Кіріспе

Horses - американдық музыкант Пэтти Смиттің тұңғыш студиялық альбомы. Ол Arista Records компаниясы 1975 жылдың 10 қарашасында шығарды. Нью-Йорктегі 1970 жылдардың ортасындағы андеграунд рок-музыкасының маңызды бөлігі болған Смит 1975 жылы Arista компаниясымен келісімшарт жасасып, сол жылдың тамыз және қыркүйек айларында Electric Lady Studios студиясында өзінің тобымен бірге Horses альбомын жазды. Ол Velvet Underground тобының бұрынғы мүшесі Джон Кейлді альбомды продюсерлеуге шақырды. Horses альбомының музыкасы панк-рок жанрының минималистік эстетикасымен байланысты, ол сол кезде даму кезеңінде болды. Смит және оның тобы альбомның әндерін қарапайым аккордтық тізбектерді қолдана отырып жазды, сонымен қатар панк дәстүрінен импровизацияға бейімделіп, авангардтық және басқа да музыкалық стильдерден идеяларды қабылдады. Смиттің Horses альбомындағы өлеңдері оның жеке тәжірибесіне, әсіресе отбасылық өміріне, және фантастикалық бейнелерге негізделген. Альбомда сонымен қатар "Gloria" және "Land of a Thousand Dances" рок стандарттарының жаңа өңдеулері де бар. Шығарылған кезде Horses шамалы коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, американдық Billboard 200 альбомдар тізілімінің топ 50-іне енді, сонымен қатар музыка сыншыларынан жоғары баға алды. Панк және кейінірек рок қозғалыстары тарихындағы маңызды жазу ретінде танылған Horses әртүрлі кәсіби тізімдердегі барлық уақыттағы ең үздік альбомдардың ішінде жиі кездеседі. 2009 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы оны "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" туынды ретінде танып, Ұлттық жазбалар тізіліміне қосты.

