Кіріспе
Сун Цзян – 12-ші ғасырдың басында биліктегі Сун әулетіне қарсы қарулы көтеріліс жетекшісі болған қытай тарихи тұлғасы. Оның жасағы қазіргі Қытайдың Шаньдун және Хэнань провинцияларымен шектесетін аймақты тонады. Ақырында олар императорлық сарайға бағынды. Тарихи Сун Цзян «Су маңы» романындағы ойдан шығарылған кейіпкерге айналды, ол төрт атақты классикалық қытай романдарының біріне кірді. Ол кітаптың орталық тұлғасы және Шаньдунның Ляншань батпағында қарақшылар болып біріккен 108 батырдың басшысы.
Song Jiang was a Chinese historical figure who led an armed rebellion against the ruling Song Dynasty in the early 12th century. His band marauded over a region straddling the present day Chinese provinces of Shandong and Henan. They eventually surrendered to the Imperial Court. The historical Song Jiang was turned into a fictional character in Water Margin, which became one of the four famous Classic Chinese Novels. He is the central figure in the book, and the leader of the 108 Heroes who come together as bandits in Shandong's Liangshan Marsh.
Су жиегінде
Су маржасындағы ойдан шығарылған Сонг Цзян тарихи тұлға мен Шандун аймағында жүріп тұрған халық әңгімелеріне негізделген. Мысалы, бір әңгімеде "жергілікті қарақоршылардың 36 үлкен және 72 кіші туы" туралы айтылады, бұл Су маржасындағы 108 батырдың шығу тегі болуы мүмкін.
Өмірбаян
Су жиегінде Сонг Цзян бойы аласа, қараңғы түсті, аузы үлкен, төртбұрышты, ал көздері фенхуаң құсының көздеріне ұқсас. Ол Юньчэн округінде тұрады және жұмыс істейді, онда судья кеңсесінің хатшысы болып қызмет етеді. Ол жомарттығымен және көмекшілігімен танылғандықтан, "Уақытша жаңбыр" деген лақап атымен белгілі, ол көбінесе қиын жағдайдағы батырларға және мұқтаждарға көмектеседі. Әкесіне құрметтілігімен де танылғандықтан, оны "Адал және құрметті қараңғы үшінші ұл" және "Қараңғы Сонг Цзян" деп атайды, мұндағы "қараңғы" оның тері түсін білдіреді. 108 Тағдыр Жұлдызының барлығы Ляншанда жиналғаннан кейін, ол өмірлік нанымын жариялау үшін "Әділдікті қорғаушы" деген тағы бір лақап атқа ие болады. Ол оқу ілімінде де, жауынгерлік өнерде де тәлім алған, бірақ, көрінетін нәрсе, ол шебер жауынгер емес. Оның Сонг Цин есімді кіші інісі бар. Сонг Цзян Юньчэннің бас констебльдері Чжу Тонг пен Лей Хенгтің, сондай-ақ Юньчэннің Донгси ауылының басшысы Чао Гайдың жақын досы. Чао және оның алты серігі императорлық астана Донцзинге Ұлы ұстаз Цай Цзинге арналған жүкті тонағаннан кейін, Джичжоу үкіметі істі шешуге қысым көрсетіледі, өйткені қарақшылық орын алған Сары балшық жотасы олардың қарауында. Джичжоу қаласының бас констеблі Хе Таоға қарақшыларды ұстау міндеті тапсырылады. Сонг Юньчэн судья кеңсесінде Хемен кездеседі, ол оған Чао Гайды қылмыс жетекшісі деп анықтағанын айтады. Бұл жаңалықты естіген Сонг өзін сылтаумен алып, Чаоға ескерту үшін Донгси ауылына асығады. Осылайша қарақшылар уақытында жиналып, қашып құтылуға мүмкіндік алады. Олар заңнан тыс Ляншан батпағында паналап жатыр. Бірақ Ляншан басшысы Ван Лун оларды құшақ жаймайды. Чао, Лин Чонг Ванды өлтіргеннен кейін оның орнына сайланады.
