Кіріспе

Aoxomoxoa – Grateful Dead тобының үшінші студиялық альбомы. Бұл 16 тректік технологияны қолданып жазылған алғашқы рок альбомдарының бірі болды. Атауы мағынасы жоқ палиндром, әдетте /ɒ//k//s//ə//.//m//ə//k//s/'/oʊ//ə/ деп айтылады. Rolling Stone журналы альбомды шолып, «басқа ешқандай музыка осылай нәзік, мейірімді және өмірге жақын өмір салтын ұстап тұра алмайды» деген пікір білдірді. Альбом 1997 жылдың 13 мамырында RIAA тарапынан алтын сертификат алды. 1991 жылы Rolling Stone журналы Aoxomoxoa альбомын барлық уақыттағы ең жақсы альбом облокаларының сегізіншісі деп таңдады. Колин Ларкиннің «All Time Top 1000 Albums» (2000) кітабының үшінші басылымында ол 674-орынды иеленді.

Негіздер мен даму

Альбом топ үшін көптеген алғашқы нәрселерге толы болды. Бұл топтың тұңғыш рет толығымен Сан-Францискода немесе оның жанындағы туған қаласында жазылған альбомы (жақын орналасқан Сан-Матеодағы Pacific Recording Studio және Сан-Францискодағы соған ұқсас аталған Pacific High Recording Studio). Бұл пианист Том Константенді ресми мүше ретінде қамтитын жалғыз студиялық шығарылым (ол бұрынғы альбомға үлес қосып, 1968 жылдың қарашасынан 1970 жылдың қаңтарына дейін топпен бірге сахнада орындаған). Сондай-ақ, бұл ән жазушы Роберт Хантердің топқа толық уақытты серіктес ретінде қосылған алғашқы альбомы болды, осылайша Джерри Гарсия мен Роберт Хантердің ән жазу серіктестігі топтың барлық келешек өміріне берік орнады. Бұл топтың акустикалық үлгідегі әндерді (мысалы, "Mountains of the Moon", "Rosemary" және "Dupree's Diamond Blues") алғаш рет көрсеткен кезі болды, бұл келесі екі студиялық альбомның негізгі бағыты болды. Aoxomoxoa альбомындағы кейбір әндер қысқа ғана уақытқа тікелей эфирде орындалып, кейін тоқтатылды. Тек "China Cat Sunflower" әні топтың өмірі бойы жиі орындалатын әнге айналды, ал "Dupree's Diamond Blues" одан сәл кем орындалды. "St. Stephen" әні 1971 жылға дейін орындалды, 1976 және 1977 жылдары қайта жаңғыртылып, содан кейін бірнеше рет орындалды. Сол сияқты, "Cosmic Charlie" әні де 1976 жылы бірнеше рет қайта орындалды.

Жазу

Альбом екі рет жазылды. «Earthquake Country» (Бей-Эриасы туралы сілтеме) деген жұмыс атауымен бастапқы нұсқа, Ampex алғашқы 16 тректік көп тректік жазба машинасы (модель нөмірі MM 1000) жасап, шығарғаннан кейін тоқтатылды. Бұл машина 16 жеке трекке жазба жасау және ойнату мүмкіндігін ұсынды, бұл өткен жылы жазылған «Anthem of the Sun» альбомында қолданылған тректер санын екі есеге арттырды. Осының салдарынан, топ студияда сегіз ай бойы, үзіліспен, альбомды жазумен ғана айналыспады, сонымен қатар жаңа технологияға дағдыланды және оны тәжірибеден өткізді. Гарсия: «Бұл біздің 16 тректік технологиямен алғашқы тәжірибеміз болды және біз әр нәрсеге тым көп қоюға бейімбіз. Музыканың көп бөлігі миксте жоғалып кетті, шындығында көп нәрсе болды». Дауылшы Билл Кройцманн былай деді: «16 тректік технология 1968 жылдың соңында 8 тректі пайдаланып алғашқы жазбамызды жасағаннан кейін ғана пайда болды. Бірақ студия әлемдегі алғашқы 16 тректік жазба машинасының бірін сатып алғанда (біз «Live/Dead» үшін қолданған сол машина), біз бұрын жасаған барлық нәрсені тастап, бәрін қайтадан жазу туралы шешім қабылдадық. Бастапқыдан. Бұл жолы біз тереңірек бойлап, басқа ешбір топ жасамаған нәрселерді тәжірибеден өткізе алдық. Екі есе көп тректерді пайдалану әр әнмен не істеуге болатындығын екі есеге арттырды. Нәтижесінде, кейбір жерлерде тығыз және ауыр болды, ал студияда өткізген уақыт бізге қанша тұрғанын есептегенде қорқынышты болды, бірақ біз дыбыстың шекарасында тәжірибе жүргізіп, соңғы технологияларды пайдаландық». Шындығында, альбомды жазуға кеткен ұзақ уақыт топты Warner Bros. Records компаниясымен қарызға батырды, атап айтқанда, «Aoxomoxoa» үшін 180 000 доллар (АҚШ долларымен) жұмсалды. Бұл олардың ең амбициялық және қымбат жобасы болды және топтың соңғы рет осындай жоғары студиялық төлемдерге келуі. Джон «Мармадук» Доусон және Дэвид Нельсон сияқты қонақ музыканттардың көмегімен Леш алғаш рет акустикалық бас-гитарада ойнады. Кейінірек ол: «Оның ең қызықты бөлігі – саусақтарымды бағыттау үшін ешқандай ладтар болмағандықтан, скрипка сияқты, дұрыс дыбыс табуға тырысу болды» деді. Топтың басқа студиялық альбомдарынан айырмашылығы, Гарсия барлық тректерде жетекші вокалды орындады.