Өмірбаян

Жиі тікелей орындаулар арқылы өткен жылы Пэтти Смит және оның тобы 1975 жылға қарай Нью-Йорк қаласының андеграунд рок музыка сахнасында танымал топ ретінде бекінді. Олардың танымалдығын одан әрі арттырған нәрсе – сол жылдың басында Нью-Йорк қаласының CBGB клубында Television тобымен бірге өткізген екі айлық резиденциясы болды. "Аттар" деген ат Смиттің рок музыкасын жаңартуға деген ниетін білдірді, ол 1960-шы жылдардың әлеуметтік толқуына және көптеген көрнекті рок музыканттарының қазасына байланысты "жайпақсыған" деп санады. Ол былай түсіндірді: "Психологиялық тұрғыдан алғанда, біздің барлығымыздың жүрегімізде бір жара болды, себебі сол адамдар қайтыс болды. Менің ойымша, осы себепті біздің альбомымыздың аты "Аттар" деп қойылды. Өзімізді қайта жинақтау үшін, өзімізге қайта күш салуымыз керек болды. Енді аттарды босатуға уақыт келді. Біз қайтадан қозғалысқа дайынбыз". Даудпен Майамидегі Criteria студиясында уақыт брондау жоспарланды, бірақ оның Atlantic Records лейблымен болған қарым-қатынасы бұл жоспарды қиындатты. Кейл тобының бастапқыда "нақты дыбыстамаға ие болмағанын" және бұзылған аспаптарды қолданғандықтан, дұрыс шұғыналамағанын еске алды, бұл оны альбом жұмысы басталғанға дейін жаңа аспаптар сатып алуға мәжбүр етті. Кейлдің, тәжірибелі музыканттың, және Смиттің, сол кезде көбінесе тікелей эфирде өнер көрсететін әртістің жұмыс этикасының айырмашылығы жаздыру басталғанда байқалды және екеуінің студияда жиі дауласуына себеп болды. Кейл 1996 жылы Смиттің бастапқыда "кез келген жағдайды шеше алатын, өте тез өзгермелі сөйлеу қабілетіне ие адам" болғанын айтты және "Аттар" альбомының продюсері ретінде оның тікелей эфирдегі өнер көрсетулерінің энергиясын жатқа алуды қалады, оның пікірінше, "Паттидің тіл қолдануында, образдың бір-бірімен қақтығысуында" үлкен күш болды. Автор Джо Тарр музыканың қарапайым аккордтық тізбектеріне сүйенуінде панк сезімталдығын байқады, ал AllMusic-тен Уильям Рулман Ленни Кейдің қарапайым гитарада ойнауын, Смиттің вокалының "анархиялық рухын" және Смиттің лирикасының эмоционалдық күшін панктың өкілі ретінде атады. AllMusic сыншысы Стив Хьюи Horses авангардтан идеяларды алғанын, музыкада топтың еркін джазға негізделген өзара әрекеттесуі мен импровизациясы көрсетілгенін, бірақ әлі де "бастапқы үш аккордты рок-н-роллға берік байланысты" екенін атап өтті. CMJ жазушысы Стив Клинге альбомның лирикасы Бит поэзиясының энергиясын және Смиттің негізгі ықпалы болған француз ақыны Артур Рембоның "революциялық рухын" еске түсіретінін айтты. Смит "Аттар" альбомының лирикалық шабытын алу үшін әртүрлі көздерге жүгінді, кейбір әндері автобиографиялық, ал басқалары армандар мен фантастикалық сценарийлерге негізделген. Ол әндердің кейіпкерлерінің жынысын анықсыз қалдырды, бұл стильдік шешім "Жоан Баэстен үйренген, ол көбінесе еркек көзқарасынан айтылған әндерді орындады", сонымен қатар "мен, әртіс ретінде, кез келген позицияны, кез келген дауысты қабылдауға құқылымын" деген мәлімдеме болды. "Redondo Beach" әнінің сөздері әннің баяндаушысымен дауласып, содан кейін өзін-өзі өлтірген әйел туралы, Смит оны және оның әпкесі Линданы қамтитын оқиғадан кейін жазды. Бірде екеуі қатты дауласып, Линда екеуінің пәтерінен шығып кетеді де, келесі күні ғана қайта оралады. "Кимберли" әні Смиттің кіші әпкесіне арналған, әнші бала кезінде Kimberlyді найзағай кезінде қолына ұстап тұрғанын еске алады. Horses альбомындағы екі ән рок стандарттарынан алынған: "Gloria", Them әнінің радикалды қайта жаңартылуы, Смиттің "Oath" өлеңінен үзінділер енгізілген, және "Land", қазірдің өзінде сүйікті ән, ол Крис Кеннердің "Land of a Thousand Dances" әнінің бірінші шумағын қамтиды. "Land" әнінде Смит Кеннер әнінің образдарын Джонни есімді кейіпкер туралы күрделі әңгімеге енгізеді, бұл Уильям С. Берроуздың 1971 жылғы "Жабайы жігіттер" романындағы ұқсас гомоэротикалық кейіпкерге сілтеме болып табылады, сонымен қатар Артур Рембоға және Смит әннің кейіпкері деп ойлаған Джими Хендрикске сілтеме жасайды. "Land" әніндегі Джонни кейіпі Смиттің жақын досы болған Роберт Мапплторптан – Horses альбомының мұқабасына түсірілген суретін түсірген және Нью-Йорк S&M сахнасындағы тәжірибесінен шабыттандырылған, сонымен қатар оның өмірінен алынған. Өзінің "Just Kids" (2012) естеліктерінде Смит CBGB-де бірге отырған Мапплторп пен Берроузды "Джонни мен жылқы" деп атайды.