Ян Поксиді өлтіру
Сол арада Сонг Цзян анасының талабы бойынша Ян Поксиді өзінің сүйіктісі етіп алады. Бұл оның әкесімен бірге жерлеу рәсімін өткізгені үшін төлемақы ретінде. Бастапқыда олар бір-бірімен жақсы араласты. Алайда, Ян Покси көп ұзамай әйелдерге қызықпайтын Сонг Цзянды жек көреді, өйткені ол Сонгтың кеңсе көмекшісі Чжан Вэньюанды таниды және онымен қарым-қатынас жасайды. Рахмет білдіру үшін Чао Гэй Лю Танды Сун Цзянға және оның қашуына көмектескен Чжу Тонгқа жүз алтын бөлік жеткізуге жібереді. Лиу Сонгқа Чаодан хат алып келеді. Бір күні түнде Сун Людің онымен көшеде сәлемдескенін көріп, қатты таңғалады. Ол барлық алтыннан бас тартып, тек бір ғана монетаны белгі ретінде қабылдайды. Сол түні ол Янның анасы Ян Поксимен бірге ұйықтауға мәжбүр болады. Ян Чаоның хаттарын табады, онда Сонгтың Ляншанның заңсыздармен байланысы бар екені айтылады. Ол үш талапты орындамаса, оны билік органдарына хабарлаймын деп қорқытады: ажырасып, оған Чжан Вэньюанға үйленуге рұқсат берсін; ол өзіне берген барлық заттарды сақтап қалсын; және Чхаодан алған барлық алтын теңгелерді берсін. Сонг алғашқы екеуіне келіседі, бірақ үшіншісіне келісе алмайды, өйткені ол тек бір алтын теңгені қабылдады. Ян оған сенуден бас тартып, оны ашуға тырыса бастағанда, Сонг ашуланып, оны әрқашан қапшығында алып жүретін пышақпен өлтіреді. Ол қашып кетіп, әкесінің үйіндегі бір үңгірге тығылып қалады. Оны тұтқындауға жіберілген Чжу Тонг, Сонгтың бірде айтқандай, оны қоршауда табады. Бірақ Чжу оны босатып жіберді. Сонг Юньчэннен қашып кетіп, қашқын болып қалады.
Цинфэн бекінісі шайқасы
Сонг Цзян Чай Цзиньнің үйіне қашады, онда ол Ву Сонгпен кездеседі. Ол Вумен қайтадан кездеседі, ол бірнеше адамды өлтіргеннен кейін өзін жасыру үшін саяхатшы дін қызметкері болып киінеді, ол Ақ жолбарыс тауындағы Конг әулетінің сарайында тоқтағанда. Содан кейін, Сонг Цинфэн бекінісінің гарнизон командирі Хуа Ронның үйіне шақырылып барады. Бекініске жақын жерде, ол Цинфэн тауының (清風山) үш басшысы – Ян Шунь, Ван Ин және Чжэн Тяньшоудың құлығына түсіп, өліміне жетіп жаздады. Олар оның Сонг Цзян екенін білгенде оған құрметпен қарастырады, өйткені оның батырлық істері жақсы белгілі. Сонг Ван Иннің өзі зорлап алған әйелді зорлауына жол бермейді және ол Лю Гаоның әйелі екенін білгенде оны босатуға көмектеседі. Фонарь фестивалінің кешінде Хуа Ронның үйінде тұратын Сонг Цзян мерекелік шараларды көру үшін сыртқа шығады. Лю Гаоның әйелі оны көріп, күйеуіне Сонгтың оны Цинфэн тауынан алып кетіп, зорлауға тырысқанын өтірік айтады. Әйеліне сенген Лю Сонгты тұтқындауға бұйрық береді. Хуа Ронг Людің үйіне басып кіріп, Сонгты босатады. Хуаның кеңесімен Цинфэн тауына қашып бара жатқанда, Сонгты Людің адамдары қайтадан ұстайды. Осы уақытта Хуа, Цинфэн бекінісін бақылайтын Цинчжоу префектурасынан жіберілген әскери шенеунік Хуан Циннің шабуылына ұшырайды. Хуан Сонг пен Хуаны Цинчжоуға эскорттап әкелгенде, конвойды Цинфэн тауының қарақшылары тоқтатады, олар екі тұтқынды құтқарады. Лю шайқаста қаза табады, ал Хуан қашып құтылады. Цинчжоу жоғары дәрежелі шенеунік Цинь Минге Цинфэн тауын жоюды тапсырады. Бірақ Цинь тұзаққа