Кіріспе

Пакистандық журналист, колоннист және жазушы Хамид Мир (; 1966 жылғы 23 шілдеде туған) – пакистандық журналист, колоннист және жазушы. Мир бастапқыда пакистандық газеттерде журналист болып жұмыс істеді. 2002 жылдан бері Geo News телеарнасының «Capital Talk» саяси ток-шоуын жүргізіп келеді. Ол ұлттық және халықаралық, сондай-ақ урду тіліндегі газеттерде колонка жазады. 2021 жылдың маусымынан бері The Washington Post газетінің «Global Opinions» бөліміне үн қосады. Мир Пакистандағы билік құрылымдарының ықпалына қарсы тұрғанымен белгілі. Екі рет өмірге қастандық жасалған, үш рет теледидардан шеттетілген, ал баспасөз бостандығы мен адам құқықтары үшін күрескені үшін екі рет жұмысынан айырылған. Лахорда журналистік отбасында дүниеге келген Мир – 11 қыркүйекке дейінгі шабуылдан кейін Тайсир Алунимен бірге Осама бен Ладенмен сұхбат алған әлемдегі санаулы журналистердің бірі. Мансабында Мир БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мун, АҚШ Мемлекеттік хатшылары Джон Керри, Хиллари Клинтон, Ұлыбритания Премьер-министрі Тони Блэр, АҚШ Мемлекеттік хатшылары Колин Пауэлл, Кондолиза Райс, Оңтүстік Африка Республикасының Президенті Нельсон Мандела, Иран Президенті Махмуд Ахмадинежад, Палестина Президенті Ясир Арафат, Үндістан Премьер-министрінің орынбасары Л.К. Адвани, Ауғанстан Президенті Хамид Карзай және Израиль Президенті Шимон Перес сияқты әлемдік көшбасшылармен сұхбат жүргізді. Хамид Мир сұхбат алған танымал пакистандық саяси қайраткерлердің қатарында Беназир Бхутто, Первез Мушарраф, Асиф Али Зардари, Наваз Шариф, Имран Хан, Мир Зафарулла Хан Джамали және Президент Ариф Алви бар. Ол сонымен қатар Шахрух Хан және Амир Хан сияқты актерлермен де сұхбаттасқан. Пакистанға сіңірген еңбегі үшін «Хилал и Имтиаз» орденімен марапатталды. 2016 жылы Гаагадағы «Free Press Unlimited» ұйымынан «Ең төзімді журналист» сыйлығын алды. 2017 жылы Лахор университетінің мемлекеттік колледжінде бұрынғы Премьер-министр Зафарулла Хан Джамалиден жаңалықтарды жүргізуші ретіндегі еңбегі үшін өмірлік жетістік сыйлығын алды. Хамид Мир Оңтүстік Азияда Ауғанстан, Ирак, Ливан, Сирия, Палестина, Босния және Шри-Ланкадағы соғыстар мен қақтығыстарды жариялаған жалғыз журналист. Соғыс және қақтығыстар туралы хабарлауы үшін 2010 жылы Нью-Делиде SAARC өмірлік жетістік сыйлығымен марапатталды. Хамид Мир қауіпсіздік, адам құқықтары және баспасөз бостандығы тақырыбындағы халықаралық семинарлар мен конференцияларға тұрақты қатысады. Ол Гарвард, Йель, Оксфорд, Лондон экономика мектебі және Берклидегі Калифорния университетінде лекция оқыды.

Ерте, жеке және отбасылық өмірі

Хамид Мирдің әкесі Сиалкот қаласынан шыққан Мир Абдул Азиз болды, ол панджаби, урду және парсы тілдерінде өлеңдер жазған. Мирдің әкесі Варис Мир Daily Jang газетінде бағаншы болған, ал анасы Мумтаз Мир 1947 жылы Джамму және Кашмир аймағындағы Джаммудан Пәкістанға көшіп келді. Оның әкесі 1987 жылдың 9 шілдесінде Лахорда қайтыс болды, ал анасы 1993 жылы дүние салды. Хамид Мир Үкіметтік колледж университетінде және Пенджаб университетінде оқыды. Мир көп жылдар бойы Пәкістан теледидарында және жеке телеарнада жұмыс істеген Нахид Хамидке үйленген. Олардың екі баласы бар. 2007 жылы қауіпсіздік жағдайына байланысты оның әйелі мен екі баласы біршама уақыт елден тыс жерде болды.

