Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы Тынық мұхитындағы одақтас және жапондық күштер арасындағы құрлықтағы шайқас

1988–1998 жылдардағы қақтығыс

Екі теңізшілер батальонының бөлімдері 8-9 қарашада Пива жолы үшін болған шайқаста Нума Нума жолының Пива тармағын ұстап тұрған жапондықтарды ығыстырды. Содан кейін теңізшілер аймақта екі әуежай орналасқан жерді таңдады (жағадағы жауынгерлік әуежай құрылысы жүріп жатқан еді). 9 қарашада генерал-майор Рой С. Гейгер Вандегрифттен I теңізшілердің амфибиялық корпусының басшылығын қабылдады. Төрт күннен кейін ол Вилкинсоннан Торокина жағалауының барлық аймағына басшылық етті. Осы кезде «Периметр» деп аталған аймақ шамамен 7000 метрлік жағалау жолағын және 16000 метрлік шеңберді қамтыды. Жаңа әуежайларға дейінгі жолдарды тазалау міндеті Тернеджке жүктелді, ол бұл жұмысты 21-ші теңіз жаяу әскер полкіне тапсырды. Аймақтағы жапондықтардың жасаған шабуылы 13-14 қарашада Кокос алқабы шайқасына әкеп соқты, нәтижесінде теңізшілер Нума Нума және Шығыс-Батыс жолдарының қиылысқан жерін бақылауға алды. 18-25 қарашадағы Пива Форк шайқасы жапондық жаяу әскер полкін толығымен жойды. Дегенмен, жағалау әлі де толыққанды қауіпсіз болған жоқ. Пива Форк шайқасы аяқталғаннан кейін бір күн өткен соң, шабуыл күшінің алтыншы эшелоны жағалауға түсіріліп жатқанда, жапондық артиллерия десант кемелеріне оқ атты, салдарынан жарақат алғандар болды. Теңізшілер келесі күні осы қаруларды үнсіздікке мәжбүр етті. 25 қарашада Пива Форк шайқасы аяқталып жатқанда, Бука мен Жаңа Ирландия арасындағы суларда Сент-Джордж шайқасы болды. Капитан Кийото Кагаваның басшылығындағы үш эсминец, екі эсминецтің сүйемелдеуімен, Буканы нығайту үшін жолға шықты. Халси капитан Арли Берктің басқаруындағы бес эсминецті тосқауылға жіберді. Нәтижесінде «Онами», «Макинами» және «Югумо» эсминецтері батып, Кагава қаза тапты. Берктің кемелеріне ешқандай зиян келтірілмеді. Бірақ шайқас бір жақты болған жоқ. 28-29 қарашада Жапонияның 23-ші жаяу әскер полкінен күштерді тоқтату мақсатында 1-ші теңізшілердің парашюттік батальоны Торокинаның шығысындағы Кояриге шабуыл жасады. Жапондықтар қарсылық көрсетпегеннен кейін, жапондықтар қарсы шабуыл жасады және теңізшілер басып қалмау үшін десанттық қайықтармен құтқарылуға мәжбүр болды, жағалауға үш рет жетіспеді.