Көркем шығарма

"Аттар" альбомының мұқабасын Роберт Мапплторп өзінің серіктесі Сэм Вагстаффтың Гринвич Виллаждағы пентхаусында түсірген. Смит табиғи жарыққа шомырылған күйде, Боуэридегі "Құтқару армиясы" дүкенінен сатып алған қарапайым ақ көйлек киіп, иығына қара жакетін лақтырып, жағасына сүйікті қара лентасын байлап отыр. Жакетте Аллен Ланьердің сыйлаған ат пішіндес брошкасы бекітілген. Смит өзінің келбеті француз ақыны Шарль Бодлерді, ал жакетін иығына лақтыру позы американдық әнші және актер Фрэнк Синатраны еске түсіретінін айтты. Ол Мапплторптың "шамамен он екі сурет түсіргенін, ал сегізінші суретте 'Мен таптым' дегенін еске алды. Мен: 'Қалай білдіңіз?' - дедім. Ол: 'Мен білемін' деді, мен: 'Жарайды' дедім. Сонымен де болды". Қара-ақ түс және андрогинды позы сол кездегі әйел әншілердің әдеттегі жарнамалық суреттерінен өзгеше болды. Arista компаниясының басшылары суретте түрлі өзгерістер енгізуді қалаған, бірақ Смит олардың ұсыныстарын қабылдамады. Клайв Дэвис кейіннен бұл сурет туралы бастапқыда күмәнданып, оның "күшін" мойындағанын, бірақ Смит пен оның музыкалық стилімен таныс емес көрермендерді шатастыруы мүмкін деп қорқыныш білдіргенін жазды. Ол өзінің тартыншақтығын жеңіп, "оның көркемдік сезімдеріне толық сенім арту қажеттігін" түсінгеннен кейін мұқабаны мақұлдады. Кейіннен феминист жазушы Камиль Палья "Аттар" альбомының мұқабасындағы суретті "қайда барса да әйелдің ең ұлы суретінің бірі" деп атады. 2017 жылы World Cafe жүргізушісі Талия Шлангер "Смиттың кешірімсіз андрогиниясы әйелдер үшін бұл стильдің модаға айналған немесе тіпті қол жетімді болған уақыттан бұрын пайда болды және әйелдердің назарын өзгертудің маңызды сәті болды. Смит сізге тіке қарап тұр және сіздің оған қалай қарағаныңызға немқұрайды. Бұл 1975 жылы әйел үшін революциялық болды. Бүгін де революциялық болып табылады". Смит өзі мұқабамен "үлкен мәлімдеме" жасағысы келмегенін, ол жай ғана киінгенін көрсетуі керек болғанын айтты.

