Джеймс Форд Роудс: Өнеркәсіпші және тарихшының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық өнеркәсіпші және тарихшы (1848–1927)

Джеймс Форд Родс (1 мамыр 1848 – 22 қаңтар 1927), американдық өнеркәсіпші және тарихшы, Огайо штатының Кливленд қаласында дүниеге келген. 1885 жылға дейін темір, көмір және болат өнеркәсібінде байлық жинағаннан кейін, ол бизнестен зейнетке шығып, уақытын тарихи зерттеулерге арнады. Ол 1850 жылдан бастап АҚШ тарихының жеті томдық еңбегін жазды, алғаш рет 1893 жылдан 1906 жылға дейін жарық көрді, ал 1920 жылы сегізінші том қосылды. Оның тағы бір кітабы – «Азамат соғысының тарихы, 1861–1865» (1918) тарих саласындағы екінші Пулитцер сыйлығына ие болды.

Ерте өмір және білім

Кливленд Коннектикут штатының Батыс резервінің орталығы болды, оның ата-анасы сияқты Жаңа Англиядан келген адамдар көп қоныстанған. Оның әкесі Дэниел П. Родс демократ және Стивен А. Дугластың досы болды. Ол Азамат соғысы кезінде Линкольн әкімшілігіне қарсы шықты; Родс өзін "Copperhead" деп атады. Бұл оның қарындасына қиындықтар туғызды, бірақ соңында оған болашақ республикалық бизнесмен және саясаткер Марк Ханнаға үйленуге рұқсат берілді. Родс 1865 жылы Нью-Йорк университетіне түсті. Бітірген соң ол Еуропаға барып, Франция колледжінде білім алды. Еуропада оқып жүргенде темір және болат өндіріс орындарында болды. Америка Құрама Штаттарына қайтқаннан кейін әкесі үшін темір және көмір кендерін зерттеді.

Мансап

1874 жылы Родс әкесінің Кливлендтегі өте табысты темір, көмір және болат бизнесіне қатысты. Ол қатты табысқа ие болғаннан кейін 1885 жылы зейнеткерлікке шықты. Родс кітапханаларына және қолдау көрсететін зиялы қауымға қол жеткізу үшін Бостонға көшті. Өмірінің қалған бөлігін тарихи зерттеулер мен жазуға арнады. Ол ешқашан саяси белсенділікке араласпаған. Қайта құру дәуіріндегі екі партияны бағалау кезінде ол көбінесе Республикалық партияны қолдады. 1880-жылдары ол Бурбон демократы болды, Гровер Кливлендті қолдады және өзінің темір және болат өнеркәсібімен байланысына қарамастан, төмен тарифтерді жақтады. Ол 1896 жылы Уильям Маккинлиді, 1904 жылы Теодор Рузвельтті қолдады. 1912 жылы демократ Вудро Вильсонды қолдады. Ол Вильсонның Американың Ұлттар лигасына қосылуын қажет еткен ұстанымын қолдады. Родс немересіне: «Мен өмірімді мықты демократ ретінде бастадым, содан кейін мықты республикашылға айналдым, одан кейін ыстық емес демократқа, ал қазір, болса керек, ыстық емес республикашылмын» деді. Оның саяси бағыттарының өзгеруі маңызды, себебі оның көп томдық тарихының ең маңызды ерекшеліктерінің бірі – екі саяси партияны бағалау, олардың әрқайсысының күшті және әлсіз жақтарын табу. Оның негізгі еңбегі – «1850 жылғы келісімнен бастап АҚШ тарихы» – 1893–1906 жылдары жеті томдық болып жарық көрді, ал сегіз томдық басылымы 1920 жылы шықты. Оның бір томдық «Азамат соғысының тарихы, 1861–1865» (1917) еңбегі үшін 1918 жылы тарих саласындағы Пулитцер сыйлығын алды. Родс Америка тарихи қауымдастығына қосылды және 1899 жылы бір жылдық мерзімге оның президенті болып сайланды.