1943 жылдың желтоқсаны: периметрді қорғау

Өте қиын жағдайларда, Теңіз құрылысы батальондары (CB немесе Seabees) және Жаңа Зеландия инженерлерінің тобы үш әуежайда жұмыс жүргізді. Жағажайдағы истребительдерге арналған әуежай 10 желтоқсанда алғашқы рейстермен толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Рабаулдағы Жапон армиясының бас штабы одақтастардың Торокинадан шығатынына сенімді болды; Имамура Бугенвильдің оңтүстік ұшындағы Буинде қорғанысты күшейтуге бұйрық берді. Қараша және желтоқсан айларында жапондықтар жағажай маңындағы биік жерлерге артиллериялық қарулар орналастырды, олар Торокина өзені бойындағы төбелерде шоғырландырылып, шығыс периметрін бақылады. Олар әуежайлар мен жабдық сақталатын қоймаларды нысанаға алып, жағажайды атқылады. 3-ші теңіз дивизиясы 9-27 желтоқсан аралығында өткен бірнеше операциялар барысында төбелерді қамту үшін өз шекараларын кеңейтті. "Хеллзапоппин қырқасы" деп аталған бір төбе табиғи бекініс болды. Оның ұзындығы 91 метр, тік беткейлері және тар шыңы бар. Жапондықтар табиғи және жасанды камуфляж қолданып, кері беткейлерде кең аумақты позициялар салды. 21-ші теңізшілер Хеллзапоппин қырқасына шабуыл жасады, бірақ 12 желтоқсанда кері шегінді. Бірнеше әуе шабуылы тар қырқаны толығымен өткізіп алды. Соңында, үйлестірілген әуе, артиллерия және жаяу әскер шабуылдары нәтижесінде 18 желтоқсанда қырқа басып алынды. Келесі күндері 21-ші теңізшілер де 1943 жылдың 24 желтоқсанында басып алынған 600А төбесі маңындағы шайқастарға қатысты. 15 желтоқсанда I теңізшілердің амфибиялық корпусы мен генерал Гайгерді АҚШ армиясының XIV корпусы алмастырды, оған генерал-майор Оскар У. Грисуолд басшылық етті. 28 желтоқсанда 3-ші теңізшілер дивизиясы, көптеген шайқастар олардың секторында болғандықтан шаршағандықтан, генерал-майор Джон Р. Ходж басқарған армияның Америка дивизиясымен ауыстырылды. 37-ші дивизия (армия) Грисуолдтың XIV корпусына бағындырылды.

Рабаулдың әуеден төмендеуі

Рабаулға 12 қазан мен 2 қараша аралығында генерал Джордж К. Кеннидің Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймақтық одақтас әуе күштерінің ауыр бомбалаушылары бірнеше рет шабуыл жасаған еді. Жердегі нысандарға елеулі зиян келтірілді, бірақ жапондықтар ұшақтарды қорғау үшін құрылыстарды жер астына көшіріп, жағдайға бейімделді. Осы нысандарды дәл табу, сондай-ақ, әуе шабуылына қарсы қаруларды жою және порттағы кемелерге шабуыл жасау үшін тек төмен қанатымен ұшу, пікірлеу бомбалау және сырғанау бомбалау сияқты әдістер қажет болды. Осы мақсатқа жету үшін одақтастар Бугенвильде бірнеше әуежай жолақтарын салуға кірісті, бұл оларға Рабаулға қарсы кішірек және маневрлі ұшақтарын пайдалануға мүмкіндік берді. Торокина жағалауындағы истребительдер жолағы 10 желтоқсанда, ал "Пива-аға" бомбалаушылар жолағы Рождество күні, ал "Пива-йок" истребительдер жолағы 22 қаңтарда қолданысқа енгізілді. Генерал Ральф Дж. Митчелл, USMC, 20 қарашада Соломон аралдарындағы "Әуе командалығы" (AirSols) деп аталатын театрдың барлық құрлықтағы ұшақтарының басқаруын өз қолына алды. Торокина периметріндегі үш әуежай толыққандай жұмыс істей бастағаннан кейін, Митчелл AirSols штаб-пәтерін Жаңа Джорджия аралындағы Мундадан осы жерге көшірді.