түсіп, Сонгтың алдына жеткізіледі. Цинь Сонгпен кездескеніне қуаныш білдіреді, оның туралы көп естігендіктен, бірақ бекініске қосылудан бас тартады. Цинь түнін Цинфэн тауында өткізгенде, Сонг оның кейпіндегі қарақшыларды Цинчжоу маңындағы ауылды тонап, өртеуге жібереді. Цинчжоу губернаторы Муронг Янда бұл алдануға түсіп, Циньдің отбасын жазалайды. Бұл Циньді Сонгтың лагеріне қосылуға мәжбүр етеді. Цинчжоу үлкен күш жіберуі мүмкін болғандықтан, Сонг топқа Ляншандағы топқа қосылуды ұсынады. Бірақ ол Ши Ёнға тап болғанда, топты орта жолда тастап кетеді, ол Сонг Циннен келген, олардың әкесі қайтыс болды деп жалған айтқан хатты береді.
Цзянчжоуға жер аударылу
Сонг Цзян Юньчэнге әкесі тірі екенін білу үшін оралады. Қарлы шал оны жаман серіктерге ілесіп кетуінен сақтау үшін өлімін жалғандады. Оның оралғаны туралы естіген Юньчэн билігі Сонгты Ян Посиді өлтіргені үшін тұтқындайды. Магистрат кеңсесінде қызмет еткені үшін Сонг өлім жазасынан құтылады. Оған бетіне татуировка салып, Цзянчжоуға (江州; қазіргі Цзюцзян, Цзянси) жер аударып жібереді. Жолда Сонг Цзян мен оның екі серігі Цзеян қырқасынан өтеді, бірақ есірткі бергеннен кейін қонақ үй иесі Ли Ли оларды өлтіруге тырысады. Оны тағы бір жанкүйері Ли Цзюнь құтқарады. Сонгтың жер аударылғаны туралы хабар алған Ли Цзюнь Суньян өзенінің жағасында оны күтіп отырады. Ол Ли Лидің қонақ үйіне демалуға кіреді. Олар Сонгтың кім екенін серіктерінің ресми құжаты арқылы растағаннан кейін оны қайта тірілтеді. Олар оған қонақжайлылықпен күтім көрсетеді, содан соң жолға шығарады. Цзеян қаласында Сонг Ксю Ёнға, көшеде жекпе-жек көрсететін өнерпазға жомарттықпен сыйлық береді, себебі оның көрсетіліміне ешкім сыйлық бермейді. Осылайша ол қалаға зор ықпалы бар Му Хонг пен Му Чун ағайындыларын ренжітеді. Шалғайдан келген Ксю оларға құрмет көрсетуге бармағандықтан, Мулар қала тұрғындарына оған бір тиын да бермеуді бұйрық береді. Сол түні Сонг пен оның серіктеріне Мулардың мейірімді әкесі оларға үйінде тұруға ұсынады. Олар қауіпті сезінетін болғандықтан, үшеуі қашады. Мулардың қуып келгенін сезген олар Суньян өзенінде қарақшы Чжан Хенгтің қайығына мінеді. Өзеннің ортасында Чжан оларды өлтірмекші болады. Сонгты тағы да Ли Цзюнь құтқарады, ол қайығымен келіп өтеді. Чжан мен Му ағайындылары бұл адамның Сонг Цзян екенін білгенде қатты таңғалады. Сонг Цзянчжоуға барар алдында жаңа достарынан жылы лебіз алады. Цзянчжоуда Сонг Цзян бас күзетші Дай Цонгпен кездеседі, ол Ляншаның бас стратегі Ву Ённың және түрме бастығы Ли Куйдың досы. Сонг пен Ли бір-біріне жақын болады, себебі Сонг жомарт, ал Ли – ашық. Сонг сонымен қатар Чжан Хенгтің інісі Чжан Шуньмен, балық сатушымен де танысады. Дай Сонгқа түрмеге еркін кіруге және шығуға рұқсат бергендіктен, бір күні ол Суньян өзенінің жағалауындағы мейрамханаға ішімдік ішуге барады. Бақытсыздықтарына қайғырып, ол мейрамхананың қабырғасына мас күйде өлең жазады. Оқиғаны келесі күні ұмытып қалады. Кішкентай лауазымды шенеунік Хуан Вэньбинг өлеңді табады, оны бүлікшіл деп есептейді және Цзянчжоу префекті Цай Цзюйға хабарлайды. Цай Цзиннің ұлы Цай Цзюй Сонгты тұтқындауға бұйрық береді және Дай Цзонды