Күнделікті Чан

1987 жылы Мир "Дейли Джанг" (Лахор) газетіне жұмысқа орналасып, онда корректор, тілші, публицист және шығарылымды жауапты редактор болып жұмыс істеді. 1990 жылы Мирді құрықтап алып, сабап, үйге апарып, оның сол кездегі президент Ғұлам Исхақ Хан Бхутто үкіметін таратуды жоспарлап жатқанда жазған сынамалық мақаласының дереккөзін білуді талап етті.

Күнделікті Пәкістан

1996 жылы Мир Исламабадтағы Daily Pakistan газетінің редакторы болды, бұл оны Пәкістан журналистикасы тарихындағы ұлттық урду газетінің ең жас редакторы етті. 1997 жылы ол Daily Pakistan газетінде премьер-министр Наваз Шарифтің жемқорлыққа қатыстылығы туралы мақала жазғаннан кейін жұмысынан айырылды. Мир 2001 жылдың желтоқсанында Осама бен Ладеннің Тора-Бора тауларынан қашып кетуін зерттеу үшін Шығыс Ауғанстанға барды. Америка бомбалау кезінде Мир бен Ладеннің үңгірлерін аралады. Мир сондай-ақ АҚШ қолдауымен Солтүстік Альянс басшысы Хазрат Әлидің үлкен пара алып, бен Ладенге қауіпсіз өтуге көмектескенін мәлімдеді. Ол сонымен қатар Осама бен Ладеннің өмірбаянын жазды, Daily Jang газетінде апта сайынғы бағанасын да жүргізді.

Гео жаңалықтар

2002 жылы Мир Geo News телеканалына қосылды, онда ол Пакистандағы ең көне ағымдағы оқиғалар бағдарламасы – Capital Talk саяси ток-шоуын жүргізе бастады. Сондай-ақ, дағдарыс аймақтарына арналған арнайы хабарлар таратылды, олардың ең маңыздысы 2009 жылғы Ұзақ наурыз акциясы кезінде болды. Мирдің танымалдылығы Geo телеарнасы Пакистанда танымал телеканалға айналған сайын артты. Онда Пакистан саясаткерлері, үкіметтік және оппозициялық партиялардан келгендер ағымдағы оқиғалар мен даулы мәселелерді талқылауға қатысты. 2006 жылғы шілдеде Израиль-Ливан соғысы кезінде Мир Бейрут қаласын бомбалау көріністерін түсіруге тырысқанда Хезболла жасағымен тұтқындалды, бірақ ол Израиль тыңшысы емес екеніне көз жеткен соң босатылды. Қашып кетуге бірнеше секунд қалғанда Израиль күштері сол жерді бомбалады, ол мүжілген күйі құтылды. 2007 жылдың 16 наурызында Жоғарғы сот төрағасы Ифтихар Мұхаммед Чоудридің қызметтен шеттетілуіне қарсы адвокаттардың наразылығын тікелей эфирде көрсеткен кезде Мир Исламабадтағы кеңсесінде полиция шабуылына ұшырады. Кейін сол кездегі президент Первез Мүшәрраф шабуылдан кейін бірнеше сағаттан соң эфирде Мирден кешірім сұрады. 2007 жылдың қарашасында PEMRA Мирге телеарнада төрт айға қатысуға тыйым салды. Мир тыйымға қарсы шығып, көшеде шоулар ұйымдастырды. «Вашингтон пост» газеті оның көшедегі шоуы туралы мақала жариялады. 2008 жылдың маусымында Пакистан Халық партиясы (ПХП) үкіметі Мирді Geo News телеканалында бірнеше күнге қайтадан тыйым салды. 2008 жылы Geo TV телеканалында көрсетілген деректі фильмде бұрынғы премьер-министр Беназир Бхуттоның қазасын зерттеді. Мир CNN, BBC және үнді телеарналарында Пакистанға қатысты мәселелер бойынша сарапшы ретінде сұхбат береді. Мир тәуелсіз онлайн жаңалықтар порталы Canada Free Press-ке берген сұхбатында «Әл-Қаида» Ресейден үш «чемодандық ядролық қаруды» сатып алып, оларды Еуропаға контрабандалық жолмен жеткізгенін мәлімдеді. Мир бұл қарулар 11 қыркүйекке дейін «Әл-Қаидада» болғанын және бастапқыда Лондон, Париж және Калифорнияға қарсы қолданылуы жоспарланғанын айтты. Сондай-ақ, Мир «Әл-Қаиданың» АҚШ-та 23 ұйықтаған агенті бар екенін (9/11 шабуылын жасаған 19 адамнан басқа) және олардың алты «кір қару» жасауға жеткілікті радиоактивті материалы бар екенін мәлімдеді. Хамид Мир мәжбүрлеп жоғалту мәселесін көтергеннен кейін оған қарсы жалған істер қозғала бастады. 2010 жылдың мамырында Мир мен Хакимулла Мехсудтың екінші қолбасшысы деп саналатын Усман Панджаби арасындағы әңгімелердің аудиожазбасы жарияланды. Жазбада олар ұрланған Халид Хаваджаны талибтермен байланысы бар ұстаушылармен әрі тергеуге шақыру туралы сөйлеседі. Хаваджа 2010 жылдың сәуір айында ұстаушылар тарапынан өлтірілді. «Daily Times» газетінің редакторы Рашид Рахман: «Егер бұл жазба шынайы болып шықса, онда журналист адам ұрлаушыны өлтіруге итермелегенін көрсетеді. Бір шекараны белгілеу керек» деді. Мир жазбаның шынайылығын жоққа шығарды. Кейін Усман Панджаби талибтер тарапынан өлтірілді. Хамид Мирге Пакистан соттарында айып тағылды, бірақ оған қарсы ешқандай дәлел табылған жоқ. 2011 жылдың желтоқсанында Мир Пакистан саясатында ISI-нің ықпалы туралы телешоу өткізгеннен кейін өлім жанау қаупіне тап болды. 2018 жылдың 10 тамызында Geo TV телеканалынан кетіп, GNN News телеканалының президенті болып тағайындалды.