Жасыл аралдарды басып алу

Штаб басшылары Рабаулды қоршауға алуды, Адмиралтейство аралдары мен Жаңа Ирландия аралының солтүстік шетіндегі Кавиенгті басып алуды, ең ертесі 1 сәуірде бастауды шешті. Шабуылға ұмтылып, Халси сол уақытқа дейін күштерін бос қалдыруға келмейтін. Осы мақсатта, және Рабаулға тағы бір әуежай жақын орналастыру үшін, Халси амфибиялық күштеріне Рабаулдан шығысқа қарай 115 миль жердегі шағын коралл атолдарынан тұратын Грин аралдарын басып алуға бұйрық берді. Барлау миссиялары көрсеткендей, жергілікті меланезиялықтар еуропалықтарға жақсы қарайды және жапондықтардан көңілі қалған. Осыған байланысты одақтас жоспарлаушылар алдын ала бомбалау немесе артиллериялық оқтар атқылау жүргізбеуге келісті. 15 ақпанда Уилкинсон генерал-майор Харольд Барроуклоу басқаратын 3-ші дивизиядан жаңа зеландиялық контингентін таратты. Алдыңғы шабуылдардан алынған тәжірибе және штабтың мұқият жұмысы шабуылды салыстырмалы тиімділікпен аяқтауға мүмкіндік берді. Бұған қоса, жапондық авиациядан кедергі аз болды. Морисон мұны жапондық әуе күштеріне келтірілген бұрынғы зиянмен байланыстырып, «мыңдаған әскерді Рабаулдан 115 миль қашықтықта жазасыз жағаға шығара алған мұндай үлкен флот AirSols-тің қандай үлкен жұмыс жасағанын көрсетеді» деп жазды. Грин аралдарын басып алғаннан кейін, жапондық база Рабаулға шабуылдарға кедергі келтіретін әуе күшін қолдана алмады. Грин аралдары PT катерлері үшін база құруға жарамды болды, ал 1 наурыз түнде PT 319 Симпсон портына кірді және жапондықтар оны байқамады. Екі ай бұрын мұндай оқиға мүмкін емес еді. Сонымен қатар, Seabees жасағының бір бөлімі әуежай салды, алғаш рет Кавиенгтегі жапондық базаны AirSols ұшақтарының қашықтығына жеткізді. 8 наурыздан бастап AirSols бомбалаушылары эскортсыз Рабаулға ұша бастады. Морисон бұл әсерді былай сипаттайды: «1943 жылдың қазан айында 300 000 тоннаға жуық жау кемелерін ұстаған және жапондық теңіз күштерінің қуатты топтарына пана берген керемет порт үшінші дәрежелі баржа депосына дейін төмендеді».

Дайындықтар

Хякутаке 17-ші армияның 40 мың сарбазын шоғырландырды. Сонымен қатар, аралдың оңтүстік бөлігінде вице-адмирал Томошиге Самидзиманың басқаруында 20 000-ға жуық әскери-теңіз күштері болды. Хякутаке қолбасшылығындағы бөлімдердің бірі, генерал-лейтенант Масатане Канда басқаратын 6-шы жаяу әскер дивизиясы Жапон императорлық армиясының ең қаһарлы дивизиясы саналды. Бастапқыда Хякутаке одақтастардың Торокинада тұрақты орналасуға ниеттенгеніне сенді және осы себепті қорғанысқа көшті. Жапондықтардың шабуылға кешігуі Грисвольдқа әскерін тиісті қорғаныс позицияларына орналастыруға жеткілікті уақыт берді. 1943 жылдың желтоқсанында Хякутаке периметр маңындағы АҚШ күштеріне шабуыл жасауға шешім қабылдады, ал 1944 жылдың басында оның штабы қажетті дайындықтар мен жоспарларды жасады. Хякутаке шабуылына 6-шы жаяу әскердің 12 000 сарбазы және 3 000 резерв тартылды. Оның соңғы жеңіске деген сенімі соншалық болды, ол 17 наурызда Торокина әуежайында Грисвольдтың капитуляциясын күтті. Жапондықтар периметрге қарап тұрған биік жерлерге олар жинаған ең көп көлемдегі артиллерияны орналастырды. Грисвольд осы биік жерлерді жапондықтардың бақылауында қалдырудың, оларды өзі басып алып, желісін созудан жақсы екеніне шешім келдірдi. Американдық тараптан Ходждың Америка дивизиясы және Бейтлердің 37-ші жаяу әскер дивизиясы периметрді қорғады, ал 3-ші теңіз қорғаныс батальоны мен АҚШ армиясының 49-шы жағалау артиллерия батальоны жағажайды қорғады. Грисвольд Жаңа Георгияда жапондықтардың шабуылдауын күтудің, джунглиде өздерінің шабуылдық операцияларын жүргізуден гөрі жеңіске жетудің сенімдірек жолы екенін білді.

