Аустралиялық мемлекеттік қызметкердің ісі және сот процесінің теріс нәтижесі

Кіріспе

Австралиялық мемлекеттік қызметкер

Истман мемлекеттік қызметке қайта орналасу үшін бірнеше бағытта және ұзақ мерзім бойы күш салды. 1988 жылдың 21 желтоқсанында оның қайта тағайындалуына келісім берілді. Истманның қылмыстық ісіне қатысты БАҚ хабарларына сәйкес, 1987 жылдың 17 желтоқсанында ол көршісімен жанжалға түсіп, шабуыл жасады деген айып тағылды. Ол полицияны өзіне тағылған айыптың дұрыс еместігіне және жанжалды оның көршісі бастағанына көндіруге тырысты. 1988 жылдың 16 желтоқсанында Истман ACT полициясының бас полиция офицері Колин Винчестермен кездесіп, шабуыл жасау туралы айыптауды қайта қарауға тырысты. Кездесуді көлеңкедегі бас прокурор Нил Браун ұйымдастырды, ол сондай-ақ Австралия Федералдық Полиция комиссары Питер МакАулеймен де кездесті. Винчестердің өлімінен кейін бір күні полиция Истманды кісі өлтіру күдіктісі ретінде тексерді.

Сот іс жүргізуі

Екі жылдық тергеулерден кейін, оның ішінде ACT бас коронері жүргізген соттық сарапмадан соң, Истман коронердің алдына келуге шақырылды, бірақ ол келмеді. 1992 жылдың 23 желтоқсанында Истманды қамауға алуға ордер берілді және сол күні ол Винчестерді өлтіргені үшін қамауға алынып, айыпталып, сотқа жіберілді.

Кейінгі шағымдар мен тергеулер

Сотталғаннан кейін Истман сотқа шағымданып, бірнеше рет сот шешіміне қарсы апелляция жасады. 2000 және 2001 жылдары Гулберн түзеу орталығында ұсталғанда Истман сот арқылы сот шешімін қайта қарауға қол жеткізу үшін белсенді жұмыс істеді. Қайта қараудың мақсаты – Истманның Винчестерді өлтіру ісі бойынша сотта жауап беруге қабілеттілігінің жеткіліктілігін анықтау болды. Екі жылдық сот отырыстарынан кейін Майлс судьясы Истманның қабілеттілігі жеткілікті деп шешті және адам өлтіру туралы сот үкімі өзгеріссіз қалды. 2005 жылы Истман бірнеше негіз бойынша қайтадан сотқа жүгінді, оның ішінде сотқа қатысуға жарамдылығы, оқиға орнынан алынған сенімсіз сот-медициналық сараптама және оның кінәлі екендігіне қатысты күмәндер бар еді. Оның өтініші қабылданбады. Луиза Тейлор, кейіннен Астанадағы алғашқы абориген заңгері және Австралиядағы Жоғарғы Сот судьясы болып тағайындалған алғашқы абориген әйелі, бұл тергеуге қатысты. Мартин Жоғарғы Сотқа есеп берді: «Үкім шығарылғанда арыз берушінің ісінде елеулі заңбұзушылыққа жол берілді. Арыз берушіге заңға сәйкес әділ сот процесі өткізілмеді. Оған ақталуға лайықты мүмкіндік берілмеді. Кінәлілік мәселесіне қатысты, арыз берушіге сот процесінің маңызды бөлігінде айыптау тарапының барлық қатысты материалдарды ашуына қатысты процедуралық теңдік берілмеген жағдайда, терең кемшіліктері бар сот-сараптамалық дәлелдер негізінде шешім қабылданды. Осы заңбұзушылықтың салдарынан арыз беруші шамамен 19 жылдан бері қамауда отыр. Бұл заңбұзушылықтың сипаты соншалық, қалыпты жағдайда қылмыстық апелляциялық сот үкім шығарылғаннан кейін көп ұзамай апелляцияны қабылдап, жаңа сот отырысын тағайындауға келісер еді. Жаңа сот отырысын өткізу мүмкін емес және әділ болмас еді. Мен арыз берушінің қаза тапқан адамды өлтіргеніне сенімдімін, бірақ күмән қалған күйде. Арыз берушіге қарсы қолданылатын және дұрыс тексерілген дәлелдерге негізделген айыптаулар аса күшті емес; олар күшті жағдайлық дәлелдер ретінде сипатталады. Сондай-ақ, кінәсіздікке сәйкес келетін балама гипотезаны көрсететін материалдар бар, оның күші белгісіз. Менің іске және арыз берушінің кінәлілігіне деген көзқарасыма қарамастан, арыз берушінің басынан өткен елеулі заңбұзушылық түзетілмей қалмауы керек. Мұндай заңбұзушылықты түзетілмей қалдыру Австралиядағы сот төрелігін басшылыққа алатын негізгі қағидаларға қайшы келеді және сот төрелігінің беделін түсіреді. Мұндай заңбұзушылықты түзетілмей қалдыру халықтың сот төрелігіне деген сенімін күрт төмендетеді. Заңбұзушылықтың сипаты мен арыз берушінің қамауда өткізген уақытын, сондай-ақ Соттың толық құрамына берілген өкілеттіктерді ескере отырып, мен Соттың үкімді күшінде қалдырмауын және Атқарушы билікке кешірім беруді ұсынамын. Мен 1995 жылғы 3 қарашада Колин Стэнли Винчестерді өлтіргені үшін сотталған арыз берушінің үкімін жоюды ұсынамын». Мартин судьясы (Актілік), «Тергеу кеңесінің есебі». Дэвид Гарольд Истманның Колин Стэнли Винчестерді өлтіруіне қатысты сот шешіміне қатысты тергеу, 2014 жылғы 29 мамыр. Австралия Федералдық Полициясы есептің кейбір бөліктерін жасыруға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 2014 жылғы 22 тамызда Австралия астанасының Жоғарғы соты үкімді жоққа шығарды, Истманды түрмеден босатып, Мартин судьясының есебінде «жаңа сот отырысын өткізу мүмкін емес және әділ болмас» деген ұсынысына қарамастан, жаңа сот отырысын тағайындады. Жаңа сот отырысы 2018 жылғы 18 маусымда Канберрада басталды.