Тарихи көзқарас

Родс ұлттық саясатқа баса назар аударды. Газеттік хабарламалар мен жарияланған естеліктер негізінде жұмыс істеп, Родс маңызды ұлттық шешімдер қабылдану процесін қадағалады. Ол маңызды лидерлердің күшті және әлсіз жақтарын бағалады. Вашингтондағы және Оңтүстік штаттарындағы Қайта құру кезеңіндегі республикалық үкіметтердегі жемқорлықты егжей-тегжейлі сипаттады. Ол бостандық алғаннан кейін афроамерикандықтарға шексіз сайлау құқығын беру қателік болғанын және Қайта құру кезеңіндегі проблемаларға себеп болғанын айтты. Родстың құлдықтың рөлі туралы түсіндіруі интеллектуалдық пікір мен тарихнамаға күшті әсер етті. Құлдық мәселесіне жеке басымен терең байланысты болған тарихшылардың алғашқы буынынан өзгеше, Родс оған бейтараптықпен қарады. Ол соғыстың басты себебі құлдық екенін айтты. Оның айтуынша, бұл сайлаушылар мен саясаткерлер құрған абстрактілі саяси-экономикалық жүйе болды. Ол құлдардың өзіне аз көңіл бөлді, саясаткерлер мен шетелдіктердің осы мәселені өз пайдаларына қалай пайдаланғанына назар аударды. Ол былай деді:
«Ұрпақтың үкімі айқындалды: Оңтүстік қорғаған себеп әділетсіз болды және қазіргі өркениет соты Калхун мен Дэвистің осы қаруға жүгінуден туындаған азапқа жауапкер деп тануы керек». Ол «азап» дегеніміз соғыстағы қазалар, өлім-жітім мен қиындықтар екенін, соғысқа дейінгі құлдардың азаптарын емес, еске салды. Ол бұл қақтығыстың болмауы мүмкін емес екенін, яғни 1860 жылдың желтоқсанына қарай соғыс болатынын, мүмкін кейінге шегерілгенімен, сөзсіз болатынын айтты. Родс үшін құлдық соғыстың жалғыз себебі болды және ол «Жоғалған себеп» деп аталатын оңтүстіктерді, янкилердің басқыншылығына қарсы революция құқығын пайдалану ретінде көтерілісті ақтауын сынады. Ол Калхунның штаттық егемендік туралы ұғымын қабылдамады. Оның пікірінше, мәселе Оңтүстіктің құлдықты кеңейту үшін күрескені болды – бұл этика, христиандық және қазіргі әлем айыптаған институт. Родс құлдықты Оңтүстік үшін апат ретінде қарастырды, бірақ ақ оңтүстіктер үшін жеке мәселе емес, оларды айыптаудың орнына көңіл жағуға лайық деп санайды. Оңтүстік құлдықпен ғасырлар бойы созылған оқиғалар тізбегінің нәтижесінде байланысты болды. Родс abolitionist қозғалысының маңыздылығын азайтып, Даниэль Вебстер сияқты бағытты көшбасшыларға, ұлттық сезімді күшейткені үшін назар аударды. Пресли былай дейді: «Азамат соғысында Гаррисонның «құл иелерімен одақ болмауы керек» принципі емес, Вебстердің «Бейбітшілік және Одақ» принципі жеңіске жетті».

