Кіріспе
Венесуэланың оңтүстік-шығысындағы аймақ Гран-Сабана (la ɣɾan saˈβana, ) – Венесуэланың оңтүстік-шығысында орналасқан, Гуана саваннасының экожүйесінің бір бөлігі. Саванна Гвиана жоталарына және оңтүстік-шығысқа қарай Боливар штатына дейін, сондай-ақ Бразилия мен Гвианамен шекараға дейін созылады. Гран-Сабананың ауданы шамамен және ол Венесуэладағы екінші ірі ұлттық саябақ – Канайма ұлттық саябағының құрамына кіреді. Канаймадан гөрі үлкенірек Парима-Тапирапеко ұлттық саябағы ғана. Орташа температура шамамен 20°C (68°F) құрайды, бірақ түнгі уақытта 13°C (55°F) дейін төмендейді, ал кейбір биік жерлерде ауа райына байланысты одан да төмендеуі мүмкін. Бұл аймақ өзендер, сарқырамалар мен шатқалдар, терең және кең жазықтар, тығыз ормандар мен саванналар, көптеген өсімдік түрлері, алуан түрлі жануарлар мен жергілікті халық тепуи деп атап кеткен үстел тәрізді таулармен ерекшеленетін әлемдегі ең есімді пейзаждардың бірін ұсынады.
La Gran Sabana (la ɣɾan saˈβana, ) is a region in southeastern Venezuela, part of the Guianan savanna ecoregion. The savanna spreads into the regions of the Guiana Highlands and south east into Bolívar State, extending further to the borders with Brazil and Guyana. The Gran Sabana has an area of and is part of the second largest National Park in Venezuela, the Canaima National Park. Only Parima Tapirapecó National Park is larger than Canaima. The average temperature is around 20 °C (68 °F), but at night can drop to 13 °C (55 °F) and in some of the more elevated sites, depending on weather, may drop a bit more. The location offers one of the most unusual landscapes in the world, with rivers, waterfalls and gorges, deep and vast valleys, impenetrable jungles and savannahs that host large numbers and varieties of plant species, a diverse fauna and the isolated table top mesas locally known as tepuis.
Тарих
Колониялық Венесуэла дәуірінде Гвиананың аумағының молдығы мен табиғи ресурстары Эль-Дорадо аңызының туындауына себеп болды, ол орысбасылардың, саяхатшылардың және қоныс аударушылардың қызығушылығын оятты. Олар алтын, құнды тастар және басқа да бағалы өнімдерді іздеп осы жағалауларға келді. Осылайша, өте кең және қол жеткізу қиын аймақты зерттеу басталды, сол себепті бүгінгі күнге дейін аумақтың көп бөлігін өте аз адам көрген.
Парк құру
Оңтүстік-шығыс Гуаянаның биологиялық, минералдық және географиялық байлығы мен әртүрлілігіне байланысты, Венесуэла үкіметі аумақты қорғау қажеттігін сезінді. Осы себепті, Канайма 1962 жылдың 12 маусымындағы №770 жарлық арқылы Ұлттық паркі деп жарияланды. Бұл парк Венесуэладағы екінші үлкен парк болып табылады. Қазіргі уақытта Канайма Ұлттық паркінің ауданы шамамен құрайды, бұл оны әлемдегі ең ірі алты ұлттық парктің қатарына қосады. Дегенмен, оның бастапқы ауданы құрады және оған Гран-Сабана аумағы кірмеді. 