Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1988 жылы Клинт Иствудтың өмірбаяндық фильмі.
1988 biographical film by Clint Eastwood
"Bird" – 1988 жылғы американдық өмірбаяндық музыкалық драмалық фильм, ол джаз саксофонисі Чарли "Bird" Паркер туралы. Режиссері және продюсері – Клинт Иствуд, сценарий авторы – Джоэл Олиански. Фильмде Паркер рөлін Форест Уитакер, ал Дайан Венора сомдады. Фильм Паркердің өмірінен алынған көріністердің монтаждалған түрінен құралған, оның бала кезінен бастап Канзас-Ситиде өскен жылдарынан 34 жасындағы ерте қайтысына дейін. Фильм Паркердің өміріне оралып, оның өміріндегі шындықты табу үшін әртүрлі сәттерді үйлестіреді. Фильмнің басым бөлігі оның әйелі Чан Паркермен (Венора), бебоптың пионері, трубашы және топ жетекшісі Диззи Гиллеспимен (Райт), сондай-ақ трубашы Ред Родниге (Зелникер) тигізген музыкалық және героинге тәуелділік әсеріне арналған. Фильмнің коммерциялық табысы шамалы болғанымен, сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, әсіресе Уитакердің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, ол үшін бұл фильм жеңіс әкелді. Ол 1988 жылғы Канн кинофестивалінде "Үздік актер" сыйлығын жеңіп алды және 46-шы "Алтын глобус" сыйлығында "Кинодрамадағы үздік актер" номинациясына ұсынылды, ал Иствуд "Үздік режиссер" сыйлығын иеленді. Cahiers du Cinéma журналы "Bird" фильмін жыл соңындағы үздік 10 фильмнің тізімінде 5-орынға қойды.
Bird is a 1988 American biographical musical drama film about jazz saxophonist Charlie "Bird" Parker, directed and produced by Clint Eastwood from a screenplay by Joel Oliansky. The film stars Forest Whitaker as Parker, and Diane Venora. It is constructed as a montage of scenes from Parker's life, from his childhood in Kansas City, through his early death at the age of 34. The film moves back and forth through Parker's history, blending moments to find some truth to his life. Much of the film revolves around his only grounding relationships with wife Chan Parker (Venora), Bebop pioneer trumpet player and band leader Dizzy Gillespie (Wright), and his influence (both musically and into the world of heroin addiction) on trumpet player Red Rodney (Zelniker). Despite a lukewarm commercial performance, the film was critically well received, with particular praise toward Whitaker's performance, for whom the film became a breakthrough. He won the Best Actor Award at the 1988 Cannes Film Festival and was nominated for Best Actor – Motion Picture Drama at the 46th Golden Globe Awards, while Eastwood won the award for Best Director. Cahiers du Cinéma ranked Bird at #5 on its end of year Top 10 List.
