Кіріспе
Католик литургиясында бір мерекенің ішінде тағы бір мерекені еске алу – Католик шіркеуінің латын литургиялық рәсімдерінде, бір мереке күнінде, әдетте төмен дәрежелі және күндері бірдей болғандықтан тоқтатылған басқа бір мерекенің бір бөлігін айту.
In the Latin liturgical rites of the Catholic Church, a commemoration is the recital, within the Liturgy of the Hours or the Mass of one celebration, of part of another celebration that is generally of lower rank and impeded because of a coincidence of date.
Еске алуда қолданылатын бөлшектер
Еске алу рәсіміне арналған бөлімдер – оқулар, антифондар және дұғалар. Сағат Литургиясында бұл үш элементтің барлығы қолданылады: таңертеңгілікте (Оқулар кеңсесі) еске алынатын мерекеге арналған оқу; Лаудс пен Весперс кезіндегі Бенедикт антифоны мен Магнификат антифоны; сондай-ақ, еске алынатын мерекеге арналған дұға, оның Құрбандық жинағымен (collect) бірдей. Құрбандық кезінде қолданылатын дұғалар – Құрбандық жинағы (collect), сыйымдарға арналған дұға және Коммуниядан кейінгі дұға. Бұдан өзге, 1955 жылғы Cum nostra hac aetate жарлығына дейін Сағат Литургиясында Prime кезіндегі қысқа жауаптың (responsorium) шумағы және еске алу мерекесінің арнайы ("тиісті") формалары бар гимндердің доксологиясы қолданылды. Сол сияқты, Құрбандықта егер "тиісті" болса, еске алу мерекесінің кіріспесі (preface), ал еске алу мерекесі оны оқуды талап етсе, Кредо да қолданылды.
Тарих
Бастапқыда миссада еске алу рәсімдері болған жоқ. Ескі кітаптарда тек бір ғана дұға бар. Тіпті тоғызыншы ғасырда басқа жерлерде дін қызметкерлері бірнеше дұға оқуды бастағанда да, Римде тек бір дұға ғана қолданылды. Дегенмен, Римде де дұғалардың саны біртіндеп көбейді.
Трент кеңесінен кейін
Папа Пий V Трент кеңесінің өтініші бойынша 1568 жылы Рим бревиарийінің және 1570 жылы Рим миссалының ресми басылымдарын жариялады. Олар бір күні бірнеше еске алу мүмкіндігін мойындады. Осылайша, 29 желтоқсанда литургия қасиетті Томас Бекеттің Рождество, қасиетті Стефан, қасиетті Иоанн Апостол және әділдер мерекесімен бірге өткізілді. (Триденттік күнтізбені қараңыз.) Мұндай еске алуларға қатысты күрделі ережелер болды. Рим папасы Пий V-нің Миссалының кейінгі басылымдарындағы *Rubricae generales Missalis* бөлімінде *De Commemorationibus* бөлімі бастапқыда былай демек: «Еске алулар Мессада да, Офисте де жүзеге асырылады. Офисте қарапайым мейрам ретінде еске алынған екілік немесе жартылай екілік мейрамдар, сондай-ақ II сыныптағы екілік мейрамдардағы салтанатты мессаларда да еске алынады, бірақ Пальма жексенбісі мен Пентикост мерекесінен басқа. Егер мейрам Офисте бірінші Весперде еске алынса, онда қарапайым мейрам Мессада еске алынады; бірақ егер ол тек Лаудста еске алынса, онда ол салтанатты Мессада емес, жеке Мессада ғана еске алынады. Пальма жексенбісі мен Пентикост мерекесі бұл ережеден тыс, оларда тіпті жеке мейрам болса да, еске алу жасалмайды, тіпті ол Офисте еске алынса да. Екілік мейрам тойланатын жексенбі күні еске алу жасалады. Октава оның ішінде тойланатын мейрамда еске алынады, егер бұл мейрам Бревиарийдегі еске алу туралы рубрикада көрсетілмеген мейрамдардың бірі болмаса. Сол сияқты, октава ішінде тойланатын жексенбі күні де еске алынады». Бұл Рим Миссалының еске алу туралы рубрикасының сегіз бөлімінің біріншісі болды. Көптеген дұғалардың болуы соншалық, тіпті еске алу жоқ Мессаларда да қосымша дұғалар оқылды. Оларға қатысты күрделі ережелер *Rubricae generales Missalis* бөліміндегі *De Orationibus* бөлімінің он жеті тармағында келтірілген. Бұл тәжірибе 1955 жылы Папа Пий XII кезінде жойылды. Папа Пий X 1910 жылы *Additiones et Variationes in Rubricis Missalis*-те көрсетілгендей, *De Commemorationibus* және *De Orationibus* бөлімдеріне түзетулер енгізді. «Per Dominum nostrum» («Біздің Иеміз арқылы») немесе оның басқа нұсқалары тек бірінші және соңғы дұғаларға қосылды.
ХХ ғасырдың ортасындағы қысқарту
1955 жылғы 23 наурыздағы “Cum nostra hac aetate” (De rubricis ad simpliciorem formam redigendis) жарлығымен Папа Пий XII бұрынғы қарапайым дәрежедегі мерекелерді олардың болған күнінің немесе мерекелік айынның және мессаның еске алу рәсіміне дейін қысқартты. Ол еске алу рәсімдерін айтарлықтай жеңілдетті. Тиісті ережелер масса мен Сағат Литургиясы үшін біркелкі болды. Бірінші және екінші сыныпты мерекелерден басқа, яһуди дәстүріне сәйкес, күн батуын жаңа күннің басталуы деп есептейтін болғандықтан, мерекелер енді Бірінші Веспермен басталмайтындығы туралы жарлық шығарылды, бұл бұрынғы айырмашылықтардың негізін жойды. Еске алу әрқашан жексенбі күндері, Бірінші сыныпты мерекелерде, Адвент және Ұлы ораза күндерінде, қыркүйек айындағы күндерде және Ұлы литанияларда жасалуы керек еді. Басқа еске алулар тек дұға саны үштен аспаған жағдайда ғана рұқсат етілді. Арнайы (“тиісті”) формалары бар Prime-дегі қысқа жауаптың өлеңі және гимндердің доксологиясы енді Сағат Литургиясында қолданылмауы керек еді, сондай-ақ, егер мерекелік мерекеге құқығы болса, еске алудың кіріспесі (егер “тиісті” болса) және Кредо да массада қолданылмауы керек еді. Бес жылдан кейін, осы “Cum nostra hac aetate” жарлығын дайындаған комиссия құрған “Рубрикалар кодексі” көп қоспады. Ол ерекше еске алуларды, яғни “Cum nostra hac aetate” жарлығында әрдайым жасалатын, сондай-ақ Рождествоның октавасындағы күндерді қарапайым еске алулардан ажыратты. Ерекше еске алулар Лаудыс, Веспер және барлық массаларда, ал қарапайым еске алулар тек Лаудыс, монастырлық және қарапайым массаларда жасалуы керек еді. Сондай-ақ, Бірінші Весперді тойлау құқығы тек Бірінші сыныпты мерекелерге ғана шектелді.