Кіріспе
Авариялық жағдайда жұмыс сұйықтығының жоғалуын болдырмау үшін қолданылатын механикалық бұғаттау. Гидравликалық жүйелерде сақтандырғыш (немесе жылдамдық сақтандырғышы) – гидравликалық сұйықтық қысымының кенеттен жоғалуын болдырмайтын компонент. Бұл қауіпсіздік мүмкіндігі, жүйелердің жұмыс істеуін жалғастыруға немесе кем дегенде, жүйе бұзылған жағдайда катастрофалық түрде істен шығуға жол бермейді. Ол гидравликалық сұйықтықтың ағыны шекті мәннен асып кеткен жағдайда, ағынын тоқтату арқылы немесе күрт шектеу арқылы осыны іске асырады. "Сақтандырғыш" термині электрлік сақтандырғыштармен салыстырылады, олар да ұқсас функцияны атқарады. Гидравликалық жүйелердің тиімді жұмыс істеуі үшін жоғары қысым (әдетте 7000 кПа-дан жоғары) қажет. Гидравликалық жүйе сұйықтық қысымын жоғалтса, мысалы, гидравликалық шланг жарылса, ол істен шығып, соққыштар сияқты компоненттер құлауы мүмкін. Бұл, ұшақтар немесе жүк көтеру машиналарын сияқты, өмірлік маңызы бар жүйелер үшін қабылдауға болмайтын жағдай. Гидравликалық сақтандырғыштар ақаулы бөлімді автоматты түрде оқшаулап, гидравликалық жүйенің катастрофалық бұзылуына қарсы қорғауға көмектеседі. Гидравликалық жүйе зақымданған кезде, гидравликалық сұйықтық бұзылуға қарай жылдам ағылады. Көптеген гидравликалық сақтандырғыштар осы ағынды анықтап, ағын алдын ала белгіленген шектен асса, өздерін жабады (немесе ағынды шектейді). Сақтандырғыштардың көптеген түрлі конструкциялары бар, бірақ көпшілігі сақтандырғыш арқылы қысымның айырмасы артық болған кезде жабылатын, серіппемен басқарылатын пассивті механизмді қамтиды. Көптеген жанармай құю станцияларының сорғылары бензин ағынын шектеу үшін жылдамдық сақтандырғышымен жабдықталған. Кейбір сорғыларда, егер соқпақтың тұтқасы толық басылса, сақтандырғыш "клік" дыбысымен қосылғанын естуге болады. Отын ағынының сәл төмендегені байқалады. Тұтқа босатылғаннан кейін сақтандырғыш дереу қайта іске қосылады.
In hydraulic systems, a fuse (or velocity fuse) is a component which prevents the sudden loss of hydraulic fluid pressure. It is a safety feature, designed to allow systems to continue operating, or at least to not fail catastrophically, in the event of a system breach. It does this by stopping or greatly restricting the flow of hydraulic fluid through the fuse if the flow exceeds a threshold. The term "fuse" is used here in analogy with electrical fuses which perform a similar function. Hydraulic systems rely on high pressures (usually over 7000 kPa) to work properly. If a hydraulic system loses fluid pressure, such as due to a burst hydraulic hose, it will become inoperative and components such as actuators may collapse. This is an undesirable condition in life critical systems such as aircraft or heavy machinery, such as forklifts. Hydraulic fuses help guard against catastrophic failure of a hydraulic system by automatically isolating the defective branch. When a hydraulic system is damaged, there is generally a rapid flow of hydraulic fluid towards the breach. Most hydraulic fuses detect this flow and seal themselves (or restrict flow) if the flow exceeds a predetermined limit. There are many different fuse designs but most involve a passive spring controlled mechanism which closes when the pressure differential across the fuse becomes excessive. Many gas station pumps are equipped with a velocity fuse to limit gasoline flow. The fuse can be heard to engage with a "click" on some pumps if the nozzle trigger is depressed fully. A slight reduction in fuel flow can be observed. The fuse resets instantly upon releasing the trigger.
Түрлері
Гидравликалық сақтандырғыштардың екі түрі бар. Біріншісі қысымды төмендету клапаны сияқты жұмыс істейді, қысымның күрт өскен жағдайында сұйықтықты төгіп шығарады. Екіншісі шамамен кері клапанға ұқсас. Бір ғана айырмашылығы – кері клапан ағынның кері қайтуын болдырмайды, ал сақтандырғыш төгілу аймағының алдына орнатылып, сұйықтықтың алға қарай төгілуін тоқтатады. Гидравликалық сақтандырғыштар сұйықтық жоғалтудың толыққанды шешімі емес. Олар гидравликалық сұйықтықтың баяу, сіңіп кетуіне қарсы тиімсіз болуы мүмкін, сондай-ақ гидравликалық желілерде бірнеше зақым болған жағдайдағы жүйенің күрт бұзылуынан сұйықтық жоғалтуын тоқтатуға шамасы жетпеуі мүмкін. Сонымен қатар, сақтандырғыш іске қосылған кезде жүйе жоспарланғандай жұмыс істемей қалуы мүмкін, себебі сақтандырғышпен бөлінген бөлімде гидравликалық түрде басқарылатын құрылғылар болуы мүмкін. Жүйеге байланысты, гидравликалық сақтандырғыштар белгілі бір уақыттан кейін автоматты түрде қалпына келуі немесе қолмен қайта ашылуы қажет болуы мүмкін. Көтеру машинасының негізгі цилиндрлері әдетте цилиндрдің табанындағы шланг адаптеріне орнатылған, ағын тоқтаған кезде дереу қалпына келетін сақтандырғышпен жабдықталады.
Дамбалардың ағызу жолдары
Бөгеттің су төгіш арнасын жобалау кезінде, сақтандырғыш тығын – суды ұстап тұратын, су тасқыны кезінде басты бөгет су асу қаупі туғанда және қалыпты су төгіш арна су асуды бақылауға жеткіліксіз болғанда, бақыланатын түрде бұзылуы үшін жасалған құрылым.