Subsequent to his conviction, Eastman was litigious and repeatedly appealed against his conviction. In 2000 and 2001, while detained in the Goulburn Correctional Centre, Eastman successfully lobbied for and was granted a judicial review of his conviction. The aim of the review was to determine if Eastman had sufficient mental capacity in order to plead in the trial for the murder of Winchester. After two years of hearings, Miles J determined that Eastman had sufficient capacity and the conviction for murder was unchanged. Eastman tried again in 2005 on several grounds, including his fitness to stand trial, unreliable forensic evidence taken from the scene, and other doubts as to his guilt. His application was dismissed. Louise Taylor, later the first Indigenous Australian jurist in the ACT and the first Aboriginal woman to be appointed as a Supreme Court judge in Australia, worked on the inquiry. Martin reported to the Supreme Court that:
A substantial miscarriage of justice occurred in the applicant’s trial. The applicant did not receive a fair trial according to law. He was denied a fair chance of acquittal. The issue of guilt was determined on the basis of deeply flawed forensic evidence in circumstances where the applicant was denied procedural fairness in respect of a fundamental feature of the trial process concerned with disclosure by the prosecution of all relevant material. As a consequence of the substantial miscarriage of justice, the applicant has been in custody for almost 19 years. The miscarriage of justice was such that in ordinary circumstances a court of criminal appeal hearing an appeal against conviction soon after the conviction would allow the appeal and order a retrial. A retrial is not feasible and would not be fair. While I am fairly certain the applicant is guilty of the murder of the deceased, a nagging doubt remains. The case against the applicant based on the admissible and properly tested evidence is not overwhelming; it is properly described as a strong circumstantial case. There is also material pointing to an alternative hypothesis consistent with innocence, the strength of which is unknown. Regardless of my view of the case and the applicant’s guilt, the substantial miscarriage of justice suffered by the applicant should not be allowed to stand uncorrected. To allow such a miscarriage of justice to stand uncorrected would be contrary to the fundamental principles that guide the administration of justice in Australia and would bring the administration of justice into disrepute. Allowing such a miscarriage of justice to stand uncorrected would severely undermine public confidence in the administration of justice. In view of the nature of the miscarriage of justice that has occurred and the period the applicant has spent in custody, and in view of the powers conferred on the Full Court, I do not recommend that the Court confirm the conviction and recommend that the Executive grant a pardon. I recommend that the applicant’s conviction on 3 November 1995 for the murder of Colin Stanley Winchester be quashed.|Martin J (Acting), "Report of the Board of Inquiry." Inquiry into the Conviction of David Harold Eastman for the Murder of Colin Stanley Winchester, 29 May 2014. The Australian Federal Police unsuccessfully sought that parts of the report be withheld. On 22 August 2014 the Supreme Court of the Australian Capital Territory quashed the conviction, released Eastman from prison, and ordered a retrial in spite of the recommendation from the report by Martin J that "a retrial is neither feasible, nor fair." The retrial commenced in Canberra on 18 June 2018.