1975 жылы ауданы кеңейтіліп, жоғары экологиялық маңызға ие бірнеше аймақ қамтылды. Олардың ішінде Карау өзенінің алабы, Карони өзенінің бастауы, Сьерра-де-Лема, Куюни өзенінің бастауы және Гран-Сабана құрайтын жазықтар бар. Қазіргі уақытта Гран-Сабананың ауданы құрайды, бұл парк кіреберісіндегі тақтада көрсетілген. Қазіргі таңда Гран-Сабана жоғары экологиялық құндылығын сақтап тұр. ЮНЕСКО 1994 жылы Канайма Ұлттық паркін Дүниежүзілік мұра нысаны деп жариялады. Бұл Венесуэла үкіметі үшін, консервация мен зерттеуді қолдау арқылы, және Венесуэла халқы үшін өте маңызды орын. Жыл сайын мыңдаған туристер осы жерге келеді. Олар парктің табиғи кереметтерінің алуан түрлілігін тамашалай алады, тепуилер, сарқырамалар мен өзендердің пейзаждары сияқты қызықты орындардың сұлулығына ғашық болады, сондай-ақ фауна мен флораның әртүрлілігіне қуанады. Соңғысы әлемнің көптеген ғалымдарын және зерттеушілерін қызықтырады. Венесуэланың 40% түрі тек Гран-Сабанада ғана кездеседі, ал бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділердің 23% -ы, оның ішінде көптеген эндемикалық түрлер осы аймақта таралған. Аймақтың ең ірі қаласы - Санта-Елена-де-Уайрен, ол өте қарқынды өсімді басынан өткізіп, 30 000-нан астам тұрғыны бар. Ол 1923 жылы Лукас Фернандес Пенья құрды, ол аймақтағы алмастың өндірісінің өсуіне қызығушылық танытты. Орташа температура аралығында, теңіз деңгейінен биіктігі құрайды, Бразилия шекарасынан, Сиудад-Гуаянадан және Каракастан асфальтталған жолмен шамамен қашықтықта орналасқан. Қазіргі уақытта Гран-Сабананың жалпы халқы 48 000-ға жуық деп есептеледі.
Геология
Гран-Сабана Гуяна қалқанының үстінде қалыптасқан, оның тау жыныстары негізі Рорайма тобынан тұрады, оның жасы 1,8–1,4 млрд жылға жуық деп есептеледі. Бұл топтың ішінде тепуилердің тіктеме жартастарын және шыңдарын құрайтын берік Матауи формациясы бар. Формация қалың және кварциттен, кварцитті құмтастардан тұрады. Тепуи шыңдары қоршаған жер бетінен биікке көтерілген. Үстел тауларын айнала қоршаған төмен жатқан аймақ – Вонкен тегіс жазықтығы. Ауян Тепуи тегіс жазықтығы кварцитті тепуи шыңдарын құрайды. Көп жауын-шашын және ұзақ мерзімді ысырапқа ұшырау нәтижесінде кварц пен құмтастың карст нысандары пайда болды. Оларға аркалар, мұнаралар, мұнаралы далалар, долиналар, құлау шұңқырлары, польелер, дәліздер, гриктер және көптеген шақырымға созылатын ірі үңгір жүйелері жатады. Рорайма Сур Лос Охос де Кристал үңгір жүйесінің ұзындығы шамалы және диаметрі 2,5 метрге жетеді. Шыңдардың кейбір бөліктері руинформ деп сипатталған, яғни ежелгі қираған орындарға ұқсайтын ландшафттар.
География
Бұл аймақ бірнеше көтерілу және шөгу кезеңдеріне ұшырады және әртүрлі эрозияға тап болды. Аймақтың жергілікті тұрғындарының тілінде қалған үлкен, оқшауланған құмтас жатақтары "тепуи" деп аталады. Эль-Дорадодан Санта-Елена-де-Уайренге қарай созылатын жол "La Escalera" деп аталатын жерде (асфальтталған көшесі бар төбешік) қысқа мерзімде биіктігі төмендейді. Тасты және құмды топырақтардың қалыптасуы жоғары биіктіктерде саванна өсімдіктеріне, ал төмендіктерде тығыз жаңылдар мен өзендер бойындағы тығыз орман өсімдіктеріне жағдай жасайды.