GNN

2018 жылдың 10 тамызында Хамид Мир Geo News арнасынан кетіп, GNN арнасының президенті болып жұмысқа орналасты. Ол GNN арнасында «Хамид Мир шоуын» жүргізуді бастады. GNN арнасында жұмыс істеген кезінде жаңалықтар арнасының танымал болуы арта түсті. Дегенмен, Мирдің GNN арнасындағы қызметі қысқа ғана болды, себебі екі айдан соң, 2018 жылдың 12 қазанында Хамид Мир GNN арнасынан кетіп қалды.

Географиялық қосылым

2018 жылдың қазан айында ол Geo News телеарнасына қайта оралып, Capital Talk бағдарламасын жүргізді.

Әскери құрылымның қысымымен Geo News-тен шығарылды

2021 жылдың мамыр айында журналист Асад Али Тур бетперделі адамдардың шабуылына ұшырағаннан кейін Хамид Мир оны қолдап, 1947 жылы құрылғаннан бері Пәкістанның тарихының жартысына жуығын тікелей басқарып келген Пәкістанның әскери элитасын сынады. Оның сын-ескертпелерінің басты нысаны әскери диктатор генерал Яхья Хан мен Аклим Ахтар болды. Осы сөйлеуден кейін 2021 жылдың 30 мамырында Мир Geo News арнасынан шеттетілді және ол енді Capital Talk бағдарламасын жүргізбейтіні хабарланды. Алдыңғы қатардағы саяси партия да әртүрлі әлеуметтік желілерде оған қарсы науқан жүргізді. Кейін ол өзінің мәлімдемесінде ешқандай мекемеге қарсы емес екенін түсіндірді, себебі Мирдің отбасы мүшелеріне белгісіз біреулертен қорқыту хабарлары келіп түскен. 2022 жылдың 8 наурызында Хамид Мир тоғыз айлық тыйым алынғаннан кейін Capital Talk бағдарламасына оралды.