Периметрлік шайқас

Баспасөз және американдық қоғам үшін соғыс Бугенвильден өтті. Моррисон жазғандай, "Периметр үшін күрес Тынық мұхитының шегінен тыс жерлерде көзден жасырын қалды". Хиакутаке 9 наурызда америкалықтарды Бугенвильден ығыстыруға бағытталған толыққанды шабуылды бастады, ол жай ғана "Қарсы шабуыл" деп аталды, және оның әскері 700-ші және Канон төбелерін басып алды; 37-ші дивизия 12 наурыздың түстен кейін осы позицияларды қайта басып алды. Грисвольд жапондықтардың позицияларын бомбалау арқылы олардың күшін басып, нығайту әрекеттерін тоқтатып тұрған эсминецтерге ризашылық білдірді. Хиакутакенің екінші шабуылы 12 наурызға дейін кешіктірілді. Жапондықтар терең шатқал арқылы Пива Йок ұрыс жолағына жақындап, бір сәтте периметрге енуге жетті. Бийтлер оларды кері тарту үшін танк пен жаяу әскерін жіберді. Сонымен қатар, американдық үш әуежайға бомба тастаған жапондық артиллериясы AirSols бомбалаушыларымен жойылды. Бұл операция 13 наурызда аяқталды. Хиакутаке 15 және 17 наурызда екі рет периметрге енуге тырысты, бірақ екі рет те сәтсіз аяқталды. Жапондықтар 23-24 наурыз түнде соңғы шабуыл жасады, ол қандай да бір табысқа жетті, бірақ кейін кері тартты. 27 наурызда Америка дивизиясы жапондықтарды 260-шы төбеден ығыстырды, сонымен шайқас аяқталды. Периметр шайқасы кезінде AirSols ұшақтары Рабаулды бомбалауды жалғастырып, оның шабуылдық мүмкіндіктерін толығымен жойды. Моррисонның сөзінше, "AirSols күн сайын ауа райына қарай Рабаулға кемінде бір рет соққы берді. 20 ақпаннан 15 мамырға дейін күніне орташа есеппен 85 тонна бомба тасталды, барлығы 7410 тонна, шамамен 9400 рет."