Гидрографиялық
Ла Гран-Сабана және жалпы Венесуэланың қалған бөлігі өзен желілеріне бай. Басты су ағызу шағын бассейндерін Юрауани, Апонвао, Кукенан, Суруку, Икабару, Каруай, Уриман және Антабаре өзендері құрайды. Ұзындығы және су ағыны шамамен болатын Карони өзені, Венесуэланың электр энергиясының көп бөлігін су электр станциялары арқылы қамтамасыз етеді, оның бастаулары Ла Гран-Сабананың тепуи және тауларынан келген көптеген салалардан (Апонвао, Юрауани және Кукенан) басталады. Аймақтағы өзендер мен арналардың басым көпшілігі қара түсті, олар шайға ұқсас. Суда еріген қоректік заттар өте аз, ал гумин қышқылы мен танинге бай, осының нәтижесінде су ерекше қоңыр түс алады. Қышқылдығы жоғары, pH 3-4-ке жетеді.
Тепуи
Гран-Сабанада кездейсоқ тараған, жазық пішінде эрозияға ұшыраған ежелгі массивтер бар, олар тепуи деп аталады. Бұл Гвиана жоталарының әдеттегі платосын құрайтын кері рельефтің мысалы. Гран-Сабанадағы осы платолар Тепуи Рораймада теңіз деңгейінен шамамен биіктікке жетеді.
Ауйантауи
Ауйантепуи Гран-Сабананың бөлігі болмаса да, көптеген адамдар оны оның құрамына жатқызады, себебі ол бүкіл Гвианадағы ең танымал тепуи болып саналады. Ол Канайманың солтүстік-батысында орналасқан және әлемдегі ең танымал тепуилердің бірі, өйткені одан әлемдегі ең биік сарқырама – Энджел сарқырамасы (жергілікті "Karepacupai merú" атауымен) құлайды, ол дерлік тік құлауға ие. Бұл сарқыраманы алғаш рет 1937 жылы АҚШ-та туған авиатор-зерттеуші Джимми Энджел жергілікті емес адамдарға таныстырды. Ол Ауйантепуидің үстіне ұшағымен қонуға тырысып, экспедицияларының бірінде апатқа ұшырады (өлім болған жоқ). Бұл Гиана тепуілерінің екінші ең ірісі, Chimantá-дан кейін ауданы құрайды. Ауйантепуидің беті еңіске шалған: оңтүстік жағынан биіктігі асып кетеді, ал солтүстік жағында шамалы ғана биік. Ауйантепуидің оңтүстік бөлігіне қол жеткізіп, оған көтерілуге болады. Сапардың кейбір бөліктерінде жоғары көтерілу үшін арқандарды пайдалану қажет, бірақ қиындық деңгейі жоғары емес. Тепуиге көтерілу үшін Кавак ауылына ұшақпен немесе тікұшақпен жету керек, себебі тепуиге автомобильмен баратын жолдар жоқ.
Чиманта тау массиві
Чиманта массиві – платолардың құрылысы (барлығы 10, олардың ішінде Амури, Чури және Акопан тепуи) және Венесуэладағы ең ірісі. Оның тепуи-леріне жеңіл қол жеткізу қиын, сондықтан туристер бұл жерге бармайды. Ол Орталық-Батыс Канайма аймағында орналасқан. Жақында венесуэлалық ғалым Чарльз Брюер Кариас, массивтің үстінен ұшып өткен кезде, терең үңгірге алып кіреберіс тапты. Осы байқаудың нәтижесінде екі экспедиция ұйымдастырылды, олардың бірінде сол Брюер Кариас, көптеген жаңалықтармен қатар, оның құрметіне Colostethus breweri деп аталған бақаның жаңа түрін тапты.