Адам өлтіруге әрекеттену

2012 жылдың қараша айында оның өміріне қастандық жасауға тырысылды, оның көлігіне жарты килограмдай жарылғыш зат орналастырылған, бірақ саперлер оны залалсыздандырды. Пакистан Талибаны жауапкершілікті мойнына алды.

Марапаттар мен мойындау

2013 жылдың 23 наурызында президент Асиф Әли Зардари басшылығымен ХПП үкіметі журналистикаға қосқан үлесі үшін Хамид Мирге «Хилал-и Имтиаз» орденін табыс етті (орден туралы жарияланым 2012 жылдың 14 тамызында жасалған). 2008 жылдың шілдесінде «Der Spiegel» журналында Мир «Пакистанның ең танымал журналисі» деп аталды. Хамид Мир 2012 жылдың 28 наурызында «Халық таңдауы» санаты бойынша «Агахи» сыйлығын, ең сүйікті ағымдағы оқиғалар жүргізушісі ретінде алды. 2013 жылдың 13 сәуірінде әлеуметтік желілерде Хамид Мирдің әкесі Уәрис Мир атынан Шейх Хасинадан «Азаттық соғысының достары» құрметті орденін қабылдап алған видео пайда болды. Бұл видео Пакистанда шағын дау тудырды. 2015 жылы «The Washington Post» газеті Мирді «қашқын сияқты өмір сүретін Пакистанның ең танымал тележурналисі» деп сипаттады. Талибандар Малала Юсуфзайға жасалған қастандық туралы хабарлағандықтан, оның машинасына бомба орнатуға тырысқан, бірақ ол залалсыздандырылды. Ол Первез Худбойды бағдарламасына шақырғаннан кейін үнді агенті деп айыпталды. Келесі күні урду тіліндегі баспасөз беттерінде Geo TV арнасында екі үнді агенті отырғаны туралы наразылық көтерілді. Мушарраф 2007 жылғы төтенше жағдай режимінен кейін Хамид Мирді талибандарды қолдайтын адам деп жариялап, оны Geo TV-де төрт айдан астам уақытқа жұмыс істеуден тыйым салды. «Monthly Newsline Karachi» журналына берген сұхбатында (2008 жылғы желтоқсан нөмірінде) Мир Мушаррафпен болған келіспеушіліктерін түсіндірді. Мир талибандар туралы жедел баяндамалар жазған кезде бірнеше экстремистік топтардан қорқыту алды. 2006 жылдың қаңтарында Мир Дамадола ауылында АҚШ-тың зымырандық шабуылынан кейін Баджур тайпалық аймағына сапар шекті. Ол АҚШ зымырандары тек бейкүнә балалар мен әйелдерді өлтірді, ал «Әл-Қаида» мүшелерін өлтірмеді деп мәлімдеді. Хамид Мир АҚШ-тың ұшқышсыз ұшақтарының шабуылдары туралы бағдарламасында Пакистанның ақпарат министріне қатыгездікпен қарады. АҚШ-тың Пакистандағы елшісі 2009 жылдың қыркүйегінде Geo TV басшылығына Мирдің дұрыс емес хабарлауы туралы шағымданып хат жолдады. 2016 жылы Исламабад жоғары соты Мирға қарсы дінге қарсы айып тағу туралы өтінішті қабылдамады.

Хамас туралы пікірлер

2009 жылы Мир ХАМАС пен Талибанды салыстырды. Мирдің сөзінше, "ХАМАС-тың қамықыр бомбалаушылары Талибаннан көп болуы мүмкін, бірақ олар бір-бірінен өзгеше". "ХАМАС құрылыс жасайды, ал Талибан мектептерді бомбалайды" деген мақаласында Мир ХАМАС пен Талибан екеуі де босқындар лагерінде туғанын, бастапқыда екеуі де Батыс тарапынан қолдау көргенін жазды. Мир ХАМАС көшбасшыларының кейбіреуі Пәкістан университеттерінде білім алғанын, олардың көпшілігі бұрынғы Кеңес Одағына қарсы Ауған жихадына қатысқандарын және 1980 жылдардың басында Осама бен Ладеннің ұстазы болған Абдулла Аззамға жақын болғанын айтты.