Кіріспе

Ши Цян – қытай әдебиетіндегі төрт ұлы классикалық романның бірі – «Су маржаны» повесіндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Ол "Дабыл үстіндегі шыбық" деген лақап атымен белгілі, Тағдырдың 108 жұлдызының қатарында 107-ші, ал 72 Жердегі шайтанның қатарында 71-ші орында тұрады.

Өмірбаян

Ши Цян Гаотанчжоудың (高唐州; қазіргі Гаотанг ауданы, Шандоң) тумасы. Ол шебер ұры, арық денелі және кішкентай болғандықтан, жылдам қабырғаларды басып өтеді және үйлерге кіру үшін шатырлармен жүреді. Шапшаңдығы үшін "Дыбылдықдағы бит" деген лақап атымен белгілі Ши Цян Жижоу қаласында (蓟州; қазіргі Джи ауданы, Тяньцзинь) тұрады және сол жердегі үйлерді тонауға машықтанған. Бірде ол билік өкілдерімен қиындыққа тап болды, бірақ бас күзетші Ян Сюньнің көмегімен одан шығып кетті.

Ляншаньге қосылу

Бір күні Ши Цзянь Цюйпин тауындағы қабірлерден құнды заттар ұрлап жүргенде, Ян Сюньнің адал емес әйелі Пан Цяоюньды өлтіргенін көреді. Янгтың Ши Шиумен Ляншан батпақтарындағы қарақшылар тобына қосылу туралы әңгімелесіп жатқанын естіген соң, ол өзін таныстырады және оларды өзімен бірге алып кетуді сұрайды. Жолда үштік Жу әулетінің сарайындағы қонақ үйінде тоқтайды. Ши Цзянь қонақ үйдің әтешін ұрлап, одан тамақ пісіргеннен кейін, үштік пен қонақ үй иесі арасында жанжал шығады, себебі онда дәмді тағам болмаған. Қонақ үйді өртеп жібергеннен кейін, қонақ үй иесі шақырған ондаған адамнан қашып құтылады. Бірақ Ши Цзянь тұзаққа түсіп, қолға түседі. Янг Сюнь мен Ши Сю көршілес Ли әулетінің сарайына келіп, онда бұрын Джичжоуда Янгтан көмек алған Ду Сингпен кездеседі. Ду оларды әміршісі Ли Инге апарып, ол Чжуларға Ши Цзянды босатуды сұрап екі хат жазады. Бірақ Чжулар бас тартады. Ли Ин олармен бетпе-бет кездескенде жебеден жарақаттанады. Ляншанға жеткен Янг Сюнь мен Ши Сю Ши Цзянды құтқару үшін олардың көмегін сұрайды. Ши, Ляншан үшінші шабуылында Жу әулетінің сарайын басып алғаннан кейін босатылады.

Ляншандағы өмір

Ши Цзянь Ляншанда болған кезде үлкен үлес қосты, оның ең танымал рөлі – императорлық күзетші Сюй Нинді топқа алдап қосылуға көндіру. Сюйдің туысы Тан Лонг жасаған жоспар бойынша Ши Цзянь императорлық астана Донцзиндегі Сюйдің үйіне кіріп, нұсқаушының бағалы мүлігі – тесілмейтін, жеңіл бронялы алтын жеңішкесін ұрлау керек еді. Ши түн құлғыннан кейін Сюйдің үйіне оңай кіріп, жеңішке салынған қорап сақталған қабырғаға жасырынып, таң атқанға дейін күтеді де, қорапты алып қашып кетеді. Содан кейін Тан Сюйге барады, ол жоғалған мүлікке қатты ренжіді, және Сюйдің сипаттамасына сәйкес қорапты көтеріп бара жатқан адамды көргенін айтады. Сөйтіп Сюй Ши Цзяньды ұзақ қуып жетеді, ал Тан оған ілеседі, осылайша олар Ляншанға жақын жерге жетеді. Оны содан кейін есірткімен улап, қамалға алып кетеді. Өзін тұтқындалған сезінген Сюйдің топқа қосылудан басқа амалы қалмайды. Сюй Ляншанға оның ілгек мұңғылымен қару қолдану шеберлігі үшін қажет еді – бұл қару императорлық генерал Хуян Чжуоның қамалға шабуыл жасаған тізбекпен байланысқан бронялы атты әскерін құлатуға қабілетті. Хуянның әскері Лианшанның ілгек мұңғылы жасағының шабуылынан құлағанда, оның атты әскері күйреп, жеңіліске ұшырады. Ши Цзянь Дамин префектурасындағы түрмеден Лу Цзюньи мен Ши Сюді босатуда да маңызды рөл атқарады. У Юн Фонарьлар мерекесі күні Даминге кіру үшін бірнеше басшыларды жібереді, олар мерекелік көшпен араласып, қалаға еніп кетеді. Ши Цзяньге қаланың маңызды нысаны – Нефрит бұлағы мұнарасын өртеп, оларға бір уақытта қалаға шабуыл жасауға сигнал беру тапсырылады. Билік қорқып, шатасқанда Лу Цзюньи мен Ши Сюді түрмеден оңай босатады.

Ұрыстар мен өлім

Ши Цзянь 108 Тағдыр Жұлдызының Ұлы Жиналыста жиналғаннан кейін Ляншанның скаут басшыларының бірі болып тағайындалды. Ол Хуйцзун императорының Ляншанға берген кешірімінен кейін Ляо шапқыншыларына және Сонг жеріндегі көтерілісші күштерге қарсы жорықтарға қатысады. Ши Цзянь Фан Ланың көтерілісін басып тастағаннан кейін ішек ауруынан көз жұмады.