Кіріспе

Гливс класының эсминшісі USS Nelson (DD 623), испан-американ соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен дер кезіндегі адмирал Чарльз П. Нельсонның есімімен аталатын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жалғыз кемесі болды.

Нельсон 1942 жылдың 7 мамырында Нью-Джерси штатының Керни қаласындағы Федералды кеме құрылысы және құрғақ док компаниясында салына бастады және 1942 жылдың 15 қыркүйегінде адмирал Нельсонның қызы Нельсон Стюарттың демеушілігімен суға түсірілді. Кеме 1942 жылдың 26 қарашасында қолданысқа берілді.

Қызмет тарихы

Атлантика жағалауында сынақтан өткеннен кейін, Нельсон 1943 жылдың 21 қаңтарында АҚШ Атлантика флотына бағынды. 29 мамырға дейін ол 17-ші эсминецтер эскадрильясының флагманы ретінде конвойлерді сүйемелдеу қызметін атқарды, Бермудаға, Порт-оф-Спейнге, Тринидадқа, Дакарға, Француз Батыс Африкасына, Арубаға, Нидерландтық Батыс Индияға, Касабланкаға және Гибралтарға рейс жасады.

Сицилияға шабуыл, 1943 жыл

Норфолк қаласындағы қысқа оқудан кейін, 7 маусымда «Нельсон» Сицилияға шабуылға қатысу үшін теңізге шықты. Кеме 20 маусымда Алжирге жеткен «Бойз» крейсерін сүйемелдеді. Сицилия операциясы барысында 81-ші жұмыс тобының (TF 81) бас кемесі болған «Нельсонға» Батыс жұмыс тобының орталық бөлігіндегі міндеттер жүктелді. Бұл топ Гела, Сицилия маңындағы жағажайларға шабуыл жасаушы әскерлерді түсіріп, басып алынған аумақты кеңейтуге, сондай-ақ жақын орналасқан Понте-Оливо әуежайын басып алуға тиіс болды. 10 шілдеде сағат 02:46-да алғашқы шабуыл толқындары Гела жағалауына жетті. Жағаға шабуылдаған әскерлер жеңіл қарсылыққа тап болды. Бірақ, қарқынды атыс салдарынан, келесі толқындарға күшті шабуыл жасалды. Жаудың іздеу шамдарының көк-ақ сәулесінде десанттық кемелер қатты атысқа түсті, ал LCI кемелері тікелей оққа ұшырады. Сағат 03:00-де «Нельсон» көлік кемелерінің шығысына қарай сегіздік пішінде патрульдеуді бастады. Таңнан кейін жақын арада Ось державаларының ұшақтары соғысқа қосылды, олар шығыс жағалаудағы Акате өзені аңғарынан ұшып, одақтастардың кемелерін, десанттық кемелерін және жағажайларын бомбалауға тырысты. «Нельсон» күні бойы ұшақтарға сирек-сирек оқ атты. Сағат 12:30-да «Мэддокс» эсминецінің батып кеткені туралы хабарлама келіп түсті. Жау ұшақтары келесі күні де шабуылдауын жалғастырды, «Нельсон» аймағына жоғарыдан бомба тастап, «Либерти» кемесіне тікелей соққы берді. 23:02-де кемелер ауыр түтін пердесін жасауды бастады, нәтижесінде жаудың шабуылдары сәтті тоқтатылды. 12 шілдеде сағат 17:33-те неміс секіргіш бомбалаушылары түнгі-шығыстан күтпеген шабуыл жасап, бомба тастап, атыс жүргізді. «Нельсон» 17:42-де бір ұшақты атып түсірді, ал бір сағаттан кейін Солтүстік Африканың Алжир қаласына конвоймен жолға шықты. 17 шілдеде шайқас аймағына оралғаннан кейін, 23 шілдеге дейін Гела және Скоглитти маңында суасты қайықтарға қарсы күзеттік бекеттерді ұстады, содан кейін Алжирге қайтып келді. Кейін, 30 шілдеде Сицилияның солтүстік жағалауындағы Палермо портына әскер тасымалдаушы кемелерді сүйемелдеді. Осы операция кезінде ол неміс әуе күштерінің үздіксіз шабуылдарына ұшырады. 1 тамызда сағат 05:48-де ол бір ұшаққа оқ атып, үшінші залппен атып түсірді. «Нельсон» 22 тамызда Нью-Йоркке оралды, онда лейтенант-коммандер Томас Д. Макграт 3 қыркүйекте лейтенант-коммандер Рикерді қызметтен босатып, командалық міндетін қабылдады. Кеме қысқы айларда Солтүстік Атлантикада конвойлерді сүйемелдеуге тағайындалды. Бұл міндетті орындау үшін кеме үш рет Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласына, ал бір рет Шотландияның Гринок шығанағына және Гибралтарға барды.