Сюжет
1939 жылы Канзас-Ситиде, Миссури штатында жас альт-саксофоншы Чарли "Бирд" Паркер Рено клубында өнер көрсетеді. Бірақ оның шапшаң және үзіліс-үзіліс ойнауы оны сахнадан қууға себеп болады. Нью-Йоркке көшіп келген Чарли 52-ші көшедегі түрлі джаз орындарында өнер көрсете бастайды және трубашы Диззи Гиллеспимен танысады. Чарли Диззимен бірге орындағанда, олардың ерекше джаз стилі қолдау тапты және "бебоп" деп аталды. Бір күні кешке Чарли биші және джазды жақсы көретін Чан Паркермен танысады. Чанға қызыққан Чарли оны үнемі кездесуге шақырады, бірақ ол оның ұсыныстарын қабылдамайды және Чикагоға, Иллинойс штатына көшіп кетеді. Кейін Чан Чикагодан оралып, басқа еркектің баласын күтіп жатқанын мойындайды. Көңілі қалған Чарли Лос-Анджелеске, Калифорнияға Диззибен бірге орындауға кетеді. Бір күні кешке еврей трубашы Ред Родни Чарлиге жақындап, ол өзінің жанкүйері екенін айтады. Кейін Чарли мен Диззидің келісімі бебопқа қызығушылықтың болмауына байланысты тоқтатылады. Чарли Лос-Анджелесте қалады, бірақ оның есірткі мен алкогольге тәуелділігі нашарлайды және ол сегіз ай ауруханада жатады. Чарли тазаланып, босатылғаннан кейін Чан оны Нью-Йорк клубына шақырады. Ол Чанға көмегі үшін алғыс айтқанда, ол оны қызы Киммен таныстырады. Кейін Чарли өзінің досы Брюстердің жаңа клуб ашып, оны Чарлидің құрметіне Birdland деп атағанын біледі. Жұмыс іздеп, ақшаға мұқтаж Чарли Парижге (Франция) барып, джаз бен бебопқа жанкүйерлер табады. Бірақ ол Нью-Йоркке оралып, Birdland-те өнер көрсетеді. Чарли кейін Редпен кездеседі және Birdland ашылуын күтіп, оған Оңтүстікке бірге гастрольдік сапарға жұмыс ұсынады. Редтің нәсілдер аралық топтың қалай қабылданатынына күмәні болғанымен, Чарли оларға ешқандай зиян келмейді деп сендіреді. Алғашқы өнер көрсетуіне келген Ред Чарлидің өзін "Албино Ред" деген блюз әншісі ретінде жарнамалағанын көреді. Гастроль барысында Чарли Редтің героинге тәуелді екенін біледі және оның есірткі қолдануын тоқтатуын талап етеді. Нью-Йоркке оралған Чарли мен Ред Birdland-тің салтанатты ашылуында бірге өнер көрсетеді. Кейіннен полиция Редті есірткі ұстағаны үшін ұстап алады. Чарли Birdland-те және Нью-Йорктің басқа клубтарында өнер көрсетуді жалғастырады. Чан мен Ким Чарлиге көшіп келеді, және олардың Чанмен екі баласы болады: ұлы Бэрд және қызы При. Біраз уақыттан кейін Чарли есірткі ұстағаны үшін тұтқындалып, шартты түрде босатылады. Ол Нью-Йоркте өнер көрсете алмай, кабарелік картасын жоғалтады және жұмыс табу үшін Лос-Анджелеске көшіп кетеді. Ол Диззимен қайта байланысады, ол оның қайтадан есірткі қолданып жатқанын көреді. Чарли кейін Придің аурудан қайтыс болғанын біледі және жерлеуге үйіне оралады. Придің өлімі мен мансабының құлдырауынан депрессияға түскен Чарли йод ішіп, өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ аман қалады. Чан оны аурухананың психиатриялық бөлімшесіне жатқызғаннан кейін, оған Чарлиді шокпен емдеу үшін мемлекеттік мекемеге жіберуді кеңес береді. Ол мұндай ем оның шығармашылық қабілетін жояды деп қорқады. Чарли босатылғаннан кейін Чан оны отбасын Нью-Йорк штатының солтүстігіне көшіруге көндіреді. Чарли кейін Брюстер ұйымдастырған кастингке қалаға оралады, бірақ 52-ші көшедегі барлық бұрынғы джаз клубтарының стриптиз клубтарына айналғандығын көріп, алаңдап қалады. Кастингті жіберіп алып, Чанға айтудан ұялған Чарли джаз музыкасының жомарт меценаты баронесса Никаның пәтеріне барады және көп ұзамай есінен таяды. Дәрігер келіп, Чарлиге ауруханаға баруды кеңес береді, бірақ ол бас тартады. Кейіннен баронессамен бірге теледидар көріп жатқанда, Чарли жүрек соғысына шалдығып, 34 жасында қайтыс болады.
