Кіріспе
Испаниялық поп-әнші Мария Луз Касал Паз (luθ kaˈsal; 1958 жылдың 11 қарашасында туған) – испандық рок-әнші. Ол Боимортода (Галиция, Испания) өскен, ән айту, фортепиано және балет сабақтарын алған, содан кейін музыкант мамандығын меңгеру үшін Мадридке көшіп барған. Ол 1980-ші жылдардың басында танымал болды және сол онжылдық бойында және одан кейін де испан поп музыкасындағы маңызды тұлға болып қала берді, оның үні біртіндеп жұмсақ ересектерге арналған поп музыкасына қарай жетілді. Ол Этьен Дахоның француз тіліндегі "Duel au Soleil" әнінің испан тіліндегі "Un nuevo día brillará" кавер-версиясын жазды, ол хит әнге айналды. Мансабының басынан бері ол бес миллионнан астам альбом сатқан. 1992 жылы Педро Альмодовардың жоғары бағаланған "Жоғары өкшелер" фильмінің саундтрегінде Агустин Лараның "Piensa en mí" әнін орындап, үлкен жетістікке қол жеткізді. 2007 жылдың қаңтар айында Луз Касалға сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды және Мадридтегі Рубер клиникасында операция жасалды. Жеті айдан кейін ол испандық бұқаралық ақпарат құралдарына ауруын жеңгенін хабарлады. Соңғы кезде, 2010 жылдың мамырында ол екінші сүт безінде де қатерлі ісік анықталғанын және операция жасау үшін ағымдағы гастрольдік сапарын тоқтатуға тура келгенін мәлімдеді. Оның екінші есімі Луз испан тілінде "жарық" деген мағынаны білдіреді.
María Luz Casal Paz (luθ kaˈsal; born 11 November 1958) is a Spanish rock singer. She grew up in Boimorto, Galicia (Spain), took singing, piano and ballet classes, and moved to Madrid to pursue a career as a musician. She became famous in the early 1980s, and remained an important figure in Spanish pop music all through said decade and beyond, with her sound gradually maturing towards soft adult pop. She recorded a cover version of Étienne Daho's French language song "Duel au Soleil" in Spanish called "Un nuevo día brillará", which became a hit song. Since the beginning of her career, she has sold over five million albums. In 1992, she enjoyed great success with her appearance in the soundtrack of Pedro Almodóvar's acclaimed film High Heels singing Agustín Lara's theme "Piensa en mí". In January 2007, Luz Casal was diagnosed with breast cancer and underwent an operation at the Ruber Clinic in Madrid, seven months later, she revealed to the Spanish media that she had overcome her disease. More recently in May 2010, she announced that she had been diagnosed with cancer in her other breast and had to cancel her current tour to be operated on. Her middle name, Luz, means "light" in Spanish.