Рорайма тауы
Рорайма тауы – ұлттық парктің ең биік тепуі. Оны Көк тау немесе Кристалл тау деп те атайды және жергілікті халық оны қасиетті санап, құдай деп есептейді. Пемон тайпасы көбінесе тепуилерде күшті рухтар мекендейді деп сеніп, оларды құрметтейді және қорқады. Кейбіреулері тіпті тепуиге сирек баратын кезде (әдетте ақша және/немесе тамақ үшін экскурсиялық қызмет көрсету бағасында) жоғары жақта құрбандық шалып, дұға етеді. Оның биіктігі шамамен 2810 метрді құрайды, ал ауданы 31 шақырымға созылып жатыр, ал беті 12 шақырымдай. Қабырғалары тік болып, 1000 метрге дейін жетеді. Бірақ осы тік қабырғадан асып, туристердің басына дейін көтерілуге ыңғайлы еңіс пен кеңістік бар ерекше аймақ орналасқан. Көрікті жерлердің қатарында: Кристалдар аңғары (кварцтан тұзған формациялар), джакузи аймағы (жасыл-сары түсті сулы құдықтар), Ла Вентана және Эль Абисмодан ашылатын көріністер, Солтүстік лабиринт, Ла Проа, Гладис көлі және «Үштік нүкте» бар. Бұл нүкте тепуидің солтүстік-шығысында орналасқан және Бразилия, Венесуэла және Гайана елдерінің шекарасы кездесетін жер. Сонымен қатар, желдің әсерінен ойылып, түрлі пішіндерге айналған тас формациялары да қызығушылық тудырады, мысалы, «ұшатын тасбақа», «мексикалық шляпа», «мұздақ жеп жатқан маймыл» немесе «піл» сияқты бейнелер суретте көрсетілген.
Кукенан (Матауи-тепуи)
Бұл тау үстірті қате аталып, көпшілікке Кукенан тепуі деп танымал, бірақ шын мәнінде Матауи тепуі деп аталады. Оның биіктігі – [биіктігін қосу керек] метр. Алғаш рет 1963 жылы Уэльстегі Бангор университеті ұйымдастырған экспедицияда басылды. Екінші көтерілу 1972 жылы Стивен Платт, Рамон Бланко, Ханс Шварц және Амброзио Перес жасады. Матауи тепуі тізбегі Юруани тепуімен бірге Гран-Сабананың шығыс тепуилеріне жатады. Бұл сонымен қатар, әлемдегі он екінші биік сарқырама ретінде тізілген Кукенан шарлауының орналасқан жері, оның [құлау биіктігін қосу керек] метрлік еркін құлауы бар.
Басқа тепуи
Басқа танылған тепуилер Ilú Tramén Karaurín тізбегінде, сондай-ақ Вадака пиапо (немесе Вадакапиапу) және Юрауаи тепуилері бар. Олар Кукенан және Рораймамен бірге 7 шығыс тепуи тізбегін құрайды. Бұлардың ішінде Иглу тепуі, Птари тепуі, Акопан тепуі және еңіске ие Сороропан тепуі де бар, оған өрмелеуге болады. 1981 жылдың 24 қарашасында Шарли Врайт пен Стивен Платт Илу-Трамен массивіндегі Илу-Тепуи мен Трамен-Тепуи арасындағы жотадан Трамен Тепуіне (2700 м) алғаш көтерілді. Дегенмен, бүкіл Канайма аймағында 150-ге жуық кіші тепуилерді табуға болады. Көптеген тепуилердің биіктігі 2000 мен 2700 метр аралығында.
Температура
Гран-Сабананың биіктігіне байланысты ауа райы орташа есеппен өте жағымды, қолайлы, орташа жылдық температурасы 22°C, бұл Қаракас аңғарына ұқсас. Дегенмен, жыл бойы мол жауын-шашын жауып, бұлтты болуынан орташа жылдық температура төмендеп, күндізгі температураның айырмашылығы байқалады. Ең төменгі температура сирек 10°C төмен түседі (тек Roraima сияқты ашыққа шығып тұрған тепуилердің үстінде түнде болмаса). Көбінесе ең жоғары температура 28°C-тан аспайды.
Жауын-шашын
Жаңбырлы маусым шамамен 10 айға созылады, қаңтар мен наурыз аралығында салыстырмалы құрғақшылық кезеңі байқалады. Жылдық орташа жаңбыр мөлшері (Венесуэла астанасындағыдан екі есе көп). Бұл көрсеткіш саванна аймағы бойынша өзгереді: оңтүстікте орташа жаңбыр мөлшері шамамен 1-ден 2-ге дейін төмендейді, солтүстікте 1-ден 2-ге дейін, ал оңтүстік-шығыста одан да жоғары болады.