In 1939 Kansas City, Missouri, young alto saxophone player Charlie "Bird" Parker performs at the Reno Club. However, his rapid and sporadic playing gets him jeered offstage. Moving to New York City, Charlie begins performing at different jazz venues on 52nd Street and meets trumpeter Dizzy Gillespie. While Charlie performs with Dizzy, their specific style of jazz develops a following and is known as "bebop." One evening, Charlie meets Chan Parker, a dancer and jazz lover. Attracted to Chan, Charlie continually asks her out, but she refuses his advances and moves to Chicago, Illinois. Later, Chan returns from Chicago and confesses she is pregnant with another man’s child. Upset, Charlie leaves for Los Angeles, California, to perform with Dizzy. One evening, Red Rodney, a Jewish trumpet player, approaches Charlie and tells him he is a fan. Later, Charlie and Dizzy’s engagement is cancelled due to a lack of interest in bebop. Charlie stays in Los Angeles, but his addiction to drugs and alcohol worsen, and he is hospitalized for eight months. After Charlie gets clean and is released, Chan obtains a booking at a New York club for him. When he thanks Chan for her help, she introduces him to her daughter, Kim. Later, Charlie learns that his friend, Brewster, is opening a new club and naming it Birdland after Charlie. In need of work and money, Charlie travels to Paris, France, and finds an audience for jazz and bebop. However, he returns to New York and performs at Birdland. Charlie later meets with Red and, while waiting for Birdland to open, offers a job touring with him in the South. Although Red is hesitant about how an interracial band might be received, Charlie assures him no harm will come to them. Arriving at their first engagement, Red sees Charlie has advertised him as being a blues singer named "Albino Red." During the tour, Charlie learns that Red is addicted to heroin and insists that he stop using drugs. Returning to New York, Charlie and Red perform together for Birdland’s grand opening. Afterward, authorities pick up Red for drug possession. Charlie continues to perform at Birdland and other New York clubs. Chan and Kim move in with Charlie, and he and Chan have two children of their own: son Baird, and daughter Pree. Some time later, Charlie is arrested for drug possession and put on probation. He loses his cabaret card, leaving him unable to perform in New York, and moves to Los Angeles in order to find work. He reconnects with Dizzy, who sees that he is using drugs again. Charlie later learns that Pree has died from an illness and returns home for her funeral. Depressed by Pree’s death and his faltering career, Charlie tries to kill himself by drinking iodine, but survives. After Chan has him committed to a hospital psychiatric ward, she is advised to send Charlie to a state facility for shock treatments. She worries that such treatments might rob him of his creative abilities. After Charlie is released, Chan convinces him to move their family to upstate New York. Charlie later returns to the city for an audition set up by Brewster, but becomes distracted seeing all the former jazz clubs on 52nd Street have been turned into strip clubs. Missing the audition and embarrassed to tell Chan, Charlie goes to the apartment of Baroness Nica, a wealthy jazz music patron, and soon passes out. A doctor arrives and advises Charlie to go to the hospital, but he refuses. Later as he watches television with the Baroness, Charlie suffers a heart attack and dies at the age of 34.
Даму
1970 жылдары Паркердің досы және әріптесі Тедди Эдвардс саксофонист туралы естеліктерін Олианскимен бөлісті, ол Ричард Прайордың басты рөлде ойнауымен Чарли Паркер туралы фильм түсіргісі келген еді. Бұл құқық бастапқыда Columbia Pictures компаниясына тиесілі болған, ол Эствудтың ұсынысымен Warner Bros. компаниясына құқықтарды алмастырды. Алмасу шарты бойынша Columbia 1990 жылы Кевин Костнердің түсінген «Кек» фильмінің құқықтарын алды. Сауда аяқталуына бірнеше жыл кетті, содан кейін Прайор мүддесін жоғалтты. Фильм ақырында 52 күнде 14,4 миллион долларға түсірілді, Эствудтың гонорарын қоспағанда, бірақ сұхбаттарында Эствуд фильмді түсіруге 9 миллион доллар жұмсалғанын айтқан. Ол сценарий негізделген естеліктерінің авторы, Бёрдтың заңды әйелі Чан Паркерге кеңес сұрады, ол Эствудке және аранжировщик Ленни Нихауске жеке коллекциясынан үнтаспалар жинағын ұсынды.