Ремикс

Екінші рет нәтижелерді күмәндана қарастырып, Гарсия мен Леш 1971 жылы студияға оралып, альбомды қайта ремикске алды. Бұл, бастапқы шығарылымда болған көптеген бөліктерді алып тастады, соның ішінде "Mountains of the Moon" әніндегі хорды, "What's Become of the Baby" әніндегі анықтау қиын дыбыстарды және "Doin' that Rag" әнінің a cappella соңын, оның орнына ертерек жойылған соңғы бөлігін. Ремикс кейбір әндерде басқа вокалдарды да пайдаланды, ең байқалатыны – "Dupree's Diamond Blues". Нәтижесінде, сол каталог нөмірімен (WS1790) және ықтимал жарық дыбыспен, бірақ түпнұсқаның тәжірибелік сипатының көп бөлігі алынып тасталған, артқы жағындағы "Remixed September, 1971" деген жазу арқылы анықтауға болады. Қателікпен, алғашқы (1987) CD шығарылымындағы әндердің уақыты түпнұсқалық микске емес, ремикске сәйкес келді (ең көп өзгергендері – "Doin' that Rag", ол 5:15-тен 4:41-ге дейін, ал "China Cat Sunflower" 4:15-тен 3:40-қа дейін өңделді). Түпнұсқалық микс кейін CD-де шығару жоспарланған, бірақ түпнұсқалық таспалар табылмай қалды. Көп жылдар өткен соң, түпнұсқалар табылып, Warner Bros. Studio Albums винил жинағында пайдаланылды, бұл 1969 жылғы микс 1971 жылғы ремикспен алмастырылғаннан кейін, 1972 жылы алғаш рет қолжетімді болғанын білдірді. 2013 жылғы жоғары сападағы ремастеринг ремикстелген нұсқаны пайдаланды, тіпті осы шығарылымға байланысты жарнама "2013 жылы түпнұсқалық аналогты мастер-таспалардан жасалған, түпнұсқалық альбомдық қоспалар қолданылған" деп мәлімдесе де. "Doin' that Rag" трекінің өңделген нұсқасы Warner/Reprise Loss Leaders жинағындағы The 1969 Warner/Reprise Record Show-да жарық көрді. Бұл жинақ 1970-ші жылдардың соңына дейін басылып тұрғандықтан, толық альбом тек ремикстелген нұсқада ғана қолжетімді болғаннан кейін бірнеше жыл бойы түпнұсқалық микстің үлгісін ұсынды. 2003 жылғы қайта шығарылым (алғашқыда 2001 жылғы The Golden Road жинағының бөлігі) альбомның бастапқы тоқтатылған сегіз тректік сессиясынан үш студиялық джемді (соның ішінде "The Eleven" әнінің ерте нұсқасын) және 1969 жылдың басында жазылған "Cosmic Charlie" әнінің тікелей орындалуын қамтиды. 2019 жылдың 7 маусымында Rhino Records "Aoxomoxoa" альбомының "50 жылдық мерекелік Deluxe Edition" шығарылымдарын жариялады. Бірінші дискіде альбомның екі миксі бар – 1969 жылғы және 1971 жылғы. Екінші дискіде 1969 жылдың 24-26 қаңтарында Сан-Францискодағы Avalon Ballroom-да жазылған, бұрын жарияланбаған тікелей орындаулар бар.