Желдер
Гран-Сабанаға сапар шегетіндер Ла-Эскалера аймағындағы қатты желдерді байқап, алғаш рет саваннаның кең аумақтарын көре алады. Венесуэланың жалпы климатымен салыстырғанда, бұл аймақта салыстырмалы түрде жағымды және салқын желдер соғып, жайлы сезім тудырады. Климаттың өзгеруі биіктік пен желге байланысты, себебі аймақтың ендігі (4° және 8° солтүстік аралығында) экваторлық белдеуге кіреді. Солтүстікке қарайғы төменгі бөлігі шығыс және солтүстік-шығыстан соғатын желдердің ықпалында болады, нәтижесінде жаңбырлы және құрғақ маусымдар пайда болады. Ал оңтүстік Амазонка ойпатынан және оңтүстік-шығыстан келетін ылғалды желдердің әсеріне ұшырайды, олар биіктікке жеткенде конденсацияланып, нөсер жаңбырға себеп болады.
Өсімдіктер мен өсімдіктер
Саванналар аймақта дамыған әртүрлі экожүйелердің арасында бірінші орынды иеленеді. Бірақ Гран-Сабанада әртүрлі жағдайлар кездеседі, олар ыстық жазықтардан бастап биік суық тауларға дейін ауытқып, күрделі климаттық және экологиялық факторларға байланысты. Осының нәтижесінде, оның экожүйелеріне бейімделген көптеген өсімдік түрлері пайда болды. Өсімдіктер аймаққа тән және құмтастардың ыдырауынан пайда болған өте қышқыл топырақтарда өседі. Саванналар мен өзен бойындағы ормандық белдемдер саванна арқылы өтетін өзендер мен ағыстардың жағалауында орналасқан. Бұл ормандық белдемдерде ағаштар, бұталар, гуако, эпифиттер және Мориче пальмасы сияқты әртүрлі өсімдіктер кездеседі. Бұталар көбінесе биік болмайды. Жапырақтары көбінесе қалың, бұл топырақтың қышқылдығына және қоректік заттардың жетіспеуіне байланысты. Ла Гран-Сабанада шөптердің алуан түрлері өседі. Жері тасты және құмды болғандықтан, шөптер малға жем ретінде жарамсыз. Ең маңызды өсімдік тұқымдастары: Theaceae, Humiriaceae, Ericaceae, Compositae, Aquifoliaceae, Burseraceae және Sapotaceae. Тепуилердің шыңдарында, тіпті қатал ортаға қарамастан (әсіресе Рорайма тауында), биіктігіне дейін жететін әртүрлі өсімдіктер өседі. Өзендер мен сарқырамаларда тастарға жабысқан өсімдіктердің жасыл немесе қоңыр түсті ерекше жамылғылары кездеседі. Бұл Podostemaceae тұқымдасына жататын сперматофиттер. Теңіз деңгейінен бастап, көктайғақ, жоғары және орта биіктіктегі тығыз және жақсы дамыған астыңғы қабаттары бар ылғалды орманды көруге болады. Үлкен тепуилердің етегіндегі жартастарда 1700 м биіктіктен жоғары орналасқан төменгі тепуи орманды қоса, ылғалды тау орманды өсімдіктері өседі. Олар орта және жоғары биіктікте тығыз қоғамдастықтарды құрайды, астыңғы қабаты жабық, кейде көптеген эпифиттермен. Ауянтепуи және Чиманта массивінің шыңдарында әлемнің басқа еш жерінде өспейтін өсімдіктердің бірнеше түрлері бар, мысалы, Brocchinia (Bromeliaceae тұқымдасы), Tepuia (Ericaceae), Mallophyton (Melastomataceae), Coryphothamnus және Aphanocarpus (Rubiaceae), сондай-ақ Arimantaea және Achnopogon (Asteraceae). Сирек кездесетін түрлердің көпшілігі ашық құмтас формацияларында табылған. Сонымен қатар, тау жыныстарының көлеңкелі және қорғалған бөліктерінде, кішкентай қуыстарда Hymenophyllopsis және Pterozonium тұқымдасына жататын эндемикалық папоротниктер өседі. Жергілікті флора ботаникалық зерттеушілер үшін ең қызықты нәрселердің бірі болып табылады. Heliamphora (Венесуэланың құмыралы өсімдіктері), Drosera (күн шашы) және Utricularia (бұлшықет қабығы) тұқымдасына жататын етші өсімдіктердің қоғамдастықтары тастың бетіне жақын тамырланған, онда өте жұқа (немесе тіпті жоқ) қоректік заттарға кедей қалдықтар мен топырақ бар. Осы табиғи кедей субстрат осы өсімдіктердің фотосинтез процестерін толықтыру үшін жәндіктерді жеу әдетіне бейімделуіне ықпал етті.
