Кіріспе
Гливс класының эсминшісі USS Tillman (DD 641) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінде АҚШ Сенаторы Бен Тилманның есімімен аталған екінші кеме. 1942 жылдан 1947 жылға дейін қызмет еткен ол, екінші дүниежүзілік соғыста, көбінесе Атлантика және Жерорта теңізінде болды.
USS Tillman (DD 641), a , was the second ship of the United States Navy to be named for United States Senator Ben Tillman. In commission from 1942 to 1947, she saw service in World War II, primarily in the Atlantic and Mediterranean.
Құрылыс және іске қосу
Тиллман 1941 жылдың 1 мамырында Чарльстон, Оңтүстік Каролинадағы Charleston Navy Yard кеме жасаушылығында салынды. 1941 жылдың 20 желтоқсанында Чарльз Самнер Мур ханымның спонсоры болуымен суға түсірілді және 1942 жылдың 4 маусымында қолданысқа берілді.
1942 жыл
1942 жылдың маусымнан қыркүйек айына дейін Тиллман АҚШ-тың шығыс жағалауында теңіз сынақтарынан және сынақ жүргізуден өтті. Қыркүйек және қазан айларында жаңа эсминец конвойларды сүйреп әкеліп, Шығыс теңіз шебіндегі жаттығуларға қатысты, содан кейін 23 қазанда Чесапик шығанағынан "Шағын шырақ" операциясына бағытталған конвоймен жолға шықты. 7 қарашаның түнгі жартысынан сәл бұрын Тиллман Африка жағалауының шамалы бөлігіне жетіп, Федала маңындағы Касабланка теңіз шайқасы кезінде Орталық шабуыл тобының жүк көліктерін күзетуді бастады. Көлік аймағын күзету кезінде Тиллман Вишидің W 43 француз патрульдік кемесімен қақтығысты, ол эсминец ескерткеніне қарамастан, алты сауда кемесін көлік аймағына өткізуге тырысты. Тиллманның қаруларынан оқтар тигеннен кейін патрульдік кеме жарылып, жағаға дұрыс қонды. Кейін Тиллман үш француз сауда кемесін жаулап алды. 10 қарашада Касабланкаға шығыстан шабуыл жасаған американдық әскерлер Виши француз эсминецтерінен оққа ұшырады. Тиллман, "Аугуста" ауыр крейсері және "Эдисон" эсминеці француз кемелеріне шабуыл жасады, сонымен бірге Эль-Ханк қоса алған француз жағалау батареяларының отын өздеріне тартып алды. Тиллман француз кемелеріне атып, біреуін айналып жүзіп, содан кейін көлік аймағына өз орнына қайтып келді. 12 қарашада Тиллман 1942 жылдың 1 желтоқсанында Нью-Йоркке қауіпсіз жеткен конвойды сүйреп алып, теңіздегі қиын жағдайды бастан өткізді.
1943 жыл
Тиллман қыста Атлантикада конвойге сүйемелдеу қызметін жалғастырды, содан кейін Мейн штатының Каско шығанағында жаттығуларға қатысты. 1943 жылдың 8 ақпанының таңертеңгісін Нью-Йорк портынан шығып бара жатқанда, Тиллман арнада тікелей бекітілген, дұрыс жарықтандырылмаған сауда кемесінің параван бағанасына соқтығысты. Нью-Йоркте жөндеуден кейін Тиллман 1943 жылдың ақпан және наурыз айларында Шығыс теңіз шебінде қызмет етіп, конвойға сүйемелдеу міндеттерін орындады және жаттығуларға қатысты. 1943 жылдың көктемінде Тиллман Атлантика және Жерорта теңізінде конвойларды қорғады. 1943 жылдың 6 шілдесінде Тиллман Сицилияға шабуыл операциясы "Хаскиге" бағытталған конвойдың Ораннан шығуын қамтамасыз етті. Келесі күндері ол жағажай қорғанысына қарсы отты басуға көмектесті және Скоглитти маңында десант түсірген әскерлерге қауіп төндірген артиллерияны жойды. 10 шілдеде таңертеңгі сағат 03:31-де Тиллман алғашқы оқ-дәрілерін "Сары жағажайға" атты, шабуыл басталғанда. 04:30-да жау ұшақтарынан тасталған алты бомбадан тұратын топ Тиллманның оң жақ қанатының маңында жарылып, оның радарларын уақытша істен шығарды. Бір сағаттан кейін Тиллман "Сары жағажайға" атыс жүргізіп жатқан жағалау батареясын үнсіздікке мәжбүр етті. Радарлардың анықтай алмаған биіктікте ұшып келген жау ұшақтары десант әскерлері мен көмекші кемелерді мазалады. Жағалаудағы әскерлерге тиюден қорқып, одақтас кемелер төмен ұшып келе жатқан ұшақтарға нысана алудан бас тартты. 10-11 шілде түнінде Тиллман шабуыл жағалауларын күзетті. 11 шілдеде ол жаудың әуе шабуылын тойтарды және жағалау бақылаушылары берген өрттік тапсырыстарды орындады. 16 шілдеде Тиллман Оранға қайтып, қайта оралатын көліктерді күзетті. 1943 жылдың қалған бөлігінде Тиллман Жерорта теңізі мен Атлантика суларында конвойларды сүйемелдеді, жаудың су асты кемелері мен ұшақтарынан осал сауда кемелерін қорғап, көптеген қауіпті сәттерді бастан өткерді. 