Rhodes focused on national politics. Working from newspaper accounts and published memoirs, Rhodes tracked the process by which major national decisions were made. He evaluated the strengths and weaknesses of major leaders. He detailed corruption he found in the Reconstruction Republican governments in Washington, D. C., and the Southern states. He said that granting of unqualified suffrage to blacks after emancipation was a mistake and added to problems during Reconstruction. Rhodes's interpretation of the role of slavery strongly influenced intellectual opinion and historiography. Unlike the first generation of historians, who had been personally deeply committed on the slavery issue, Rhodes approached it dispassionately. He argued that slavery was the main cause of the war. What he meant was an abstract political economic system that voters and politicians put into position. He paid relatively little attention to slaves themselves, focusing on how the politicians and the foreigners used the issue to their advantage. He argued:
The judgment of posterity is made up: it was an unrighteous cause which the South defended by arms; and the tribunal of modern civilization, Calhoun and Davis must be held accountable for the misery which resulted from this appeal to the sword. By misery he referred to the casualties, deaths, and hardships during the war, not to the miseries of the slaves before the war. He argued it was an irrepressible conflict, that is an inevitable war by December 1860 that perhaps could have been delayed, but would happen sooner or later. For Rhodes, slavery was practically the only cause of the war, and he ridiculed "Lost Cause" Southerners who justified rebellion as an exercise of the right of revolution in the face of Yankee oppression. He rejected the Calhoun notion of state sovereignty. The issue, he argued, was that the South fought to extend slavery – an institution condemned by ethics, Christianity, and the modern world. Rhodes treated slavery as a calamity for the South, but not a personal issue for white Southerners, whom he thought deserved sympathy rather than censure. The South was associated with slavery because of a long chain of events going back centuries. Rhodes downplayed the importance of the abolitionist movement, instead focusing on mainstream leaders such as Daniel Webster for his promoting a deeper nationalism. Pressley says, "it was Webster's principle of 'Liberty and Union' which won in the Civil War, not Garrison's principle of 'no union with slaveholders.'

Қабылдау

Джон Р. Линч, Миссисипи штатының қайта құру кезеңіндегі афроамерикалық көшбасшысы, Конгресте қызмет еткен. Линч былай деді:
"Реконструкция кезеңіне қатысты, бұл еңбек ғана емес, сондай-ақ дәл емес және сенімсіз, мен оқыған ең жақтық, партиялық және әділетсіз тарихи жұмыс. Ол Оңтүстіктегі афроамерикалықтарға дауыс беру құқығын беру үлкен қателік болды деп есептейді және осы мәселедегі өзінің көзқарастарына сәйкес тарихи фактілерді көрсету үшін демократтардың артықшылықтарын ұлғайтып, кемшіліктерін азайтуға, ал республикашылардың, әсіресе афроамерикалықтардың кемшіліктерін ұлғайтып, жақсылықтарын азайтуға тырысты. Родс афроамерикалықтарға дауыс беруді өркениетке жасалған шабуыл деп атады. Линч заңдар құлдыққа негізделген қоғамнан өтуге уақыт бергенін айтты: «Егер Конгресс реконструкция жоспарын және одан кейінгі ұлттық заңнаманы қабылдамағанда, 13-ші түзетуді ратификациялау арқылы құлдықты жою тек қана атпен ғана болар еді, заңдық және конституциялық миф». Родс реконструкция сәтсіз аяқталды деген қорытындыға келді. Линч оған келіспеді. Барлық мақсаттарына қол жеткізілмесе де, 14-ші және 15-ші түзетулерді ратификациялау оны табысқа жеткізді, өйткені барлық афроамерикалықтарға азаматтық берілді, олардың нәсіліне немесе тері түсіне байланысты ешқандай шектеулер қойылмады және оларға ұлттық деңгейде сайлау құқығы берілді. Линч «Реконструкция заңнамасының сәтсіздігі, емес, Солтүстіктегі көңіл күйдің өзгеруіне байланысты, осы заңдардың дұрыс түсіндірілмеуіне байланысты болды» деп мәлімдеді. Родс «Оңтүстік тарихын түсіндіруге беделді қолдау көрсеткен және негрлердің кемтарлығын қабылдаған» маңызды ғалымдардың бірі ретінде танылды. Мысалы, оның монументалды «Америка Құрама Штаттарының тарихы» атты еңбегінің VI томында бостандық алғандар туралы «Адамзаттың ең төменгі нәсілдерінің бірі – үш жарым миллион» деп жазады.

Мұра мен құрмет

1900 жылы Родс Америкалық ежелгі заттар қоғамының мүшесі болып сайланды. 1901 жылы Родс Берлин ғылым академиясының Лубат сыйлығымен марапатталды. 1910 жылы ол Ұлттық өнер және әдебиет институтының алтын медалін алды. Оксфорд және АҚШ-тың бірнеше университеті оған құрметті ғылыми дәрежелер берді. Кливлендтегі Джеймс Форд Роудс атындағы орта мектеп оның құрметіне аталды.