Этностық топтар
Пемон халқы – аймақтағы ең ірі жергілікті халық. Олар Канайма ұлттық паркінде шашырап қоныстанған және үш топқа бөлінеді: Арекуналар, Таурепан және Камаракотолар. Олар Гран-Сабананың түпкі тұрғындары, ал қазіргі таңда көптегендері туризм саласында жұмыс істейді, пансиондарды басқарады және аймақтағы экспедицияларда гидтер болып қызмет етеді. Гран-Сабанадағы жергілікті тұрғындардың нақты саны белгісіз. Дегенмен, 2001 жылы INE жүргізген халық санағы Боливар штатындағы жергілікті халықтың жалпы саны 42 600 адам екенін көрсетті, олардың көп бөлігі Гран-Сабанада тұрады.
Санта-Елена де Уайрен
Жоғарыда айтылғандай, негізгі қала – Санта-Елена-де-Уайрен, сонымен қатар Гран-Сабана муниципалитетінің астанасы. Қаланың аты негізін қалаушы Лукас Фернандес Пеньяның тұңғыш қызының, "Элена" есімінен және қаладан өтетін "Уайрен" өзенінен шыққан. Қаланың әуежайы, әскери бекеті бар, ал 1999 жылдан бері негізін қалаушының ұлы, профессор Гектор Фернандес Эспиноза ұйымдастырған және құрған еркін порт мәртебесіне ие. Оның экономикасы сауда мен кен өндірісіне негізделген. Жақында туризм саласы Гран-Сабананың маңызды табиғи ерекшеліктеріне және шекараға жақын орналасқандықтан үлкен дамуды басынан өткерді. Қала соңғы он жылда қарқынды халық өсіміне ұшырады және 2016 жылға қарай халқының шамамен 55 000 адамға жетеді деп күтілуде. Қала орталығында туризммен айналысатын, қарапайым ресурстарға ие бірнеше қонақ үй орналасқан. "Гран-Сабана" қонақ үйі, "Анаконда" сияқты, сәнді қонақ үйлердің бірі. Қала орталығында туристер ұлттық саябақта кемпинг жасау үшін консервіленген немесе таза азық-түлік, сондай-ақ стандартты кемпинг жабдықтарын сатып ала алатын көптеген дүкендерді табады. Ауылда алтынды сатып алу-сатумен айналысатын кәсіпкерлер де көп.
Каванаен
Каванаен (Santa Teresita de Kavanayén) – негізінен пемон халқы тұратын жергілікті ауыл. Қазіргі уақытта қалада шамамен 30 000 адам тұрады деп есептеледі. Ол Канаима ұлттық паркінің шекарасында, Гран-Сабана муниципалитетінде, Жоғарғы Карони өзені бойында орналасқан. Каванаен ауылын 1943 жылы капуцин миссионерлері құрған. Ауылдың ғимараттары миссионерлер әзірлеген әдіспен, жергілікті тас арқылы салынған. Қоғамның ең маңызды сәулеттік ескертуіштерінің бірі – Санта-Терезита-де-Каванаен ғибадатханасы, сонымен қатар президенттердің қысқа мерзімге тоқтау үшін арналған президенттік резиденция, маяк станциясы және гидроэлектр энергиясын өндіруге арналған турбина сияқты маңызды ғимараттар да бар.