Дунцзинге, мәселе бойынша әкесінен кеңес сұрау үшін жібереді. Алайда Дай Ляншанға барып, заңсыздық жасағандарға жаңалықты жеткізеді. Ву Ён Цай Цзюйге Сонг Цзянды Дунцзинге беру туралы хат жасайды. Жоспар – Сонгты сол жерге жеткізген кезде құтқару. Бірақ Хуан Вэньбинг хатта бір ерекшелікті байқайды. Ашуға бу киген Цай Цзюй Сонг пен Дайды өлім жазасына кеседі. Ву Ён бұл қателік екенін түсінеді және оларды құтқару үшін Цзянчжоуға бірнеше әмірші жібереді. Олар жаза орындау алаңына шабуыл жасап, екеуін алып кетеді. Бірақ олар өзен жағасында қалып қояды. Бақытымызға орай, Ли Цзюнь Цзеян аймағынан Сонг Цзянның барлық достарымен қайықтармен келіп, оларды қауіпсіз жерге жеткізеді. Хуан Вэньбингті өлтіргеннен кейін Сонг олармен бірге Ляншанға барады, онда ол Чао Гайдан кейін екінші орынды иеленеді.
Ляншанның басшысы ретінде
Сонг Цзян әкесі мен Сонг Цинді Лианшанға әкелу үшін үйіне қайтады. Бірақ оның оралуы туралы ақпарат таралып, билік өкілдері оның артынан қуалайды. Қашып бара жатқанда Сонг бір құдайдың ғибадатханасына түсіп, шкафқа жасырынады. Ұйықтап қалғанда, ол Лианшанға басшылық етуге көмектесетін үш көктегі кітапты сыйға беретін Цзюйтиан Сюаньну құдайымен кездесетінін армандайды. Оянғанда ол өзінің қолында үш кітапты ұстап тұрғанын көреді. Лианшанның әскери қақтығыстарының басым бөлігінде Сонг Цзян қолбасшы болады. Ол Чжу отбасының қонысына үш рет шабуылдайды, Чай Цзиньді құтқару үшін Гаотанчжоуға шабуылдайды, Хуян Чжуоның Лианшанды жою әрекетіне қарсы күреседі, үш бекіністі қабылдаумен аяқталатын Цинчжоудағы шайқасқа қатысады, Хуачжоуда Ши Цзинь мен Лу Цзишенді құтқаруға, Мангдаң тауында Фан Рюимен шайқасады, Лу Цзюньи мен Ши Шиуды құтқару үшін Даминге шабуылдайды, Гуан Шенге қарсы бетпе-бет келеді және Чжао Гайдың өлімі үшін Зенг отбасы бекінісіне жорық жасайды. Чжао алғаш рет әскери күшке басшылық еткенде, Зенг отбасы бекінісімен шайқаста қаза табады. Сонг Цзян Чхаоның кісі өлтірушісі Ши Вэнгунды ұстағанға дейін Лианшанның уақытша басшысы болады. Чхао өзінің кісі өлтірушісін ұстаған адам оның орнын басатынын айтқан еді. Шиді Лу Цзюньи ұстаса да, Соң Цзян Лианшанның басшысы болады. Бұл оның Луды жеңгеннен кейін орын алады. Олар кім бірінші болып өзіне берілген аймақты басып алса, сол басшы болады деп келіседі. Сонг бірінші болып Донгпинді жаулап алады, ал Лу Донгчанды алуда қиындыққа тап болады. Оның жасаған қылмыстары ауыр болғанымен және үкімет оны үлкен қауіп деп сақса да, Сонг Цзян Сун империясына қызмет етуді қалайды. Ол "Аспан атынан әділдік орнату" (替天行道) деген ұранды қабылдайды, бұл Лианшанның әділ істерге берілгендігін және императорға адал адамдар басшылық ететінін көрсетеді. Көптеген әрекеттерден кейін, соның ішінде император Хуйцзунның қамқорлығында болған Ли Шишидің көмегін сұрағаннан кейін, Сонг Цзян Лианшан үшін кешірім алады. Бірақ император оларды Ляо империясының басқыншыларына және Сун аймағындағы көтерілісшілерге қарсы бірнеше жорықтарға жібереді, осылайша олардың адалдығын дәлелдейді. Соңғысы, Фан Лаға қарсы жорық, өте қымбатқа түседі, нәтижесінде 108 батырдың кем дегенде үштен екісі шайқаста немесе аурудан қаза табады.