2 қыркүйекте 1943 жылы, Нью-Йорктан Бизертеге жолда, Гибралтар бұғазынан өткеннен кейін бір күн өткенде, Тиллманға Люфтваффе торпедалық ұшағы шабуыл жасады. Тұмандылық көрінуді шектеді, сол кезде ұшақ, қателікпен достық деп танылды, торпеда тастады. Шапшаң маневрлер Тиллманды торпедадан құтқарып, ол кемеден шамамен алдынан өтіп, сол жағынан қауіпті із қалдырды. Сол шабуыл кезінде "Кендрик" эсмингісі неміс торпедасынан зақымданды. Екі күннен кейін конвой Бизертеге жетті, бірақ порттағы қауіпсіздік туралы сезім 1943 жылдың 6 қыркүйегінде 30 минуттық әуе шабуылымен жойылды. Тиллман шабуылшыларға өзінің негізгі батареясы мен пулеметтерімен қарсы шабуыл жасады. Кеме палубасында жарылған снарядтан оның 13 экипаж мүшесі жарақат алды. 1943 жылдың 6 қарашасында, француз Алжирінің жағалауында, Тиллман Италия кампаниясы үшін әскерлер мен жабдық тасымалдайтын конвойдың артқы бөлігіне жасалған неміс әуе шабуылын тойтаруға көмектесті. Шабуылға шамамен 25 неміс ұшағы қатысты, олардың көпшілігі желкенді бомбалармен қаруланған, екі сауда кемесі мен Тиллманның бауырлас кемесі "Биттиді" батырды. Шабуылдың алғашқы толқынында "Дорнье 217" Тиллманды өзінің желкенді бомбасының нысанасы ретінде таңдады. Радиомен басқарылатын зымыран өте жылдамдықпен келді, бірақ Тиллманның пулеметтері оны эсминецтің сол жақ қанатынан ғана күшті жарылыспен жойды. Көп ұзамай, Тиллманды жоюға арналған екінші желкенді бомба жарылып, тағы да жақын жерде шашырады, Тиллман оны ұшырған ұшақты атып түсірді. Үшінші желкенді бомба кеменің оң жақ қанатынан шашырады, оның ұшағы Тиллманның қарсы шабуылына қарсы артқа бұрылды. Шабуылдың алғашқы кезеңінде Тиллман желкенді бомбалардан қашу үшін үнемі және жылдам маневр жасады. Өзінің қауіпсіздігін уақытша қамтамасыз еткен Тиллман содан кейін конвойға шабуыл жасаған ұшақтарға қаруларын бұрып, тағы бір шабуылшыны жойды. Көп ұзамай шабуылдың соңғы және ең қатал кезеңі басталды, бес неміс ұшағы Тиллманға шабуыл жасады. Негізгі батареясы шабуылшыларға қарсы аттанған кезде Тиллман торпедалардан қашу үшін толық солға бұрылды, олардың екеуі кемеге жақын параллель өтті. Бір сәттен кейін, Тиллман солға бұрылып, орнын қайтаруға тырысқанда, күшті жарылыс кемені шайқады. Бұл жарылыс, эсминецтің соңында жарылған торпедадан туындаған деп есептелді, ол кемеге ешқандай үлкен зақым келтірмеді, сондықтан ол батып бара жатқан сауда кемесі "SS Santa Elena" -дан аман қалғандарды құтқару міндетіне кірісті. Содан кейін ол аман қалғандарды түсіру үшін Филиппвиллге барды.
1944 1946 жылдар
1943 жылдың желтоқсан айында және 1944 жыл бойы Тиллман Америка Құрама Штаттарының, Жерорта теңізінің және Ұлыбританияның порттары арасында конвойларды сүйемелдеді. Кейде ол Нью-Йоркте жөндеу жұмыстарына немесе Жаңа Англия жағалауында жаттығуларға қатысты. 1945 жылдың алғашқы үш айында Тиллман Кариб теңізінде және АҚШ-тың шығыс жағалауында жаттығуларға қатысып, 1945 жылдың 28 наурызында Делавэр шығанағынан Панама каналы аймағы мен Сан-Диего, Калифорния арқылы Гавайиге бет алды. 21 сәуірде Перл-Харборға келгеннен кейін, ол Гавайи суларында жаттығуларға қатысып, 1945 жылдың 1 мамырында сол аймақтан шықты. 1945 жылдың қыркүйегіне дейін Тиллман Гуамда және Улити атоллында өмір сақшысы және суасты қайықтарына қарсы күзетшілік міндеттерін орындады. 1945 жылдың 6 қыркүйегінде Тамил-Харборда Яп аралындағы Жапон императорлық армиясының гарнизонының командирі Улитиден келген американдық атолл командиріне Тиллман кемесінде ресми түрде бас иді. Тиллман 1945 жылдың 3 қарашасына дейін Каролина аралдары мен Оңтүстік Мариан аралдарында жұмыс істеді, содан кейін Панама каналы арқылы АҚШ-тың шығыс жағалауына жүзіп, 1946 жылдың 11 желтоқсанында Шарлстонға деактивацияға келді. Тиллман 1947 жылдың 6 ақпанында қызметтен босатылды.
Соңғы рет
23 жылдан астам уақыт бойы қолданыстан шыққаннан кейін, Тиллман 1970 жылғы 1 маусымда Әскери-теңіз күштерінің тізімінен алынып тасталды. 1972 жылғы 8 мамырда ол металл тескісіне сатылды.
Құрмет пен марапаттар
Тиллман Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызымен марапатталды.