Кіріспе
Хэмпшир графтығының Хэмблдон қаласында орналасқан тарихи крикет алаңы. Бұл жер "Крикеттің алғашқы бесігі" деп белгілі, себебі 18-шы ғасырда Хэмблдон клубының үйі болған, бірақ крикеттің тарихы клуб мен алаңнан кем дегенде екі ғасыр бұрын басталады. Клуб Хэмблдон шаруашылығындағы көршілес Кланфилд шаруашылығына жақын орналасқан. Клуб атын көршілес ауылдан алған, ол жолмен шамамен 2.7 миль қашықтықта жатыр. Алаң Broadhalfpenny Down-ды солтүстікке қарай Wether Down және Salt Hill-дегі биік жермен байланыстыратын қырқада орналасқан. Бұл қырқа мен оңтүстікке қарайғы төмендік Монарх жолының ұзақ қашықтықты жолымен кесіп өтеді, содан кейін ол Хорндеанға қарай төмендейді.
Broadhalfpenny Down (pronounced /ˌbrɔ:dˈheɪpniː/; brawd HAYP nee) is a historic cricket ground in Hambledon, Hampshire. It is known as the "Cradle of Cricket" because it was the home venue in the 18th century of the Hambledon Club, but cricket predated the club and ground by at least two centuries. The club is in the parish of Hambledon close to the neighbouring parish of Clanfield. The club took the name of the neighbouring rural village of Hambledon, about 2.7 miles away by road. The ground lies on a ridge connecting Broadhalfpenny Down itself with higher ground to the north at Wether Down and Salt Hill. The ridge and the down to the south are crossed by the Monarch's Way long distance footpath before it descends towards Horndean.
Хамблдон дәуірі
Криккет алаңы 1753 жылдан 1781 жылға дейін Хамблдон клубы ұйымдастырған матчтардың үй алаңы болды, онда көбінесе Гэмпшир округтік командасы қатысты. Ол ат жарыстары және қоян қуу сияқты басқа да спорт түрлері үшін пайдаланылды. Алаңның жанында "Bat & Ball Inn" орналасқан, ол "крикеттің бесігі" деп белгілі, оның иесі 1762 жылдан 1772 жылға дейін он жыл бойы Хамблдон капитаны Ричард Найрен болды. Найреннің орнын 1772 жылдан 1784 жылға дейін пабты басқарған Хамблдон әріптесі Уильям Барбер басты. "Broadhalfpenny" атауы дұрыс айтылғанда "broad ha'penny" болып естіледі, бұл жарты теңге монетасының әдеттегі айтылуынан туындаған қысқарту. Патшадан базар немесе жәрмеңке өткізуге рұқсат алған жерлерге "Бройд Хафпенни" мөрімен бекітілген патенттік хаттар берілді. XVIII ғасырда Хамблдон 9 000 акрдан астам жерді қамтитын үлкен ауылдық округ болды, онда негізгі ауылдан басқа кішкентай шағын ауылдар мен шаруашылықтар да болды. Көптеген шаруашылық жерлерге бөлінді, бірақ Бродхальфпенни сияқты кең ортақ жерлер сақталды, онда мал жаюға құқықтар болды. Бродхальфпенни Даунның ең ерте қолданылуы 1753 жылдың тамызында Хамблдон және Суррей командалары арасындағы матчта болды. Үш жылдан кейін Хамблдон командасы Англиядағы ең күшті командалардың бірі - Дартфордқа қарсы үш матчтан тұратын серия өткізді. Сәрсенбі, 18 тамызда, осындай матчтардың бірі Бродхальфпенни Даун алаңында өтті. Бұл туралы Чалтоннан Ричард Китс деген дін қызметкері Reading Mercury газетінде жариялаған хабарламасынан білуге болады, ол өзінің Ровер атты спаниелі итін матч кезінде жоғалтқандықтан, оның ақпаратын іздеген. Китс 1801 жылдың шілде айында Альхесирас шығанағындағы шайқаста көрсеткен ерлігімен танымал адмирал Ричард Гудвин Китстің әкесі болды. Чалтон Бродхальфпенни Даунынан шығысқа қарай үш жарым миль қашықтықта, Кланфилдтен тыс орналасқан. 1750 жылдары матчтар туралы есептер сирек болды, бірақ 1760 жылдары көбейді. 1768 жылы Хэмпширдің Бродхальфпенниде Кентті жеңгені белгілі, олардың үздік ойыншысы Джон Смолл матчта 140-тан астам ұпай жинады. Ойын көрсеткіштері бұрынғыдан жоғары болды және матчтар көбінесе екінші күнді де қамтыды. 