Ел Паужи
Эль Паухи ауылы Боливар штатының оңтүстігінде, Санта-Елена-де-Уайрен қаласының батысында, Икабаруға қарайтын жолда және Бразилия шекарасына өте жақын орналасқан. Эль Паухиде көшелерге асфальт төселмеген. Электр қуаты бар, бірақ жарық беру жүйесі түн ортасына дейін өшіріледі. Көптеген үйлерде жеке генераторлар бар. Ұялы байланыс қызметі немесе желісі жоқ, бірақ интернетке қол жеткізуге болатын байланыс орталығы бар. Ауылда әуежай, дәрі-дәрмек, құтқару тобы және мектеп те бар. Туристер үшін қонақ үйлер мен тамақтанатын орындар қарастырылған. Ауылда шамамен 500 адам тұрады, олардың көп бөлігі маман және зейнеткерлер. Олардың арасында шеберлер, саяхатшылар, кеншілер, ара өсірушілер де бар.
Сан-Франциско де Юрауани (Кумарапахи)
Сан-Франциско де Юрауани, Тронкал 10 жолының 250 шақырымындағы жергілікті қауым, қолөнер бұйымдарын сатудың маңызды орны болып табылады және туристерге жанармай құю қызметін ұсынады. Бұл қауымның ана тіліндегі атауы – Кумаракапай. Қала туристерге әртүрлі әсемдік заттарын, оның ішінде білезіктер мен әшекейлерді ұсынады. Туристер мұнда Боливар штатында көптеп кездесетін минералды тастардың үлкен коллекциясын таба алады, мысалы, алтынды кварц, раушан кварц, тақта тас, темір, мәрмәр, боксит, кремний, сапфир және руф, сондай-ақ тағы да басқалары. Қауымның мейрамханаларында жергілікті дәстүрлі тағамдарды татып көруге болады. Шағын қалада тұруға арналған орындар, азық-түлік дүкендері, мейрамханалар және медициналық құралдар сияқты бірнеше қызметтер бар. Канайма ұлттық паркінің басқа аймақтарына саяхаттар мен экскурсияларды ұйымдастыру да мүмкін.
Басқа қауымдастықтар
Басқа, азырақ маңызды қауымдардың ішінде Сан-Рафаэль-де-Камоиранды, онда Камоиран шатқалы орналасқан, Вонкенді, Капуцин миссияларымен танымал, Рорайманың Параитепуйын, тепуиге қалыпты түрде осы жерден басталатын саяхат, және Ибориво немесе Ливоривоны, онда келушілер кемпинг құрып, Апонвао сарқырамасын көре алады, атауға болады. Канайма аймағына жақын жерлерге Кавак, Камарата, Пупуркен, Гуаярака және Уруйен кіреді. Бұл қауымдар келушілерге аймақта трекинг жасауға немесе Ауянтепуиге шығуға мүмкіндік береді, ал аймақты жақсы білетін пемон гидтері осы саяхаттарды ұйымдастырады.
