Кіріспе

Sculpey (көбінесе Sculpy деп қате жазылады) – полимерлі саздың брендтік атауы. Оны пішіндеп, әдеттегі пешке салып қаттыруға болады, ал әдеттегі модельдеу саздарына, мысалы, тоң пешке сияқты, әлдеқайда ыстық пеш қажет. Пісірілгенге дейін Sculpey консистенциясы шайырға (пластикаға) ұқсас. Оның басты бәсекелесі – неміс бренді Fimo. Ол көптеген түстерде сатылады, бірақ пісірілгеннен кейін де бояуға болады. Sculpey модельдеуші суретшілердің, әшекей жасаушылардың және басқа да қолөнер шеберлерінің арасында танымал. Sculpey-дің негізгі құрамы – поливинилхлорид, оған толтырғыштар, пластификаторлар және бояғыштар қосылған. Қызып кету және жану қаупінен басқа, бұл процестер тұз қышқылы мен басқа да зиянды заттарды бөліп шығаруы мүмкін, Sculpey пісіруге дейін де, кейін де зиянды емес.

Тарих

Sculpey – АҚШ-тағы Polyform Products компаниясы шығарған полимерлі балшық бренді. Бұл қоспа алғаш рет 1960 жылдардың басында жасалған, бастапқы идеясы балшықты жылуды электр трансформаторларының ядроларынан сыртқа шығаратын жылуөткізгіш құрал ретінде пайдалану болған. Бірақ, осы мақсатта қолдану сәтсіз аяқталды. Материал біршама уақытқа дейін назардан тыс қалды, 1960 жылдардың соңында оның қалыптауға, пісіруге, тегістеуге, бұрғылауға, оюға және бояуға жарамды екендігі анықталды. Ол қолөнер саласы үшін өте әмбебап құралға айналды. Балшық қолөнер көрмелерінде, көшелік жәрмеңкелерде және шағын өнер дүкендеріндегі демонстрацияларда тікелей тұтынушыларға сатылды. Sculpey, тағы бір полимерлі балшық бренді Fimo-ға өте ұқсас. Sculpey-дің құрамы модельдеуге жақсырақ, ал Fimo бұрап, моншақ және құмыра жасауға ыңғайлы, себебі түстер оңай араласпайды. Пластикалық қасиеті "балшықтағы" полимерлерді ұстап тұратын майдың мөлшерімен реттеледі. Бүгінде Sculpey полимерлі балшықтың алты түрін ұсынады: Sculpey Soufflé, Sculpey Premo, Sculpey III, Sculpey BakeShop, Super Sculpey және Sculpey Original. Одан басқа, түрлі сұйық балшық өнімдері мен полимерлі балшыққа арналған құралдарды да өндіреді.

Техникалар

Полимерлі сазбен жұмыс істеудің көптеген техникалары бар. "Мильфиори" – шыны шеберлері қолданған термин, ол "мың гүл" дегенді білдіреді. Бұл қалың полимерлі саз тілімдерінен сурет жасауды қамтиды, содан кейін сурет кішірейтіліп, саз таяқшасы ұзарады. Алғашқы сурет таяқшаның бойымен кішірейтілген күйде көрінеді. Содан кейін оны тілімдеп, басқа заттарға немесе полимерлі саз қалдықтарына жабуға болады. Марблинг – полимерлі сазбен қолданылатын ең қарапайым техникалардың бірі. Ол әртүрлі түсті полимерлі сазды араластырып, өрнек құруды қамтиды. Саз араластырылған сайын, екі түс толық араласуға дейін өрнек кішірейе береді. Түстерді саздың, спиртті бояулардың, мика ұнтағының немесе бояулардың әртүрлі түстерін қосу арқылы араластыруға болады. Мокуме Гане – металл өңдеуден алынған техника. Ол бірнеше саз қабаттарын бірінің үстіне бірін қойып, содан кейін олардың ішінен бір затты өткізуді қамтиды.