Салдары

Жапон армиясы осы операцияларда ауыр зардап шеккеннен кейін, күшінің басым бөлігін ішкі аймаққа және Бугенвиллдің солтүстік және оңтүстік жағалауларына шегінді. 5 сәуірде Америка дивизиясының 132-ші жаяу әскер полкі, Императрица Аугуста шығанағы бойында күзеттік айналыстар жүргізгеннен кейін, жапондықтар басып ұстаған Мававия ауылын басып алу үшін сәтті шабуылға шықты. Екі күннен кейін, жау әскерін іздеуді жалғастыра отырып, полк жаудың дайындалған қорғаныс бекіністерімен кездесті, онда олар 20 жапондық бекінісін таяқша зарядтары мен базукалардың көмегімен жойды. Кейін 132-ші полк, Фиджи қорғаныс күштерінің бөлімдерімен бірге, Сауа өзенінің батысындағы биіктерді қорғау міндетін алды. Одақтас әскерлер 155, 165, 500 және 501 төбелерін 18 сәуірге дейін жалғасқан қаһарлы шайқаста басып алды, сол кезде жапондық қорғаушылардың соңғысы өлтірілді немесе ығыстырылды. Америкалықтар 93-ші жаяу әскер дивизиясымен күшейтілді, бұл екінші дүниежүзілік соғыста алғашқы әрекетке кіріскен афроамерикалық жаяу әскер бөлімі болды. Жапондықтар оқшауланып, сыртқы көмекке қол жеткізе алмағандықтан, негізгі назарды тірі қалуға, соның ішінде аралдың барлық жерінде шаруашылықтарды дамытуға аударды. Жапондықтар үшін азық-түлік жағдайы соншалықты нашарлағандықтан, Гейлидің сөзін келтірсек, "әрбір сарбазға қарастырылған 750 грамм күріш рационы 1944 жылдың сәуір айында 250 граммға дейін төмендетілді, ал қыркүйектен бастап күріш рационы тоқтатылды. Армия мен теңіз күштерінің көп бөлігі азық-түлік өсіруге жұмылдырылды. Одақтас авиаторлары мүмкіндігі болған сайын осы бау-бақшаларға напалм тастаудан ләззат алды". Австралиялық барлау қызметкерлері деректерді зерттегеннен кейін, американдық операция кезеңінде жауынгерлік шайқаста 8200 жапондық сарбаз қаза тапқанын, ал тағы 16600 адам аурудан немесе нашар тамақтанудан қайтыс болғанын анықтады. Жауынгерлік шайқаста қаза тапқандар мен жарақат алғандардың көп бөлігі Торокина маңындағы АҚШ-тың қоршауын басып алуға жасалған шабуыл кезінде болды, жапондықтардың жоғалтулары 5400 қаза тапқан және 7100 жарақат алған адамды құрады, содан кейін Имамура шабуылды тоқтатты.

Стратегиялық шешімдер

Филиппинге шабуыл жасау 1945 жылдың қаңтарына жоспарланған еді, бірақ Тынық мұхитындағы одақтастардың жеңістерінің қарқыны Макартурды Филиппин операциясын 1944 жылдың қазанына ықпалдауға мәжбүр етті. Макартур Лейтеге түсу үшін барынша көп құрлық әскерлеріне мұқтаж болды, сондықтан шілде айының ортасына қарай Макартур Грисвольдтың XIV корпусын Бугенвильден демалыс пен жаңару үшін кері шақыруға шешім қабылдады, оның орнына Австралияның II корпусы келді. Австралия үкіметі мен әскері Бугенвильдегі жапон гарнизонын жою мақсатымен белсенді әрекеттер жүргізуді жөн көрді. Бұл шешім науқанды аяқтауға, басқа жерлерде пайдалануға болатын әскерлерді босатуға, Австралия аумағын және арал тұрғындарын жапон үстемдігінен азат етуге, сондай-ақ Австралия күштері соғыста белсенді роль атқарып жатыр екенін көрсетуге байланысты болды.

Ұстап беру

Генерал-лейтенант Стенли Савидждің Австралиялық II корпусы 30 000-нан астам адамнан тұратын күш болды. Ол генерал-майор Уильям Бриджфордтың басқаруындағы Австралиялық 3-дивизиядан (7-ші, 15-ші және 29-шы бригадалардан) және сондай-ақ 11-ші бригада мен 23-ші бригададан құралды. 3-дивизия және 11-ші бригада, Фиджилік жаяу әскер полкімен күшейтіліп, Бугенвильге орналастырылды. 23-ші бригада көршілес аралдарда гарнизондық қызмет атқарды.

