын бөгеу үшін клин пайдалану. Бұл жүйе басқа да қолданулар үшін де қолданылды, соның ішінде стандартты су астындағы костюмдердегі шлем мен көкірек қалқандары арасындағы біріктіру және су астындағы камералардың құлыптары.