Қайта қарау және өтемақы

2018 жылдың 22 қарашасында Истман ACT Жоғарғы Сотының қазылар алқасы тарапынан кінәсіз деп танылды. Истманның адвокаты Ангус Уэбб сондай-ақ мәлімдеме жасап, әділетсіздік салдарынан Истман 19 жыл түрмеде отырғанын айтты. Бүгінгі үкімге сілтеме жасап ол: "Әділет орнатылды", - деді. Бұрын Истманның қорғауын жүзеге асырған бұрынғы мемлекеттік қорғаушы Терри О'Доннелл соттан тыс, осы құқықтық дауды "қайта қорқынышпен" бақылағанын, бірақ енді Истман үшін қуанғанын мәлімдеді. "Алғашқы сот процесі толыққанды дағдарысқа ұшырады, ол шатаққа толы, әділетсіздікке әкелді – сот-медициналық сараптаманың бір бөлігі жоғарыда айтылғандай, әдейі жасалған болуы мүмкін". Қайта сот процесінің және оған дейінгі іс жүргізулердің жалпы құны 30 миллион австралиялық доллардан асып кетті деп есептелді. 19 жыл түрмеде отырған Истман, қамауда ұстаудың заңсыздығы үшін өтемақы талап етіп, ACT үкіметіне азаматтық шағымдануға өтті. Истман 3 миллионнан астам австралиялық долларын құрайтын өтемақы ұсынысын қабылдамай, кем дегенде 18 миллион австралиялық доллар талап етті. 2019 жылдың 14 қазанында ACT Жоғарғы Сотында судья Майкл Элкаим Адам құқықтары туралы заңға сәйкес Истманға 7,02 миллион австралиялық долларын өтемақы ретінде тағайындады және ACT үкіметін Истманның сот шығындарын төлеуге міндеттеді.

Басқа да құқықтық мәселелер

2001 жылы қамауда болған кезде Истман он жылдан бері тұрмаған мемлекеттік тұрғын үй пәтерінен күшпен шығарылды. Истман өзінің жағдайын тиімді қорғау үшін жеткілікті уақыт берілмегенін негізге ала отырып, АКТ Жоғарғы сотына шығару туралы шешімге шағым жасады. Сот Истманның пайдасына шешім шығарып, оған заңмен қорғалу құқығы берілмегенін анықтады. АКТ тұрғын үй дауы шешу органына істі қайта қарау тапсырылды. 2009 жылдың 27 мамырында Истман Жаңа Оңтүстік Уэльс түрмесінен Александр Маконочи орталығына, АКТ-де жаңадан ашылған түрмеге, жазасын аяқтау үшін ауыстырылды. Жаңа Оңтүстік Уэльс түрмелерінде отырған кезінде ол күзетшілердің өрескелдігіне қатысты көптеген шағымдар берді және жиі түрмелер арасында ауыстырылды.

Таңдалған сот іс-әрекеттері

1997 жылы Истманның Федералды сотқа берген апелляциясында сот төрешісі қазылар алқасына берген нұсқауларында түрлі себептермен қателік жіберді деп мәлімдеді; сондай-ақ, кемсітуші кепілдік шарттары тағайындалды. Сот апелляцияны қабылдамады. 2000 жылы Истманның Жоғары сотқа берген апелляциясында Истманның соттануға жарамсыз екендігі және Король оның психикалық аурудан зардап шегетінін, сондай-ақ заңгерлік кеңес алуға қабілетсіз екенін білгені, бұл мәселелер бұрын соттар тарапынан қарастырылмаған еді. Сот апелляцияны қабылдамады. 2003 жылы Истманның Жоғары сотқа берген апелляциясында АКТ Жоғарғы Соты тағайындаған судьяға Истманның соттануға жарамдылығын анықтау үшін дәлелдерді қарауға өкілеттік беру қажет болды, бұл ретте АКТ Жоғарғы Соты мен Федералды соттың толық құрамының бұрынғы шешімдері қарастырылуы тиіс еді. Жоғары сот апелляцияны қабылдады. 2008 жылы Истманның АКТ Жоғарғы Сотының апелляциялық алқасына берген апелляциясы, АКТ Жоғарғы Сотының (бір судья) Истманға процессуалдық әділдік құқығын бұзбағаны туралы шешімінен кейін жасалды. Сот апелляцияны қабылдамады. АКТ Жоғарғы Сотының толық құрамы Истманның айыбын жоққа шығарып, жаңадан сот отырысын тағайындауға бұйырды. 2016 жылы Истманның АКТ Апелляциялық сотына жасаған апелляциясы, адам өлтіру айыпталуы бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы АКТ Жоғарғы Сотына бұрынғы сәтсіз апелляциядан кейін жасалды. Сот апелляцияны қабылдамады.