Австралияның шабуыл операциялары

Австралиялықтар Бугенвилдегі жапондық күштердің шамамен 40 000 адамнан тұратынын анықтады, олардың шамамен 20 пайызы әлі де алдыңғы қатардағы позицияларда болды. Күшін жоғалтса да, олар 38-ші тәуелсіз аралас бригада және генерал Канданың қатаң 6-шы дивизиясы сияқты жауынгерлік қабілеті бар құрылымдарда ұйымдастырылған. Солтүстікте 11-ші бригада жапондықтарды тар Бонис түбегіне тығып, оларды жоюға тиіс болды. Орталықта жау Перл қырқасынан, 30 мильге созылған аралдың екі жағалауын да көруге болатын маңызды биіктіктен ығыстырылуы керек еді. Одан жапондықтардың шығыс жағалауындағы байланыс желілерін бұзу үшін белсенді әскери патрульдер ұйымдастырылуы мүмкін еді. Австралиялықтардың басты шабуылы оңтүстікте, жапондық күштердің көп бөлігінің (Канданың 6-шы дивизиясы) орналасқан жерінде жүргізілуі керек еді. Савидж осы мақсатқа Бриджфордтың 3-ші дивизиясын бекітті.

Орталық маңдай

Перл Ридж шайқасы (30–31 желтоқсан) жапондықтардың моральдық және физикалық күйзелісінің қаншалықты төмендегенін көрсетті. Бұл жота бір ғана австралиялық батальонмен алынды, осы процесте аз шығынға ұшырады. Кейіннен бұл позицияда бастапқыда бағаланған 80–90 емес, 500 қорғаушы болғаны анықталды. Осыдан кейін орталық сектордағы әрекеттер Нума-Нума жолы бойындағы қарауылдықтармен шектелді.

Солтүстік майдан

Савиджтің 31 желтоқсандағы солтүстік-батыс секторда операциялар бастау туралы бұйрығына сәйкес, генерал Дж. Р. Стивенсонның 11-бригадасы жағалау бойымен ілгеріледі, 1945 жылдың қаңтар айының ортасында Рукуссия ауылына жетті. Ақпан және наурыз айларының қалған бөлігінде австралиялықтар жапондықтарды Соракен плантациясы арқылы солтүстікке қарай ығыстырды. Соңында, шамамен 1800 жапондық Бонис түбегінің тар жерінде қатты қорғаныс шебіне шегінді. 11-бригада үш апталық джунглидегі шайқастан шаршағандықтан, тікелей шабуылдардан бас тартылып, 8 маусымда жапондықтардың орналасқан жерін айналып өту үшін десант түсіруге тырысылды. Бірақ, десант тобы қамауға түсіп, құрылудың алдында тұрды. Портон плантациясы шайқасында жапондықтардың шығындары көп болғанымен, қорғаушылардың рухы көтерілді, ал австралиялық басшылық осы сектордағы шабуылдық операцияларды уақытша тоқтатты. Оның орнына, жапондықтарды Рацуа майданында ұстап тұруға және ресурстарды Буинге қарайғы шабуыл үшін оңтүстік секторға жөнелтуге шешім қабылданды.