1770 жылы Суссекстің заңгері Джон Бейкер Хамблдон мен Суррей клубының Коулсдон арасындағы екі күндік матч туралы күнделігіне жазба қалдырды. Бейкер Чичестерден келді, атпен жүргенде жиырма мильдік сапарға төрт сағат кетті. Ол түнгі демалыс үшін Петерсфилдке барғанын жазды. Бейкер осы матчтарға жиналатын көп адамдар мен сатушылардың табысты бизнесі туралы айтты. 1772 жылғы маусым ағылшын крикеті тарихында маңызды орынға ие, себебі содан бері сақталған ұпай тізімдері жиі кездеседі, ал Хамблдон клубы ұйымдастырған 1772 жылғы үш матч үздіксіз статистикалық жазбаны бастайды. Осы үш матчтың барлығы Хэмпшир XI және Англия XI арасында өтті, ал біріншісі 24 және 25 маусымда Бродхальфпенниде өтті. Екі ірі онлайн-архив осы матчты бірінші сыныптық жарыс ретінде қарастырады, ESPNcricinfo оны "бірінші сынып No1" деп, ал CricketArchive "f1" деп санайды. 1775 жылдың 13 шілдесінде Смолл Суррейге қарсы Бродхальфпенниде 136 ұпай жинады, ал Найрен 98 ұпай жинады. Смоллдың ойыны бірінші сыныптық крикеттегі ең алғашқы ғасырлық көрсеткіш болып табылады. Дің қызметкері және Хамблдон клубының басқарушысы Чарльз Паулетт, матчтардың нәтижесіне немесе өз командасына қарсы ставка жасауға қарсы емес еді. Суррейге қарсы матчтың бір сәтінде Суррейдің жеңісі анық көрінді. Паулетт пен оның әріптесі Филип Дехени, тағы бір Хамблдон мүшесі, Суррейдің жеңіске жетуіне көп ақша тікті. Содан кейін Смоллға оның капитаны Найрен қосылды және екеуі ойынды өздеріне бұрып, ғасырлық серіктестік жасады, нәтижесінде Суррей құлдырап, Хэмпшир тарихи жеңіске жетті. Найрен ойыннан шыққанда, Паулетт пен Дехени оған шағымданып, олардың ақшасын жоғалтқанын айтты. Найрен оларға наразылық білдіріп: "Енді біз сияқты адамдарға қарсы ақша тікпеңдер", - деді. Бродхальфпенни Даун 1781 жылға дейін Хамблдон/Хэмпшир командаларының үнемі пайдалануында болды. Осы маусымның соңында Хамблдон клубы ауылға жақын орналасқан Виндмилл Даунға көшті. Джон Найреннің айтуынша, Виндмилл "мен көрген ең жақсы ойын алаңдарының бірі" болды. Басты айырмашылық - Виндмилл клубтың бақылауында болды, өйткені олар оны фермерден жылына он гинеяға жалға алды, ал Бродхальфпенни ортақ жер болды, ол қой шаруашылығына, жәрмеңкелерге және басқа да жиынға пайдаланылды. Бродхальфпенни қоғамға тиесілі болса, ал Виндмилл клубқа тиесілі болды, мүшелері алаңда жиналатын "шулы, көңілді көпшілікке" наразы болған болуы мүмкін.
Кейінгі жылдар
Жер 19 ғасырдың көп бөлігінде қолданыстан шығып, ауыл шаруашылығына айналдырылды. Оны қалпына келтіруге әрекеттер жасалды, нәтижесінде 1908 жылы «Хамблдон» командасының Англия XI құрамасына қарсы ойыны бірінші сыныпты матчтардың ресми тізіміне енді. Бұл матч мерейтойлық болып жоспарланған және атақты ойыншылар С. Б. Фрай мен Фил Мид қатысты. 1908 жылғы матчта ойнаған Хэмпшир крикетшісі Эдвард Уэлли Тукер, алғашқы «Хамблдон» клубының мүшесінің ұрпағы болды. 1908 жылғы матчтан кейін жер қайтадан шаруашылыққа берілді. Уэлли Тукер оны крикетке тұрақты пайдалану үшін сақтап қалуға кірісті және 1925 жылы крикет матчтарын өткізу үшін қалпына келтірді. Жер Винчестер колледжіне берілді, ал колледж мен «Хамблдон» командалары қалпына келтірілгеннен кейін алғашқы матчты өткізді. Уэлли Тукер «Хамблдонды» жеңіске жеткізді. 