Өлім
Экспедицияларды аяқтаған соң, Сонг Цзян Чучжоу (楚州; қазіргі Хуайань, Цзянсу) әкімі болып тағайындалады. Бірақ император сарайындағы сыбайлас шенеуніктер оның жақсы қызмет ететініне наразы болады. Олар оған император атынан уланған шарап толтырылған құмыра жібереді, оны ішуге мәжбүр етеді. Сонг Цзян уланғанын білгенде, ыстық мінезді Ли Куй Сун империясына қарсы бүлік көтеріп, Ляншаның жақсы атын нашарлатады деп қорқады. Сондықтан ол Лиді Чучжоуға шақырып, оған да сол шараптан ұсынады. Екеуі де қайтыс болады. «Су шегі» романының соңғы тарауында Сонг Цзян мен Ли Куйдың рухтары император Хуйцзунның түсіне кіріп, олардың теңсіз өлімі туралы айтады. Император тергеу жүргізуге бұйрық берсе де, ешқандай нәтиже болмайды, себебі басты куәгер – Сонг Цзянға шарап жіберген елші – Доңжинге қайтып бара жолда құпия жағдайда қайтыс болады. Император Сонгқа тек қана қайтыс болғаннан кейін құрметті лауазым беру арқылы ғана өкініш білдіреді.
Сонг Цзянның бүлікшіл өлеңі
Келесі екі өлеңді Сонг Цзян мас болғаннан кейін Цзянчжоудағы Суньян мұнарасында жазған. Екінші өлең бүлікшіл хабарды жеткізеді. Мен бала кезімнен бері классикалық кітаптар мен жылнамаларды оқыдым, өскенде саясат және стратегияны үйрендім. Дәл қалай қаһарлы жолбарыс шөлейтте жатады, тырнақтары мен азуларын жасырып, күтіп, шыдап. Өкінішке орай, екі жағына да белгі салынды, содан кейін Цзянчжоуға жер аударылды. Егер бір күні мен кінәмді түзеп, өш алсам, Сюньян өзенінің аузы қанға боялады! Сонг Цзян жазғанын оқып, қыжылдап күледі. Ол тағы да ішіп, қуаныштан есіктен шығып би билей бастайды. Ол қаламды алып, тағы төрт жол жазады:
Жүрегім Шаньдунды сағынады, бірақ мен Удамын, жалғыз-жапалақ шарлап, азаптанамын. Егер бір күні асқақ мұратымды орындасам, Хуан Чаоның еркектіксіз екеніне күлер едім! Содан кейін ол: "Юньчэн қаласынан Сонг Цзянның жұмысы" (鄆城宋江作) деп қол қояды. Екінші өлеңнің соңғы екі жолы бүлікшіл деп танылды. Хуан Чао Тан әулетінің соңына қарай көтеріліс бастады, бұл оның құлауына әкелді. Хуан Вэньбинг бұл екі жолды былай түсіндіреді: "Егер Сонг Цзянға Сун әулетіне қарсы көтеріліс бастауға мүмкіндік берілсе, ол Хуан Чаодан да жамандықтар істейді".