Шығару және қабылдау

1975 жылдың 18 қыркүйегінде, «Horses» альбомын жаздырып бітірген күні, Смит және оның тобы Arista конвенциясында алдағы альбомды қолдау үшін тікелей концерт берді, онда оларды жеке Клив Дэвис таныстырды. Олар альбомнан бес әнді алдын ала орындады: «Birdland», «Redondo Beach», «Break It Up», «Land» және қосымша ретінде «Free Money». Сол кездегі журналист Лиза Робинсон концертке қатысқан Arista компаниясының басшыларының «керемет» реакция көрсеткенін хабарлады. «Horses» альбомы 1975 жылдың 10 қарашасында жарық көрді. Коммерциялық тұрғыдан алғанда, ол радиода сирек ойналса да, дебюттік альбом үшін жақсы нәтиже көрсетті. АҚШ-та «Horses» Billboard 200 альбомдар тізімінде 47-орынға жетіп, 17 апта бойы тізімде тұрды. Rolling Stone журналы үшін жазған рецензиясында Джон Роквелл «Horses» альбомының «көп жағдайда керемет екенін, себебі ол Смиттың туындыларындағы сөздердің маңыздылығын мойындайды» деді, сондай-ақ ол «көптеген рок-жазбалары тіпті армандамайтын» тақырыптарды қамтиды. Роквелл Смиттың «Gloria» және «Land of a Thousand Dances» әндеріне жасаған жаңа өңдеулерін альбомдағы ең жарқын сәттер деп атады, олар түпнұсқа авторларының күтімінен асып түсетіндей кеңейтілгенін айтты. The Village Voice газетінен Роберт Кристогау альбом Смиттың юморын толыққанды көрсетпесе де, «онының тобының минималистік күшін және әншілігінің революциялық өлшемдерін жақсы бейнелейді» деді. «Horses» британдық музыка баспасөзінде де сынға ұшырады. Street Life журналының рецензенты Ангус Маккиннон альбомның минималистік дыбысы Смит пен оның тобының музыкалық шеберсіздігін көрсетеді деп мәлімдеді. Стив Лейк Melody Maker журналында «Horses» альбомын сынап, оны «қазіргі рок-н-роллдың несі дұрыс емес екенін көрсететін нәрсе» деп атады, «толыққанды жасалма әуесқойлық» және «нашарлығының арқасында жақсы» эстетикасы бар деп бағалады. Керісінше, Sounds журналының Джон Ингам «Horses» альбомына бес жұлдыз қойып, оны «жылдың альбомы» және «Джон Леннонның Plastic Ono Band» тобынан бері шыққан ең таңғажайып, күшті және қызықты пластинка» деп атады. NME журналының Чарльз Шаар Мюррей оны «мыңнан бір альбом» және «рок музыкалық форма ретінде өз ерекшелігін жоғалтпай, қамти алатын маңызды альбом, өйткені ол рок-музыкада бұрыннан бері көрілмеген суретшіні таныстырады» деді. Ағылшын тележүргізушісі және болашақ Factory Records компаниясының негізін қалаушы Тони Уилсон бұл жазбаға қатты риза болғандықтан, Смит пен оның тобын Гранада телеарнасының «So It Goes» бағдарламасына шақыруға бірнеше рет тырысты. 1975 жылдың соңында «Horses» альбомы The Village Voice журналында жарияланған американдық сыншылардың жылдық сауалнамасы бойынша «Pazz & Jop» тізімінде Боб Дилан мен The Band тобының «The Basement Tapes» альбомынан кейін екінші орын алды. NME журналы «Horses» альбомын 1975 жылдың ең жақсы альбомдарының тізімінде 13-орынға қойды. Жазушы Филип Шоудың альбомды зерттеген 33⅓ кітабында айтылғандай, музыка баспасөзінің «Horses» альбомына көрсеткен ынтасы Смиттың ірі лейблға қол қою арқылы сатылып кеткендігі туралы күдіктерді тез жойды. Оң сын-пікірлер, сондай-ақ Arista компаниясының күшті жарнамалық күш-жігері «Horses» альбомының сатылымын арттырды.

Мұрасы мен ықпалы

Horses Смитти Нью-Йоркте альбом шығарылған кезде пайда болған панк-рок сахнасының орталық тұлғасы ретінде бекітті. Ол жиі панк-роктың алғашқы альбомы және панк қозғалысының маңызды жазбасы ретінде аталады. The Observer журналында Саймон Рейнольдс: "Ramones-тің алғашқы альбомын бес айға озумен, Horses тек қана рок тарихындағы ең таңғажайып дебюттердің бірі ғана емес, сонымен қатар панк жарылысын қоздырған ұшқын деп есептеледі" деп жазды. Horses панк және жаңа толқын музыкасы үшін маңызды туынды саналады, ол біріншісіне шикі, аматорлық энергияны, екіншісіне – сыншылдық пен рефлексивтілікке шабыттандырды, деп Крис Смит "Популярлы музыканы өзгерткен 101 альбом" (2009) кітабында жазды. Филип Шоу альбомның "ақылды және өзіне-сенімді, бірақ сезімтал және қызықты" сезімталдықтың кейінгі рок музыкасы үшін "үлгі жасағанын" және панк дәуірінен кейінгі альтернативті рок, инди-рок және гранж қозғалыстарына әсерін анықтағанын айтты. Variety сыншысы Дэвид Спраг: "1975 жылы Arista лейблы шығарған Horses – бұл тұңғыш панк-рок альбомы ғана емес, сонымен қатар Боуэри арт-панк іргесін бүкіл әлемге таратып, болашақ ұрпақтардың ақылды, мойынсұнбайтын әйел рок-музыканттарына жол ашты" деді. Әртүрлі музыканттар Horses-ті өздеріне әсер еткен туынды деп есептейді. The Slits тобының мүшесі Вив Альбертин бұл альбом өмірін "толыққанды өзгерткенін" мәлімдеді, ол: "Біз қыздар ешқашан гитарасы бардай поза танытқан емеспіз, себебі үлгі алатын ешкім болған жоқ. Сондықтан Пэтти Смит келгенде, бұл үлкен құбылыс болды. Ол бұрын-соңды болмаған жаңалықты әкелді" деп қосты. R.E.M. тобының мүшесі Майкл Стайп мектепте оқып жүргенде Horses альбомын сатып алып, оның "аяқ-қолын жыртып, мүлдем басқа тәртіппен қайта қосып алғанын" айтты, Смит оның музыкант болуына басты шабыт көзі болғанын жеткізді. Сол сияқты, R.E.M. тобының мүшесі Питер Бак Смиттің алғашқы АҚШ гастроліндегі төрт Атлантадағы концертіне қатысып, топ құру туралы ойлана бастағанын айтты. Моррисси мен Джонни Марр осы жазбаны бағалады, ал олардың The Smiths үшін жазған алғашқы композицияларының бірі "The Hand That Rocks the Cradle" әні "Кимберли" әнінің мелодиясын пайдаланды. Hole тобының Кортни Лав Хорс әнін тыңдағаннан кейін рок-музыкада мансап қууға шабыттанғанын айтты, ал П.Ж. Харви 1992 жылы: "Мен Хорс әнін бір рет тыңдадым, ол керемет болды – оның музыкасы емес, оның орындалуы, сөздері, айтылуы. Оның шыншылдығы" деді. КТ Тунсталл өзінің "Suddenly I See" (2004) хитін Смитті Horses мұқабасында көргеннен кейін музыкалық амбицияларын қабылдауға шабыттанғанын сипаттап жазды. "Horses" әнін музыка сыншылары барлық уақыттағы ең ұлы альбомдардың бірі деп атады. Billboard журналының Ларс Брендлі альбомның "жазылған музыка тарихындағы ең жақсы туындылардың бірі" деп есептелетінін айтты. Ол 1970-ші жылдардың және барлық уақыттың ең жақсы альбомдарының көптеген кәсіби тізімдеріне енді. 2003 және 2012 жылдары "Horses" Rolling Stone журналының барлық уақыттағы ең үздік 500 альбом тізімінде 44-орында болды, кейіннен 2020 жылы жаңартылған тізімде 26-орынға көтерілді. NME оны 2013 жылы жарияланған ұқсас тізімде барлық уақыттағы 12-ші ең үздік альбом деп атады. 2006 жылы Time журналы "Horses" альбомын "All Time 100 Albums" тізіміне енгізді, ал The Observer оны музыка тарихын өзгерткен 50 альбомның бірі деп атады. Үш жылдан кейін, альбом Конгресс кітапханасымен "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танылып, Ұлттық жазбалар тізіліміне қосылды. Horses 2021 жылы Грэмми атақ-даңқ залына енгізілді. Horses-тің 30 жылдығына орай, Смит 2005 жылдың 25 маусымында Royal Festival Hall-да, Смит ұйымдастырған Meltdown фестивалі кезінде толық альбомды тікелей орындады. Оған алғашқы топ мүшелері Ленни Кей және Джей Ди Догерти, сондай-ақ бас гитара мен фортепианода Тони Шанахан, гитарада Том Верлейн және бас гитара мен трубада Фли қатысты. 2015 жылы Смит өзінің 40 жылдығын атап өту үшін концерттер сериясында Horses-ті толық орындады. Бастапқы альбом бірнеше рет ремастеринг түрінде қайта шығарылды, соның ішінде 1996 жылдың 18 маусымында (жеке диск ретінде де, The Patti Smith Masters CD қорапшасының бөлігі ретінде де) және 2012 жылдың 21 сәуірінде LP форматында сол жылғы Record Store күнін мерекелеу үшін.