Оңтүстік майдан

28 желтоқсанда Савидж 29-шы бригадаға Буин маңындағы жапондық күштердің негізгі шоғырлануына қарсы шабуылды бастауға бұйрық берді. Бір айдан кейін австралиялықтар периметрден оңтүстікке қарай он екі шақырымға, ал ішке қарай алты шақырымға дейін созылған аймақты бақылауға алды. Жапондықтарды айналып өту үшін баржаларды пайдаланып, 1945 жылдың 11 ақпанында Мозигетта және 20 ақпанында Барара ауылдарына енді. Австралиялықтар Маварака маңындағы аумақты әуежай салу үшін тазартты. 5 наурызға дейін жапондықтар Буин жолына қарап тұрған кішкентай төбеден ығыстырылды; австралиялықтар осы төбені соғыста жараланған қара сержант С. Р. Слейтердің құрметіне атады. 28 наурыз – 6 сәуір аралығындағы Слейтерс-Нолл шайқасында жапондықтар күшті қарсы шабуыл жасады, оның барысында осы позицияға қарсы бірнеше жапондық шабуылдар ауыр шығындармен тойтарылды. Гейлидің сөздерімен айтқанда, "генерал Канданың шабуылы апатқа ұшырады. Шындығында, жапондықтардың барлық шабуылдары австралиялықтардың аралды жаулап алуға деген құштарлығындай түсініксіз". Қымбат сабақ алғаннан кейін, Канда өз әскерін Буин маңындағы қорғаныс периметріне қайтарды және оларды Шортленд аралдары мен Фаврос гарнизондарымен күшейтті. Шоғырландыру шілде айына дейін толыққан жоқ. Савидж күштеріне Буинге қарсы шабуылды қайта бастамас бұрын, екі аптаға демалып, жабдықтануға мүмкіндік берді. 17 сәуір – 22 мамыр аралығындағы Хонгорай өзенінің шайқасында жапондықтардың тағы бір сәтсіз шабуылдарын тойтарып, олар Хари және Мобай өзендерін кесіп өтті. Бірақ Миво өзеніне жеткеннен кейін, олардың шабуылы тоқтап қалды, себебі ауыр жаңбыр мен су тасқыны австралиялық әскерінің байланыс жолдарына қатысты көптеген көпірлер мен жолдарды қиратты. Бұл шамамен бір ай бойы кең ауқымды жаяу әскер операцияларын жүргізуге мүмкіндік бермеді, және австралиялықтар шілде айының соңы мен тамыздың басында ғана Миво өзенінің арғы жағында қарауылдауды қайта бастады. Савидж үлкен шабуылға кіріспей тұрып, атом бомбасы тасталғаны туралы хабарды алды, содан кейін австралиялық күштер негізінен шектеулі қарауылдық іс-қимылдарды ғана жүргізді.

Қорытынды

Бугенвильдегі жауынгерлік операциялар 1945 жылғы 21 тамызда Бугенвильдегі жапондық күштердің капитуляциялауымен аяқталды. Жапон империясы 1945 жылғы 2 қыркүйекте Токио шығанағында капитуляциялады. Науқанның соңғы кезеңінде 516 австралиялық қаза болды, ал тағы 1572 адам жараланды. Сол кезде 8 500 жапондық қаза тапты, ал аурулар мен нашар тамақтану салдарынан тағы 9 800 адам көз жұмды, соғыстың соңында 23 500-ге жуық әскер мен жұмысшылар қолдарынан қаруларын тастады. Австралиялық тарихшы Карл Джеймс 1944–1945 жылдардағы Бугенвиль науқанының қажеттілігін дәлелдеді, себебі сол кезде Жапонияның 1945 жылдың тамызында капитуляциялайтыны белгісіз болған, сонымен қатар басқа операцияларға австралиялық күштерді босату және аралдың азаматтық халқын азат ету қажеттігі болды. Ханк Нельсонның есебуынша, 1943 жылдан кейін Бугенвиль халқының саны 25%-ға төмендеді, 1943 жылы 52 000-нан 1946 жылға қарай 40 000-нан асты. Науқан барысында үш «Виктория кресі» ордені табысталды. Фиджилік капрал Сефания Суканаивалу 1944 жылғы 23 маусымда Маваракадағы көрсеткен батылдығы үшін қаза болғаннан кейін орденмен марапатталды. Ол осы күнге дейін орденмен марапатталған жалғыз фиджилік. Капрал Редж Ратти 1945 жылғы 22 наурызда Слейтерс-Нолл аймағындағы шайқастағы іс-әрекеттері үшін марапатталды, ал Фрэнк Партридж 1945 жылғы 24 шілдеде Рацуа майданындағы шайқаста көрсеткен ерлігі үшін орден алды. Партридж – «Виктория кресімен» марапатталған милицияның жалғыз өкілі, сонымен қатар бұл Австралиялықтарға соңғы соғыс ордені болды.

Есімдес

1944-1946 жылдары қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Бугенвиль» эскорттық кемесі Бугенвиль шайқасының құрметіне аталған.