Кіріспе

Төтенше жағдайда пайдаланушыны түтінмен уланудан қорғауға арналған құрылғы, қауіпсіздік құрылғысы.

Түтін капоты, сондай-ақ ауаны тазартатын тыныс алу қорғау құрылғысы (RPED) деп аталады, ол мүшеленушінің басын герметикалық түрде жабатын мөлдір қаптан тұрады, ал ауызға бекітілген ауа сүзгісі сыртқы атмосферамен байланысып, тыныс алу үшін қолданылады. Түтін капоттары – өрттен зардап шеккендерді түтінмен уланудың зиянды әсерлерінен қорғауға арналған авариялық тыныс алу аппаратының бір түрі. Газ маскасы түтін капотынан пайда болған. Бірінші заманауи түтін капотын Гаррет Морган жасаған және ол 1912 жылы патенттелген. Морганның капоты түтін капоттарының немесе маскалардың конструкциясы мен пайдалану жағдайында маңызды жақсартуды білдірді. Сол кездегі Америка Құрама Штаттарындағы нәсілдік мәселелерге байланысты Морган, афроамерикалық болғандықтан, және оның құрылғысы 1916 жылға дейін көпшілікке танылған жоқ. Эри көлінің астындағы туннельді салу кезінде болған жарылыс бірнеше жұмысшыны жартылай дайын туннельде қамап, кеңістікті уытты газдармен толтырды. Екі құтқару әрекеті сәтсіз аяқталды, ал құтқарушылардың өзі де құтқаруға мұқтаж болды. Морган ағасымен және екі еріктімен бірге Морганның түтін капотын киіп, бірнеше адамды құтқарып, басқаларын да құтқару жұмысына қосылуға шақырды. Нәтижесінде Морганның түтін капоты бұрынғы құтқарушылардың көпшілігін құтқаруға мүмкіндік берді, ал Морганның өзі туннельге төрт рет кірді – капотсыз тіпті бір рет кіру мүмкін болмаған еді.

Қазіргі заманғы капот

Жоғары сапалы түтін капюшондары әдетте Каптон сияқты жылуға төзімді материалдан жасалады және салыстырмалы түрде жоғары температураға төтеп бере алады. Түтін капюшондарының ең маңызды бөлігі – жанудың уытты қосалқы өнімдерінен қорғайтын сүзгі. Көптеген түтін капюшондарының конструкциялары белсендірілген көмір сүзгісі мен бөлшектік сүзгіні пайдаланады, олар аммиак және хлор сияқты коррозиялық газдарды, сондай-ақ хлорсутек және күкіртсутек сияқты қышқыл газдарды тоқтатуға көмектеседі. Тиімді түтін капюшондарының ерекшелігі – каталитикалық процесс арқылы өлімге әкелетін көміртек монооксидін салыстырмалы түрде зиянсыз көмірқышқыл газына айналдыру қабілеті. Олар 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін дайындық жиынтықтарына қосылды. Ready.Gov сияқты дайындық тізімдері көбінесе түтін капюшондарын ұсынады, бірақ кейбір тізімдер "түтін жұтқыштары", "респираторлық капюшондар" немесе "өзін-өзі құтқару капюшондары" сияқты балама атауларды қолданады. Қазіргі заманғы құрылыстардың көпшілігі өртенген кезде улы түтін немесе бу шығаратын материалдардан тұратындықтан, түтін капюшондары адамдарға ғимараттардан қауіпсіз эвакуация жасауға мүмкіндік береді, әйтпесе бұл мүмкін болмас еді.

Оң қысымды капоттар

Ұшақтардағы түтін капоттары, сондай-ақ қорғаныш тыныс алу құралдары (немесе ПБЭ) деп аталатындар, әдетте 30 секундтен 15 минутқа дейін оттегімен қамтамасыз етеді. Оттегі көбінесе тығыз мойын жағасы арқасында жабық циклда сақталады. Көмірқышқыл газының деңгейін төмендету үшін скраббер жүйесі орнатылған болуы мүмкін, және осымен шамамен 20 минут бойы тыныс алуға болады. Оттегі қоры таусылғанда, капоттан ауа шыға бастайды және тұншығудан сақтану үшін оны дереу шешіп алу қажет. Бұл құрылғылар – түтін капоттарының бір тобы, олар позитивті қысымды респираторлар деп аталады, маска ішіндегі ауа қысымын сыртқы қысымнан жоғары ұстау арқылы түтін немесе уытты газдардың енуін болдырмайды. Осының салдарынан, кез келген тесіктен маскаға сырттан уытты ауа емес, таза ауа шығады.

Стандарттар мен сертификаттау

Солтүстік Америкада респираторлар Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау институты (NISOH) арқылы сертификатталуы тиіс. Үкіметтік талаптардың ең төменгі деңгейінен асып түсетін нақты қолданыстар үшін тыныс алуды қорғайтын құралдарға қатысты қосымша, ерікті келісімге келген стандарттар әзірленді. Түтін капюшондары немесе RPED үшін ASTM International ASTM E2952 стандартын әзірледі – «Ауаны тазартатын тыныс алуды қорғайтын түтіннен қашу құрылғыларының (RPED) стандартты талаптары». ASTM E2952 сияқты ерікті стандарттарға сәйкестік көбінесе үшінші тараптан алынатын сертификаттау арқылы расталады, мысалы, Қауіпсіздік жабдықтары институты (SEI) берген сертификаттар.