Гран-Сабанаға кіру және қозғалу
Гран-Сабанаға жету үшін Гуаяна қаласы арқылы өтіп, Бразилия шекарасына дейін баратын тас жолды (10-Тронкал) өту қажет. Гран-Сабанаға жетуден бұрын Ла Эскалера деп аталатын жерден өту керек, ол бірнеше серпілісі бар және әдетте жаңбырлы және тұманды орманға батып кеткен көлбеу жол. Бұл жерден өткен соң Гран-Сабана арқылы өтетін асфальтталған жол бар. Басқа нысандарға кірудің басқа жолдары да бар, бірақ олар асфальтталмаған. Туристер Санта-Елена-де-Уайренге ұшақпен де бара алады. Олар бұл қалаға Каракастан немесе Бразилиядан Пакараима арқылы, Манаустан (Санта-Хеленадан шалқары) және Боа-Вистадан (шамамен) Венесуэла мен Бразилия шекарасын байланыстыратын BR174 тас жолымен жете алады. Қазіргі уақытта Сиудад-Гуаяна мен Санта-Елена-де-Уайрен арасында автобус қызметі бар, бірақ қызықты жерлерде жиі тоқтауға мүмкіндік беру үшін автомобильмен саяхаттау ұсынылады. Каракастан саяхат әдетте екі күнге созылады. Кейбір ең тартымды жерлерге тек төрт дөңгелекті көлікпен ғана жетуге болады. Мұндай жағдайлар Торон мен Торонсито, Сакаика, Анавей, Как, Параитепуй-де-Рорайма қалалары және Икабаруға баратын жолдағы қызықты жерлерде кездеседі. Кавак қаласына жету үшін, сол атымен аталатын өзеннің шатқалы орналасқан жерге, әуемен саяхаттау қажет. Алайда, 2011 жылдың екінші жартысында кейбір топырақты жолдарда, мысалы, Торон өзенінде көліктерге тыйым салынды. Бұл шараны Үкімет қабылдады, себебі төрт дөңгелекті көліктердің өтуінен топырақ жағдайы қатты зақымдалған. Негізгі жолмен жетуге болатын ең маңызды сарқырамалар, төрт дөңгелекті көліксіз жетуге болатын жерлер – бұл Кама немесе Пемон тілінде "Кама Меру" сарқырамасы, Пачеко немесе "Арапан Меру" сарқырамасы және Жаспер Крик немесе "Како Пару". Гран-Сабанада саяхаттау кезінде қарастыру қажеттің тағы бір мәселесі – бензинмен жабдықталуы. Отын жеткізушілердің саны аз, және олардың барлығы да әрдайым ашық болмайды. Бензин табуға ең ықтимал жер – Санта-Елена-де-Уайрен, алайда, қала Ла Эскалера арқылы Гран-Сабанаға кіре берістен шалқары орналасқан. Шетелдік туристер үшін отынмен жабдықталу кепілденбеді, өйткені үкімет бензинге тек венесуэлалықтарға кепілдік береді. Венесуэлалық туристер мен жергілікті тұрғындар үшін де ұсыныстың айырмашылығы бар, себебі Бразилияда бензиннің контрабандасының құны Венесуэлаға қарағанда әлдеқайда жоғары. Бензиннің заңсыз сатып алу және сатуының осы проблемасы Гран-Сабанаға кіреберісте, Венесуэла тарапында, "88-ші шақырым" деп белгілі Сан-Исидро қаласында да кездеседі. Маусым кезінде көлікке жанармай құю үшін келушілер бірнеше сағат жоғалтуы мүмкін. Осы қиындықтарға байланысты туристерге қауіпсіздік үшін қызыл түске боялған пимпиналар немесе барабандар алып жүру ұсынылады. Кейбір учаскелерді жергілікті халық басқаратын ағаштан ойылған қайықтарда ("куриара") жүзуге болады. Пемон тайпасы басқарып жүргенімен, бұл қайықтарда саяхат уақытын қысқарту үшін қозғалтқыштар болуы мүмкін. Мысалы, Гран-Сабананың ең танымал сарқырамаларының бірі – Апонуао сарқырамасына жету үшін. Сарқырамаға жету үшін келушілер топырақты жолмен Liwöriwö лагеріне дейін машинамен жүруі керек, содан кейін түпкіліктің жетекшілігімен curiara-мен (шамамен 20 минут) саяхаттауы керек. Тағы бір танымал туристік әрекет – вертолетпен немесе ұшақпен ұшу, бірақ оның құны оны азырақ қолжетімді етеді. Келушілер көптеген жерден ұша алады, бірақ ең көп тарағаны – Санта-Елена-де-Уайреннен ұшу, онда жергілікті агенттіктер бар. Кейбір турлар Рорайма және Кукенан тепуилеріне экскурсияларды, шарлауықтарға баруды, Ангел сарқырамасының үстінен ұшып өтумен Ауйантепуйге қарап шығуды және көлікпен кіре алмайтын жерлерге Канаима лагеріне баруды қамтиды.