Алғашқы жылдар
Луз Касал – Хосе Касал мен Матильда Пастың қызы. Ол Авилеске көшіп келгенде Доротеялық қайырымдылық әпкелердің құрған Паула Фрассинетти мектебінде оқыды. Содан кейін отбасы Жихонға көшіп, ол алғаш рет елу адамның алдында өнер көрсетті. Ол фортепиано мен балет сабақтарын алды және басқа суретшілердің әндерін орындаған «Лос Фаннис» атты рок-тобының құрамына кірді. Луз Астурия, Леон және Галисияда өнер көрсеткен тағы бір топқа да қатысты. Бірақ ол әрқашан жеке әнші болғысы келді. 1977 жылы музыкалық мансабын бастау үшін, ата-анасын көндіріп, Мадридке кетті. Мұнда ол өзінің алғашқы «La guapa» (Әдемі) атты жазбасын жасады және тәуелсіз өндіріс компаниясы оған қосалқы әнші ретінде кастинг өткізгенге дейін көптеген жазба компанияларымен байланыс жасады. Осылайша ол кәсіби музыка әлеміне қадам басты. Ол көптеген әртістердің жазбаларында қосалқы әнші болды және Хуан Пардоның тікелей эфирлерінде онымен бірге өнер көрсетті. Сол кезде ол өзінің алғашқы әндерін жаза бастады, он ән жазды, бірақ олар жарық көрмеді. Осы жылдары ол «Лас Дивинас» (Құдайлар) мюзиклінде Ракель Меллер рөлін ойнап, театр сахнасында бір рет ғана өнер көрсетті. Бұл мюзикль Мадридтегі Рейна Виктория театрында қойылды. 1980 жылы ол көпұлтты компаниямен өзінің алғашқы синглын – Боб Марлиге құрмет ретінде жазылған, күшті регги үнділері бар «El ascensor» (Лифт) әнін шығарды. Ол бұл әнді RTVE телеарнасының өте танымал «Tocata» музыкалық бағдарламасында таныстырды. Содан кейін ол көптеген елдерде өткен фестивальдерге қатысты және Карен Тафт, Арнольд Тараборелли, Линдси Кемп, Мерче Эсмеральда және Гойо Монтеродан би сабақтарын алды.
Алғашқы жазбалар
1981 жылы жеке өміріне қатысты бақылауды азайту ниетімен, ол Zafiro компаниясына қосылды және Leño тобының концерттік альбомына қатысты. Келесі жылы ол Мадрид, Брюссель және Амстердам қалаларында өзінің алғашқы жеке альбомын жазуды бастады. Альбом 1982 жылдың қыркүйегінде «Luz» деген атпен жарық көрді. Альбомның продюсері Карлос Нареа болды, ал оның құрамына өзінің және Роке Наваханың әндері енді. Ол алғаш рет телеарнада пайда болды және ақын Ксейме Ногерольдің кітап-альбомына қатысты. 1983 жылы ол «No aguanto más» (Мен енді шыдай алмаймын) макси-синглінің видеоклипін түсірді, содан кейін концерттік өнер көрсетуге кірісіп, Мигель Риос және Leño тобымен бірге Испанияның 35 қаласын аралаған «El rock de una noche de verano» (Жазғы түннің рокі) турына қатысты. 1984 жылы ол Испания, Бельгия және Германияда жазылған «Los ojos del gato» (Мысықтың көзі) атты екінші альбомын шығарды. Рамонсин мен Хиларио Камачо жазған әндердің кейбіреулері Еуропа бойынша көптеген тыңдарманды қамтыды. Лус фортепиано, хор және сахна шеберлігін одан әрі жетілдірді. 1985 жылы шыққан Luz III альбомында Vainica Doble тобының мүшесі Кармен Сантоняның «Rufino» атты өте танымал әні бар. Сол жылы ол Чехословакияда өткен фестивальде басқа елдердің әртістерімен бірге өнер көрсетті. Лус әлі күнге дейін «No aguanto más» және «Ciudad sin ley» (Заңсыз қала) әндерін оркестрдің үрмелі аспаптарымен орындалғанда естіген кездегі әсерін еске алады. 1986 жылы ол 90-нан астам концерт берді және Чехия теледидарында қайтадан өнер көрсетті. Германияда ол Марк Кнопфлер сияқты жұлдыздармен бірге экологиялық науқан үшін «The water is life» (Су – өмір) әнін жазды. 1987 жылы ол «The Christians» тобымен бірге телеарнаға арналған а капелла әнін жазды. Сәуір айында оның келесі альбомы «Quiéreme aunque te duela» (Сені ауыртса да сүй) жарық көрді, онда ол рок-музыкадан алыстап, балладаларды орындаушы ретінде өзін таныстырды, олар осы альбомның ең үлкен хитіне айналды. Альбомға оның «A Cada Paso» әні енді, ол Латын Америкасында оның танылуына септігін тигізді. Ән Аргентина, Чили, Уругвай және Мексикада бірінші орынға шықты. Мексикалық Flans әйелдер тобы 1990 жылы осы әнді қайтадан орындады, ол да сол елде үлкен сәттілікке ие болды. Ол Мигель Риос жүргізген «¡Qué noche la de aquel año!» (Сол жылғы түн қандай керемет болды!) телешоуына қатысты, содан кейін Мексика, Венесуэла және Нью-Йорк қалаларына сапар шекті. 1988 жылы ол Хавьер Гурручаганың (La orquesta Mondragón тобының жетекшісі) «Viaje con nosotros» (Бізбен саяхат) телешоуында пайда болды, ал Севильяда өткен қайырымдылық концертінде «Quiéreme aunque te duela» әнінің танго нұсқасын орындады.
