Кіріспе

Американдық саясаттанушы және әлеуметтанушы Ларри Джей Даймонд (2 қазан 1951 жылы туған) - американдық саяси әлеуметтанушы және демократияны зерттеу саласындағы жетекші қазіргі заманғы ғалым. Даймонд - Стэнфорд университетінің халықаралық мәселелерді зерттеу жөніндегі негізгі орталығы - Фримен Спогли халықаралық зерттеулер институтының аға науқасы. Институтта Даймонд 2009-2016 жылдар аралығында Демократия, даму және құқық үстемдігі орталығының директоры болып қызмет атқарды. Бұл рөлді Фрэнсис Фукуяма, содан кейін Кэтрин Стонер атқарды. Даймонд өмірінің әртүрлі кезеңдерінде көптеген үкіметтік және халықаралық ұйымдарға кеңесші болып қызмет етті, соның ішінде АҚШ Мемлекеттік департаменті, Біріккен Ұлттар Ұйымы, Дүниежүзілік банк және АҚШ Халықаралық даму агенттігі. Ол Демократия үшін Ұлттық қордың Демократия журналының құрылтайшы редакторы, ол осы қызметтен 2022 жылдың күзінде кетеді. 2023 жылдың тамызынан бастап ол Гувердің Қытайдың жаһандық өткір электр энергиясы жобасын (Глен Тиффертпен) және Тайваньның Үнді-Тынық мұхит аймағы жобасының (Джеймс О. Эллиспен) төрағалық етеді.

Білім

Диамант "2" деген баға алды. А. саяси ұйым және мінез-құлық бойынша 1974 жылы, Азық-түлік зерттеу институтының магистрі 1978 жылы және Ph. 1980 жылы Стэнфордтан социология мамандығы бойынша.

Мансап

Даймонд Вандербильт университетінде (1980-1985 жж.) әлеуметтанудың доценті болды. Ол Демократиялық зерттеулер жөніндегі халықаралық форумның құрылтайшы директоры (1994-2009). 2007 жылы Май айында Даймонд Стэнфордтың "Жыл мұғалімі" атанды. 2007 жылдың маусым айында өткен түлектер салтанатында оған бакалавриатқа ерекше үлес қосқан үшін Dinkelspiel сыйлығы берілді. Алмастың бұл сыйлықты алуының көптеген себептерінің бірі еврей және мұсылман студенттерінің арасындағы диалогты көтергендігі айтылды. Ол Стэнфордта оқыған кезінде Гонконгтың бұрынғы қауіпсіздік министрі Регина Иптің диссертациялық кеңесшісі болды. 2022 жылы Даймонд Ресейге қарсы санкцияларды әзірлеу және енгізу бойынша жұмыс істеу үшін Ресейге қарсы санкциялар жөніндегі Ермак МакФол сарапшылар тобына сарапшы ретінде қосылды.

2003 жылдан кейінгі Ирак

2004 жылдың басында Даймонд Ирактағы Коалицияның Уақытша өкіметінің басқару жөніндегі аға кеңесшісі болды.

Демократияға қатысты көзқарастар

Демократияның әлемде 1990 жылға дейін кеңінен таралуына қарамастан, Даймонд демократияның басқа елдерге таралуы үшін ол бар жерде жақсаруы керек деп санайды. Оның ойынша, ел экономикасының орнына оның басқаруын шешу - бұл шешім. Әрбір демократиялық елде жақсы басқаруға жауапты болу керек, тек қана өзіне ыңғайлы болған кезде ғана емес. Басқаруды елеулі түрде жақсартпаса, экономикалық өсім тұрақты бола алмайды. Даймонд өзінің "Демократия рухы: бүкіл әлемде еркін қоғам құруға арналған күрес" атты кітабында былай деп жазды: "Демократиялық құрылымдар тұрақты болу үшін - және тұрақтылыққа лайық болу үшін - олар өз азаматтарының дауыстарын тыңдауы, олардың қатысуына қатысуы, наразылықтарына төзімділік танытуы, олардың бостандықтарын қорғауы және олардың қажеттіліктеріне жауап беруі керек". Даймонд демократияның өсуі мен оның қазіргі кездегі халықаралық деңгейдегі құлдырауы туралы көптеген мақалалар жазды және редакциялады. "Демократиялық кері қайту: жыртқыш мемлекеттің қайта пайда болуы" атты еңбегінде Даймонд демократияның құлдырауының басты себептерінің бірі - сайлауды бұрмалаған жас демократиялық елдердің көбеюі, кез келген саяси партияны үрейлендіру және атқарушы биліктің тоқтатылмас кеңейуі деп мәлімдейді. Бұған қоса, бұл елдердің көбі әлі күнге дейін батыс мемлекеттерінің демократиясы ретінде танылады. Ол мысал ретінде Ресейдің Владимир Путин мен Венесуэланың Уго Чавесін келтіреді. Ал, Диамондтың айтуынша, сайлау авторитаризміне ұшыраған жемқорлықпен шектелген демократияның өсуіне байланысты әлемде, әсіресе дамушы елдерде, демократияға деген сенім төмендеп кетті. Көптеген саясаттанушылардан айырмашылығы, Даймонд экономиканың дамуы немесе оның жоқтығын демократияның құлдырауының басты факторы деп санамайды. Даймондтың айтуынша, бірінші мәселе - үкімет тиімділігі. Егер үкімет экономикалық және саяси жағынан теңдік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ете алмаса, онда экономикалық дамуды ынталандырудың еш пайдасы болмайды. Ол мысал ретінде Кения президенті Мвай Кибакиді келтіреді. Кибаки Кенияның ең жоғары экономикалық өсу деңгейіне жетуіне көмектесті, бірақ ол үлкен сыбайлас жемқорлықты жойған жоқ, бұл 2007 жылғы президент сайлауында алаяқтық туралы мәлімдемелерге әкелді, бұл өз кезегінде зорлық-зомбылыққа ұласты. Даймонд егер демократиялық мемлекеттерде басқару жақсармаса, адамдар авторитарлық альтернативаларға бет бұрады деп санайды. Бұл таңдаушылықты "Мыңжылдықтың сын-қатерлік есебі" (Буштың сыртқы саясатының бөлігі) деп атайды. Бұл саясаттың аясында елге көмек "әділдікпен басқаруға, денсаулық сақтау мен білім беру саласына инвестиция салуға, экономикалық еркіндікке қол жеткізуге байланысты болады" делінген. Есіңізде болсын, демократияны дамыту үшін уақыт пен күш қажет.