Кіріспе

Тотатише муниципалитеті және қаласы Мексиканың Халиско штатының солтүстік шетінде 21°4830 және 22°0600 солтүстік ендік пен 103°2000 және 103°3400 шығыс бойлық арасында теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан. Муниципалитет солтүстік және оңтүстік-шығыста Закатекас штатымен шектеседі. Солтүстік-шығысында оның шекарасы Колотлан муниципалитетімен, ал батысында Вилла Герреро және Чимальтитан муниципалитеттерімен шектеседі. Муниципалитет өз гидрологиясын Боланос өзенімен айқындайды, ол оның солтүстік шекарасын Закатекаспен және муниципалитет арқылы өтіп, соңғысына құятын Картагенас өзенімен белгілейді. Муниципалитетте бес бөгет бар: Канделярия, Магалленс, Темастиан, Ла Бокилья және Агуа Зарка және Ромита, Сан-Франциско және Тотолько қалаларында кішігірім бөгеттер.

Халық саны

2005 жылы Тотатиш муниципалитеті халқының саны 4 217 адам болды, оның ішінде 1 287 адам муниципалитет орталығы Тотатиш қаласында өмір сүрді. 2000 жылы экономикалық белсенді 1372 адам болды. Олардың ішіндегі ең көп бөлігі (37,2%) мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығында жұмыс істейді, содан кейін өңдеуші өнеркәсіп (12,9%), сауда (10,9%) және құрылыс (10,7%) салалары.

Тарих

Тотатиче тарихи тұрғыдан әртүрлі жергілікті тайпалардың, атап айтқанда Тепехуан, Какскан және Закатек тайпаларының аумақтарының шоғырлануында орналасқан. Бұл аймақ Лерма-Сантьяго өзенінің солтүстігінде мексикалықтар, кейіннен испандықтар Чичимека деп атаған. 1530 жылдың сәуірінде капитан Педро Альминдес Чириноны Нуньо Белтран де Гусман Эль-Тейльден Закатекасқа жібереді. Сакатекастан оралғанда Альмендес Чиринос Тепикте Белтран де Гусманмен кездесті. Сакатекастан Тепикке дейінгі жол Альмендес Чириносты қазіргі Тотатише аймағы арқылы және батысқа қарай Боланос каньонына дейін алып барды. Тепикке келген соң, ол Нуньо Белтран де Гусманға сол аймақтағы күміс кендері туралы айтып берді. Тотатише 1595 жылы сәуір айында Мигель Кальдера капитаны, әділет майоры және бейбітшіл Чичимек тайпаларының қорғаушысы құрды. Жаңа Испанияның вице-королі 1591 жылы бірнеше жүз Tlaxcaltec отбасыларын жақын маңдағы Колотланға қоныстандырады, бұл аймақты халыққа толтыру және аймақтағы әлі де бүлікшіл Чичимектерді тыныштандыруға көмектесу үшін. Кейіннен осы отбасылардың кейбірі ұқсас мақсаттармен Тотатишке көшіп келді деп есептеледі. 1591 жылдың тамызында Хуан Гомес бауырлас жақын маңдағы Колотлан қаласында монастырь құрғаннан кейін жергілікті жергілікті тайпаларды христиан дініне айналдыруды қолға алды. Сол кезде аймақта жеті ғана хасинда болды: Акатепулько, 1571 жылы құрылған, Санта-Мария-де-Грасия, Тотолько, Эль-Салитр, Хуанакатик, Патагуа және Картахена. XVII ғасырдың соңында бұл аймақтағы шағын испан халқы Картахенада және Де Ла О отбасы иелігіндегі хасиендада болды. XVII ғасырдың аяғы мен XVIII ғасырдың басында аймақтағы бірқатар жерлер испандарға берілді. Грантты иеленушілердің арасында Фелипе Лемус, Хуан Хосе Пинедо және Франсиско Гутьеррес дель Паласио болды. 1711 жылдың сәуірінде Фрай Антонио Маргиль де Хесус Тотатихеде миссионерлік сапарға аттанды, оның тарихи мұрасы - бұл жергілікті шақыру Вирген дель Росариоға, қала мен приходтың қамқоршысы. Халық саны 1730 жылдан кейін жақын маңдағы Боланос күміс кен орындарынан пайда болған жергілікті байлыққа байланысты едәуір өсе бастады. Тотатише жергілікті приход құрылғанға дейін 1755 жылға дейін әкімшілік және діни мақсаттар үшін Колотланға тәуелді болды. Қазіргі кезде қала орталығында тұрған шіркеу ғибадатханасының құрылысы 1901 жылы аяқталды. Тотатишеде Гвадалахара архиепископтығының көмекші семинариясы орналасқан. Семинарияға 1915 жылы 1926 жылы қалада тұтқындалған және кейіннен көршілес Колотлан қаласында Кристеро көтерілісі кезінде дін қызметкерлерін қудалау кезінде жазаға тартылған әулие Кристобал Магаллан Жара негізін салған.