Үлкен жетістік
1989 жылы Луз Касал өзінің жаңа компаниясы Hispavox-пен бірге Пако Тринидад пен Эвритмикс тобымен үнемі жұмыс істейтін Чучо Мерчан продюсерлік жасаған "V" альбомын шығарды. 300 000-нан астам дана сатылған бұл альбом оның жұлдыздыққа секіріп, мансабындағы ең маңызды екі әнін ұсынды: "Te Dejé Marchar" ("Мен сені жібердім") және "No Me Importa Nada" ("Мен үшін ештеңе маңызды емес"). Сол жылы ол Чилиде адам құқықтарын қолдау мақсатында өткен фестивальге қатысты, онда Sting және U2 сияқты әртістер мен топтар да өнер көрсетті. 1991 жылы Луз 400 000-нан астам дана сатылған және төрт платиналық альбом мәртебесіне ие болған "A Contraluz" (Backlight) альбомын шығарды. Бұл альбомда Агустин Лараның "Piensa en mí" ("Мен туралы ойла") болэросы және Педро Альмодовардың "Tacones Lejanos" ("Жоғары өкшелі аяқ киім") фильмі үшін таңдаған "Un año de amor" әні бар. Альмодовар соңғы әнді француз Нино Феррердің шығармасынан, италяндық хит болған Минаның нұсқасынан аударған. Осы екі үлкен хит оны, әсіресе Францияда, Еуропалық супержұлдызға айналдырды. Содан кейін Луз төрт жыл бойы студиялық жазбалардан үзіліс жасады, өзінің жетістігіне байланысты мансабы туралы ойлана бастады, бірақ Испанияда, Латын Америкасында, Францияда және басқа да Еуропа елдерінде концерттік өнер көрсетуді жалғастырды. 1995 жылдың басында Луз продюсер Пако Тринидадпен бірге Лондонға барып, Эвритмикс инженері Даррен Эллисонмен және Пол Маккартни тобының мүшелері Пол "Викс" Викенс пен Робби Маккинтошпен келесі альбомы "Como La Flor Prometida" ("Уәделенген гүл сияқты") үшін жұмыс істеді. Албом оның алдыңғы альбомынан төрт жыл өткен соң, 1995 жылы шығарылды. Ол 800 000-нан астам дана сатылды, бұл оның мансабындағы ең табысты альбомы болды. 1996 жылы ол "Pequeños Y Grandes Exitos" ("Ұлы және кішкентай хиттер") жинақ альбомын шығарды. Екі жылдан кейін ол Францияда ғана "Luz Casal" атты тағы бір жинақ альбомын шығарды, ол 400 000-нан астам дана сатылып, "Tu Ne L'Emporteras Pas" және "Entre Mes Souvenirs" атты екі француз тіліндегі әнді қамтыды, бұл әндер "No Me Importa Nada" және "Entre Mis Recuerdos" әндерінің нұсқалары болды. Ол бұл әндерді Париждің Олимпиа театрында орындады және Ла Сигале театрында өнер көрсеткен алғашқы испан поп-эстрада әншісі болды.