1939 жылы жергілікті «Портсмут ФК» командасы «ФА» кубогын жеңіп, «Вулвергемптон Уондерерс» командасын 4:1 есебімен ұтты, сондықтан жерді жалға алған инженерлік компания «Уадхамс» «Вестгейт» сыраханасына қарсы мерекелік крикет матчын ұйымдастырды. Англияның бұрынғы капитаны Плам Уорнер ойынға қатысып, жиналған көрермендерге: «Мен аяқ киімдерімді шешіп тастауым керек, себебі мен киелі жерге басып тұрмын», – деді. Бірнеше айдан кейін Германия Польшаға шабуыл жасады және «ФА» кубогы соғыс уақытында «Бродхальфпенни Дауннан» алыс емес «Ловедин»дегі пабқа қауіпсіз сақтауға көшірілді. «Портсмут» командасы 1946 жылғы сәуір айында финалдық матч өткізілгенге дейін кубокты өздерінде сақтап тұрды. 2000 жылы Дэвид Андердаун өзінің тарихын зерттеу үшін алаңға сапар шекті. Ол: «Атақты «Бет пен Болл» пабының қарсы бетінде жасыл алаң, крикет алаңы, экрандар және соңғы матчтардың іздері бар еді», – деп жазды. Павильондағы хабарламада бұл «Броадхалфпенни Буканеерс» клубының үй алаңы екені жазылған. Андердаун бұл мәлімдемеде сәл жаңылысқан, себебі ол айтып отырған клуб – 1959 жылы Корольдік теңіз күштері офицерлері тобы құрған (қазір жабық) «HMS Mercury» клубы. Осы клуб Бродхальфпенни Даунды өз алаңы ретінде сол кезден бері үздіксіз пайдаланып келеді. Бродхальфпенни Даунының 20 ғасыр тарихы Эшли Мотттың «Крикеттің даңқты күндері» кітабында жарылған, ол алаңның тарихын қазіргі күнге дейін толыққанды зерттейді (1999 жылы жаңа павильон қосылғаннан басқа, Мотттың кітабының 1997 жылғы алғашқы басылымынан бері ештеңе өзгерген жоқ). Бүгінгі күні «Хамблдон» крикет клубы «Бродхальфпенни Даунды» Хэмпшир крикет лигасының үшінші құрамасының матчтары үшін пайдаланады, ал алаң Хэмпшир мүгедектер крикет клубы және Хэмпшир графтығы крикет клубының аймақтық өнімділік орталығының жасөспірімдері үшін де қолданылады. «Броадхалфпенни Бригандс» командасы сәрсенбі және жексенбі күндері достық крикет матчтарын, көбінесе «уақыт» форматында өткізеді. Клуб төрағасы Джерри Нортвуд «Бригандтар» крикетінің философиясын «Бәсекеге қабілетті және тартысты ойынды ұстанатын кезде, коринфтік рухта қалып, барлық ойыншыларға – «Бригандтарға» да, қарсыластарға да жарқырау мүмкіндігін беру» деп сипаттады. Ойынның траекториясы соңғы секундқа дейін белгісіз болады». 2022 жылы МКК өзінің мүшелік картасының артында «Броадхалфпенни Даунды» және бірінші сыныптық крикеттің 250 жылдығын көрсетті және команданы тамыз айының ыстық күнінде «Броадхалфпенни Даун XI» құрамасына қарсы ойнауға жіберді, нәтижесінде МКК жеңіске жетті. «Фуллерс» компаниясы, жанындағы «Бет пен Болл» пабының иесі, мерейтойды атап өту үшін арнайы «1772» IPA сырасын жасады. 250 жылдық мерейтойға арналған мақалаларды Элган Алдерман, Иво Теннант, Джон Хоттен және Гай Ладенбург жариялады. 2022 жылдың 24 маусымында Марк Николас пен Джорджия Адамс бастаған Хэмпширдің «All Star XI» командасы Крис Тремлетт пен Шарлотта Эдвардс және танымал актерлер, крикет жазушылары мен Англия мүгедектер крикет командасының ойыншыларын қамтитын «All England XI» командасымен ойын өткізді. «Хэмпширдің барлық жұлдыздары» соңғы допта 3 ұпаймен жеңіске жетті. Англияның бұрынғы капитаны Шарлотта Эдвардс: «Броадхалфпенни Даун крикет тарихымен толы, ал биылғы мерейтой маңызды оқиға. Мен осы ойынға қатысқаныма қуаныштымын және біз жақсы көретін ойынның тарихындағы ерекше сәттерді атап өтуге асығамын. «Хамблдон» ойнауға және көруге тамаша орын, мен тарихи матчтың және атақты алаңның мерекелерін жыл бойы жалғастыра беретініне үміттенемін», – деді. Бұл матчты белгілі крикет суретшісі Джек Рассел майлы бояумен суреттеді. 2022 жылдың желтоқсанында «Броадхалфпенни Даун» 24 крикет алаңы арасында өткен дауыс беруде «Гэмпширдегі ең жақсы көрініс» деп танылды.
Жаңа жылдық матчтар
Бродхалфпенни Даун 2022 жылы Жаңа жыл күні бірінші сыныпты крикетке екі жарым ғасыр толуын атап өту маусымын бастау үшін матч өткізді. