Кіріспе

Луиза Паунд (30 маусым 1872 - 28 маусым 1958) – американдық фольклоршы, тіл білімі маманы және Небраска университетінің профессоры. 1955 жылы Паунд – қазіргі заманғы тілдер қауымдастығының президенті болып сайланған тұңғыш әйел, және сол жылы ол Небраска штатының спорттық даңқ залына енгізілген алғашқы әйел атанды.

Ерте өмір және білім

Паунд Небраска штатының Линкольн қаласында Стивен Босворт Паунд пен Лора Паунд отбасында дүниеге келген. Заң профессоры, ағасы Роско Паунд және кіші қарындасы Оливия Паундпен бірге Паундты анасы түрлі салалар бойынша оқытты, оның ішінде табиғат ғылымдары, ежелгі және қазіргі тілдер мен әдебиет. Паунд дайындық мектебінде, Латын мектебінде, Көркемөнер мектебінде оқыды, ал 1888 жылы Небраска университетіне түсті (Б. Б. 1892 ж. және М. А., 1895 ж.). Паунд университет бойында белсенді студент болды. Аға-інісі және әріптесі Уилла Кэтермен бірге Небраска университетінің Университет одағы әдеби қоғамының мүшесі болды, онда жарты ғасырдан астам уақыт бойы хаттар алмасып тұрды. Крон «Луизаның Аниге жазған хаттары қолжетімді болмағандықтан, олардың достығының мәні құпия болып қала береді» деп атап өтті, бірақ олардың хат алмасуы сол кездегі әйелдер арасындағы жақын қарым-қатынастарға тән екенін, олардың «үлкен эмоционалды күш пен күрделілік, жақындық, махаббат және эротикалық құштарлық» сезіміне толы болғанын байқады, тіпті олардың достығының нақты сипаты, «Ани тарапынан ыстық сезім, тіпті құштарлық» болғанымен, «сол құштарлық әрқашан қанағаттандырылмады». Дегенмен, Ани Паундтың «ең жақын серігі» және «ең жақын және берік досы» болды. Олардың қарым-қатынасы теннис ойнағанды ұнататын сыныптастар ретінде басталды, бұл олардың терең және эмоционалды серіктестігіне әкелді. Паунд пен Кенигсбергердің спортқа және табиғатқа деген қызығушылықтары ұқсас болды. Екеуі де бірге уақыт өткізді: Кенигсбергер Паундты серуендеуге және тауға шығуға алып шықты, ал Паунд Кенигсбергерге теннисте «желілік ойынды» үйретті. Паунд өзінің кәсіби өміріне, оқыту мен ғылыми жұмысына ден қойғандықтан, Кенигсбергермен жақын қарым-қатынасын жалғастырмады. Кейін ол екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Гонконгте, содан кейін Солтүстік Қытайдың жағалауындағы Бейдайхеде жұмыс істеген дәрігер Макс Фистерге үйленді. Екеуі де неміс және нацистік идеологияға қарсы болды.

Жұмыс

Луиза Паунд американдық ағылшын тілінің лингвистикалық зерттеулерінің пионері болды. Оның зерттеулері мен жарияланымдарының көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, көптеген лингвистика ғалымдары британдық және колониялық ағылшын тілін зерттеуге басымдық берген кезде жасалды. Дегенмен, Паунд қазіргі американдық ағылшын тіліндегі тілдік тенденцияларды, әсіресе жаңа сөздердің пайда болуын және семантиканы, американдық айтылудың тарихи бастауларын, сондай-ақ американдық әдебиет, фольклор, мәдениет және тілдің өзара байланысын зерттеуге ұмтылды. Сонымен қатар, тауар атауларының этимологиясын және жаңа сөздерді зерттеу арқылы Паунд американдық коммерциялық терминологияның өте өзгермелі және шексіз болғанын анықтады. Бұл тауар атауларындағы өзгеріс, Паундтың пікірінше, коммерциялық тілдің бұрынғы консервативтілігі мен бірқалыптылығынан айқын үзіліс болды және американдықтар тілдің шығармашылығы арқылы өз орнын табуда екенін көрсетті. Паунд сонымен қатар американдық ағылшын тілінің латын және грек сөздерін көптеу пайдалануда стандартты нормалардан қалай ауытқуын көрсетті. Мұндай ауытқулардың мысалдары: curricula, data, alumni және syllabi сияқты латынша көпше сөздерді американдық жекеше сөздер ретінде қолдану; insignias және stimulis сияқты екі есе көпше сөздерді жасау; antenna, vertebra және emporium сияқты латынша жекеше сөздерден s жалғаулы көпше сөздерді жасау. Паунд лингвистикалық зерттеулерінің үлкен бөлігін американдық жаргондық сөздердің этимологиясына (мысалы, "darn") және американдық айтылудың ерекшеліктерінің тарихи эволюциясына, мысалы, Орта Батыс және Жаңа Англия ағылшын тіліндегі екінші демікпен айтылатын /n/ дыбысына арнады. Қазіргі американдық ағылшын тілін зерттей отырып, американдық лингвистикалық нормаларға қарсы шыққан Паундтың Уитменнің дәстүрлі емес тіл қолдануы туралы көп жазғаны таңқаларлық емес. Уитменнің шығармаларына әсер еткен факторлар туралы жазуда, Паунд Уитменнің туындыларындағы британдық емес әсерлер мен нюанстарды анықтайды, мысалы, итальяндық опера музыкасы; атаулар, жаргон, әлеуметтік сөздер мен әскери терминдерді қамтитын француз сөздері мен тіркестері; және құстарды қорқыныш, жоғалту және өлімнің символы ретінде бейнелейтін классикалық құс поэзиясының дәстүрлі емес интерпретациялары. Х. Л. Менкен Луиза Паундты "американдық ағылшын тілін зерттеуді қалыпқа келтірген" деп сипаттады. Паундтың ең маңызды зерттеулерінің бірі – балладалар туралы тарихи антологиясы, ол балладалардың примитивті екендігі туралы ғалымдардың қабылдауларын жоққа шығарды. Паунд балладалардың тарихи поэтикалық мәнін атап көрсетті және оларды Американың оңтүстік-батысы мен жергілікті мәдениеттерде мәңгілікке дамып келе жатқан қазіргі мәдениеттің қоғамдық көрінісі деп мәлімдеді. Өмірі бойы Паунд американдық балладаларға поэтикалық және тарихи әсерлерді зерттейтін көптеген антологиялар жазды.

Кәсіби мүшелік пен құрмет белгілері

Паунд көптеген кәсіби қоғамдардың мүшесі болды. 1905 жылы Паунд «Қара маска» орденінің жақтаушысы болды, бұл орден аға әйелдердің құрмет қоғамы еді және 1920 жылы Мортар Борд Ұлттық колледж аға студенттерінің құрмет қоғамының бөліміне айналды. Паунд сол жылы Мортар Борд мүшесі болды. Ол 1928 жылы Америка фольклор қоғамының президенті болды. Ол 1954–55 жылдары қазіргі заманғы тілдер қауымдастығының президенті болған алғашқы әйел болды, бұрын ол 1916 жылы вице-президент және 1925–26 жылдары атқару кеңесінің мүшесі болып қызмет еткен. Ол 1915–19 жылдары ағылшын тілі мұғалімдерінің ұлттық кеңесінің директоры, ал 1917 жылы қазынашысы болды. 1925 жылы Америка лингвистикалық қоғамының (LSA) негізгі мүшесі болды. Ол сондай-ақ қоғамның «Тіл» журналында мақала жариялаған алғашқы әйел болды (Pound, 1927). 1939 жылы ол LSA вице-президенті болып сайланған алғашқы әйел болды. 1925 жылы Кемп Малоун және Артур Гарфилд Кеннедимен бірге «Америкадағы ағылшын тілі туралы ақпаратты жалпы оқырмандарға қызықты етіп ұсыну үшін» «Американдық сөйлеу» журналын құрды. Қазіргі уақытта «Американдық сөйлеу» журналы Америка диалект қоғамының атынан жарық көреді. Паунд 1938 жылдан 1941 жылға дейін қоғамның алғашқы әйел президенті болды. Паунд 1906–1908 жылдары Небраскадағы директор, ал 1930-жылдардан 1944 жылға дейін Америка университет әйелдер қауымдастығының ұлттық вице-президенті болды. Луиза Паундтың есімімен Роско мен Оливия Паундтың мүлігінен соғыстан кейінгі стипендия құрылды. AAUW басқаратын стипендия халықаралық студенттерге жыл сайын қаржылай көмек көрсетеді.

Жеке өмір

Паунд өзінің "ең жақын және берік досы" Ани Кенигсбергермен 58 жыл бойы хат алмасып тұрды. Небраска (Линкольн) университетіндегі Паунд пен Кэтэр жатақханалары Луиза Паунд пен Вилла Кэтэрдің құрметіне аталған, олармен Паунд тығыз достық қарым-қатынас ұстаған. Кейбір ғалымдар Луиза Паунд пен Вилла Кэтэрдің достығы романтикалық сипатта болған деп санайды. Вилла Кэтэрдің зерттеушілері Филис К. Робинсон мен Шарон О'Брайен Паунд Кэтэрдің құштарлық нысаны болды деп мәлімдейді, О'Брайен өзінің "Вилла Кэтэр: Дамып келе жатқан дауыс" (1987) кітабында Кэтэрдің 1892 және 1893 жылдардағы Паундқа жазған хаттарын келтіреді. 1892 жылғы хатта Кэтэрдің Паундқа деген әсері, оның маңындағы жатсыну сезімі, "қалыпты қоштасу рәсіміне" қатысты алаңдаушылық және "әйелдер достығында" табиғи емес деп есептелген келіспеушілік білдірілген. Джеймс Вудресс, "Вилла Кэтэр: Әдеби өмір" (1987) кітабының авторы, Паунд Кэтэрдің сезіміне жауап бергенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ деседі. Сол сияқты, Мари Кроун "Луиза Паунд: 19 ғасырдағы иконокласт, Американың әйелдер, ғылым және спортқа деген көзқарасын мәңгілік өзгерткен" (2008) еңбегінде "Кэтэрдің зерттеушілері әрдайым Кэтер/Паунд қарым-қатынасын Кэтэр өмірінің маңызды бөлігі ретінде еске алады. Алайда, бұл достық Луиза Паундтың өмірінде де осындай маңызға ие болды ма, жоқ па, күмәнді", - деп атап өтеді және "өз қозғалыс еркіндігі мен ойлау тәуелсіздігін бағалайтын әйел ретінде Луиза Кэтэрдің ұсыныстарынан эмоционалды түрде қиындық көретін еді", - деп қосымшалайды, бұл олардың 1894 жылы достығының аяқталуына ықпал еткен фактор болды. Паунд сонымен қатар Небраска университетінің дене шынықтыру факультетінің оқытушысы Мейбел Лимен қатысты бәсекелестікті де сақтады. 18 жасында Луиза 1897 жылы әйелдер арасындағы Батыс теннис чемпионатында жеңіске жетті. Паунд мектеп тарихында ерлер командасының құрамына енген алғашқы және жалғыз әйел ғана емес, сонымен қатар Гейдельберг университетінде докторлық диссертациясын қорғап жүргенде елдегі үздік ойыншы деп танылды. Паундтың теннис шеберлігі сирек кездесетін жағдайларда ғана кемшіліктерге тап болды. Алайда, Чикагода өткен әйелдер арасындағы теннис чемпионатында үш мәрте АҚШ ашық турнирінің жекелей сында жеңімпаз атанған Джульетт Аткинсонға есе жіберді. Паунд өзінің теннис жолын 43 жасында Кэрри Нилимен жұптық сында ойнап, 1915 жылы Орталық және Батыс жұптық чемпионатында жеңіске жетіп жалғастырды. 1926 жылы, 54 жасында, Паунд Линкольн қаласының чемпионатында жеңіске жетті, бұл әйелдер арасындағы гольфтен алғашқы штаттық чемпиондық болды. Ол Уюка зиратында жерленді.