Кейінгі альбомдары
1999 жылы, әкесі қайтыс болғаннан кейін төрт жыл бойы жаңа нәрсе шығармағаннан соң, ол "Un Mar De Confianza" (Сенімнің теңізі) атты әнін жазды, ол 600 000-нан астам дана сатылды. Сол жылы "Mi Confianza" (Менің сенімім) әні "Жылдың үздік әні" номинациясында Ondas сыйлығымен марапатталды. Одан кейін ол Франция, Италия, Швейцария және Бельгияда өнер көрсетіп, Еуропалық турнеге шықты. Біраз уақыттан соң ол Росендоның "Siempre Hay Una Historia" (Әрқашан тарих бар) альбомына қатысты, ол Карабаншель түрмесінде жазылған болатын. 2001 жылы ол "El Bosque Animado" (Тірі орман) анимациялық фильмінің саундтрегінен "Үздік түпнұсқа ән" санатында Goya сыйлығын алды. 2002 жылдың қараша айында Луз 150 000 дана сатылған "Con Otra Mirada" (Басқа көзқараспен) альбомын шығарды, ал 2004 жылдың қазан айында Хавьер Лимон продюсерлігімен Du Manoir студиясында жазылған "Sencilla Alegría" (Қарапайым қуаныш) альбомын жарыққа шығарды. 150 000-нан астам дана сатылған бұл альбомда фламенкодан джазға дейінгі әсерлер бар, сонымен қатар Spin Doctors тобынан Крис Баррон, Джерри Гонсалес, Оливье Дюран, Пабло Герреро, Руи Велосо, Нино Жозеле, Кике Гонсалес және Пабло Новоа сынды музыканттар қатысқан. Бұл альбомға Розалия де Кастроның "Negra Sombra" (Қара көлеңке) өлеңі де кірген, ол Хуан Монтес Капонның музыкасына салып, Алехандро Аменабардың "Mar Adentro" фильмінің саундтрегінде пайда болды. Көкбезді жеңген Луз 2007 жылдың 12 қазанында "Se Feliz" (Бақытты бол) атты жаңа синглын, "Vida Tóxica" (Улы өмір) альбомынан шығарды, бұл альбом оның химиялық терапиядан өткен тәжірибесінен шабыттанды. Альбом қайтадан Лондонда жазылып, араластырылды, Даррен Эллисон және "Como La Flor Prometida" альбомында ойнаған музыканттардың сол командасы, сондай-ақ бас гитарист Пино Палладино қатысты. "Vida Tóxica" 2007 жылдың қараша айында жарық көрді. 2009 жылдың 29 қыркүйегінде ол "La Pasión" (Шынайы құмарлық) атты жаңа альбомын шығарды, онда әнші 1940-1960 жылдардағы ең маңызды болеро әншілеріне құрмет көрсетті. Бұл альбомда ол "Alma Mía" (Жаным), "Cenizas" (Күл) және "Historia De Un Amor" (Махаббат тарихы) сияқты әндердің жаңа нұсқаларын жасады. Бұл альбом Испанияда алтын, ал Францияда платиналық мәртебеге ие болды. Жаңа альбомының жарық көргеніне орай Луз Касал Францияның "Өнер мен мәдениет" медалімен марапатталды. 2011 жылы ол өзінің мансабында жазған барлық махаббат әндері мен болероларының жинағын "Un ramo de rosas" (Гүл шоғы) альбомында ұсынды. 2013 жылы әнші "Almas gemelas" (Жақын жандар) атты жаңа студиялық альбомын шығарды. Ұзақ үзілістен кейін, 2017 жылы Луз Францияда Касалдың көптеген әндеріне шабыт берген француз дивасы Далиданың әндерін қамтитын альбомды шығарды. Бір жылдан кейін, Испанияға оралған соң, ол "Que corra el aire" (Ауа ағысын жібер) альбомын шығарды, ол оның жанкүйерлерінен зор қолдау алды және сыншылар тарапынан да жақсы бағаланды.