In the 1970s, Parker's friend and colleague Teddy Edwards shared his reminiscences of the saxophonist to Oliansky, who had wanted to make a biopic about Charlie Parker starring actor Richard Pryor. The property was originally owned by Columbia Pictures, which traded the rights to Warner Bros. at Eastwood's instigation, in exchange for the rights to what would become Columbia's 1990 Kevin Costner vehicle, Revenge. There was a delay of a few years while the trade was completed, and by then Pryor had lost interest. The film was eventually shot in 52 days for $14.4 million, not counting Eastwood's fee, although in interviews Eastwood sometimes said the film only cost $9 million to make. He approached Chan Parker, Bird's common law wife on whose memoirs the script was based, for input, and she lent Eastwood and arranger Lennie Niehaus a collection of recordings from her private collection.
Қабылдау
Bird сыншылардан жағымды пікірлер алды, Rotten Tomatoes сайтында 26 рецензия бойынша 77% "Таза" рейтингіне ие болды. Уайтакердің Паркер рөлін сомдауы мақтауға және наградаларға ие болды, соның ішінде 1988 жылғы Канн кинофестиваліндегі "Үздік актер" сыйлығы және "Алтын глобус" номинациясы. Иствуд "Алтын глобус" сыйлығын "Үздік режиссер" номинациясы бойынша жеңіп алды. Фильм Бельгия киносыншылары қауымдастығының Гран-при сыйлығын және "Үздік дыбыс" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды (Лес Фрешольц, Дик Александр, Верн Пур, Уилли Бертон). Жағымды пікірлерге қарамастан, Bird коммерциялық сәтсіздікке ұшырады, Солтүстік Америкада бар болғаны 2,2 миллион доллар жинады, бұл Иствудтің Breezy фильмінен кейінгі ең нашар көрсеткіші және оның жалпы табысы бойынша үшінші ең сәтсіз фильмі болды; Breezy 200 000 доллар, ал White Hunter Black Heart кассада 2 миллион доллар жинады. Фильм Нью-Йорктегі бір кинотеатрда көрсетілді және алғашқы апта соңында 27 116 доллар жинады. Rolling Stones тобының барабаншысы және джаз әуесқоры Чарли Уоттс: "Клинт Иствуд – тамаша актер, сондай-ақ керемет режиссер. Bird фильмінде 52-ші көшенің көшкенін көрсеткенде, мен бұрын-соңды көрмеген ең қызықты нәрселердің бірі болды. Ол қара-ақ суреттен түсіріп, содан кейін бәрі түсті болып, қозғалды! Мен сол 40-шы жылдары болғым келер еді" деді.
Bird received a positive reception from critics, scoring a 77% "Fresh" rating on Rotten Tomatoes from 26 reviews. Whitaker's performance as Parker earned positive notices and honors including the Best Actor award at the 1988 Cannes Film Festival and a Golden Globe nomination. Eastwood was awarded the Golden Globe for Best Director. The film won the Grand Prix of the Belgian Film Critics Association and the Academy Award for Best Sound (Les Fresholtz, Dick Alexander, Vern Poore, Willie Burton). Despite its positive reception, Bird was a commercial failure, only grossing $2.2 million in North America, Eastwood's worst performing film since Breezy, and his third least successful film overall; Breezy earned $200,000, while White Hunter Black Heart earned $2 million at the box office. The film opened in one theater in New York City and only grossed $27,116 in its opening weekend. "Clint Eastwood is a fabulous actor as well as a fabulous filmmaker," observed Rolling Stones drummer and jazz aficionado Charlie Watts. "When he made 52nd Street move in Bird, it was one of the most exciting things I'd ever seen. He took the shot from a black and white still and then suddenly it all became color and it moved! I'd have loved to have been there in the '40s."