Нормандияға шабуыл, 1944 жыл

1944 жылдың мамыр айында «Нельсон» Нормандияға шабуылға дайындалу үшін Англияға бағытталды. 24 мамырда Англияның Плимут қаласында танкердің қасына тоқтағанда, оның сол жақ бұрандасы буйға ілігіп, бұранда мен валға ауыр зақым келтірді. «Нельсон» құрғақ докқа қойылды, онда жөндеуге келмейтін бұранда мен вал алынып тасталды. Бірақ соғыс кемелеріне деген қажеттілік соншалықты зор болды, «Нельсон» 2 маусымда тек оң жақ бұрандасымен теңізге шықты. Мильфорд-Хейвенде конвоймен кездесіп, 8 маусымда Нормандия шабуыл аймағына жетті. Келесі күні ол «Дикси желісіндегі» №13 позицияға, Омаха жағажайы маңындағы суасты қайықтарына және E қайықтарына қарсы қорғаныс шебінің бір бөлігі ретінде орналасты. E қайықтары – PT қайықтарының неміс үлгісі, жылдам, маневрлі, күшті және оңай оққа түспейтін. 40 мм-лік зеңбіректермен және торпедалармен қаруланған, олар түнгі шабуылдарға маманданған. 8-9 маусым түнінде «Дикси желісіндегі» бірнеше эсминец осы E қайықтарын атып, екеуін батырды. «Нельсон» 12 маусым күні түнде 13-ші позицияда бекітілді. Осы уақытқа дейін жаумен тікелей қақтығысуы тек сол аймақтағы алғашқы түнінде оң жақ жағынан зардапсыз жарылған сырғанау бомбасы түрінде болды. 13 маусымда сағат 01:05-те радарлық сигналды анықтап, шаммен сигнал беріп, атыс ашты. Нысана жылдамдығын төмендетіп, бұрылып, үш бөлікке бөлінді. Эсминец №4 зеңбірек орналысының артында торпеда соққанда он залп жасаған еді, бұл артқы бөлігі мен №4 орналысын қиратты. «Малой» экипажды ауыстыруға дайын тұрды, ал «Нельсонды» сүйреп әкелді. Экипаждың 24 адамы қаза тапты немесе жоғалып кетті, тоғыз адам жарақат алды. Солтүстік Ирландияның Дерри қаласындағы шұғыл жөндеуден кейін, салмақты азайту және тұрақтылықты арттыру мақсатында №2 мұнарасы мен торпедалық түтікшелері алынып тасталды, эсминец Бостонға сүйретілді, онда жаңа артқы бөлік алды. 1944 жылдың 23 қарашасында кең ауқымды жөндеу жұмыстары аяқталып, «Нельсон» Атлантикалық теңіздегі патрульдік міндеттерге қайта оралды. Желтоқсан айында Англияның Плимут қаласына бағытталды, жолда суасты қайықтарына қарсы патрульдік миссияларды орындады. 1945 жылдың ақпан айының соңында Нью-Йорктан Алжирдің Оран қаласына конвоймен жүріп, 31 наурызда қайтып келді. Сәуір және мамыр айларында «Нельсон» ұшақ күзетшісі және эскорт-тасымалдаушы «Кардтың» экраны ретінде қызмет етті, ал 16 мамырда лейтенант-коммандер Кларк В. Фримен, USNR, командир Макгратты алмастырды. Эсминец 1 тамызда Панама каналы арқылы Перл-Харборға, содан кейін 3-14 қыркүйекте Жапонияның Токио шығанағына, Жапонияның капитуляциясынан кейін бағытталды. Қыркүйектің соңында Окинава, Корея және Сингапурға бағытталды, 24 тамызда Сингапурға жетті. Үйге қайтып келе жатып, 30 тамызда Цейлонның Коломбо қаласына келді. Екі күннен кейін лейтенант-коммандер Скот Лотроп лейтенант-коммандер Фрименді командалық офицер ретінде алмастырды; ал 3 қарашада «Нельсон» 6 желтоқсанда Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласы арқылы Нью-Йоркке бағытталды. 1946 жылдың 29 қаңтарында Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына қайта бағытталды. 1947 жылдың қаңтарындағы директиваға сәйкес «Нельсон» резервке қойылды, АҚШ Атлантикалық резервтік флотының құрамына енді және Чарльстонға орналастырылды. 1968 жылдың 1 наурызында теңіз тізілімінен алынып тасталды және 1969 жылдың шілдесінде сатылды. «Нельсон» Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін екі шайқас жұлдызына ие болды.