Кіріспе

Алжир азаматтары және Алжирдің туған жерінен шыққан адамдары

Алжир халқы туралы ақпарат

Алжирліктер (الجزائريون) – Алжир Халықтық Демократиялық Республикасының азаматтары және туған жерінен шыққан адамдары. Ел халқының көп бөлігін 85% құрайтын арабтар құрайды, ал 15% шамасында берберлер азшылығы бар. Алжирде шамамен 44 миллион тұрғыннан өзге, кең араб диаспорасының бір бөлігі ретінде үлкен алжирлік диаспорасы да бар. Алжир халқының көп саны Францияда, Испанияда, Италияда және Ұлыбританияда кездеседі; сондай-ақ, басқа араб мемлекеттерінде, АҚШ және Канадада да қоныстану орындары бар.

Этностық топтар

Алжир халқының 73,6% -дан 85% -ға дейін араптарды, ал берберлер 15% -ын құрайды. Финикиялықтар, римдіктер, византиялықтар, түріктер және басқа да этностар алжир халқының мәдениеті мен тілдеріне үлес қосты. Андалусиялық босқындардың ұрпақтары Алжир және басқа қалалардың халқының арасында да кездеседі. Сонымен қатар, арагондық және кастильдік морисколардың ұрпақтары 18 ғасырдың соңына дейін испан тілінде сөйлеген, тіпті сол кезде Гриш-эль-Уэд деген шағын қалада каталан тілінде сөйлейтін морисколардың ұрпақтары болған. Алжирдегі араб халқы 7 ғасырда Мағрибтің мұсылман басып алуынан бастап Арабиядан отырықшы және көшпелі араб тайпаларының келуі нәтижесінде қалыптасты, ал 11 ғасырда үлкен толқын болды. Берберлер көптеген топтарға бөлінеді, олардың әртүрлі тілдері бар. Олардың ең ірілері – Алжирдің шығысындағы Кабилия аймағында тұратын кабилдер, Солтүстік-Шығыс Алжирдегі шауилер, оңтүстік шөлдегі туарегтер және Солтүстік Алжирдегі шенва халқы. Колониялық кезеңде еуропалықтардың үлкен бөлігі (1960 жылы 15%) Pied Noirs деп аталды. Олардың көп бөлігі француз, испан және итальяндықтар еді. Бұл халықтың көбі тәуелсіздік соғысы кезінде немесе одан кейін бірден елді қырады.

Тілдер

Қазіргі стандартты араб және бербер тілдері Алжирдің ресми тілдері болып табылады. Алжирліктердің басым көпшілігі алжир арабшасын ана тілі ретінде қолданады, бірақ алжирлік сахаралық араб, хасани араб, марокколық араб, мысырлық араб және ирак арабтары сияқты басқа араб диалектілері де таралған. Алжир араб тілінде бербер тілінен алынған сөздер кездеседі, олар сөздік қорының 8-9% құрайды. Алжир азаматтарының аз бөлігі бербер тілдерінің бірінде сөйлейді. Ең ірі бербер тілі – 3 миллион адам сөйлейтін қабыл тілі, оның сөздік қорының 46%-ға дейін бербер тілінен алынған сөздер құрайды.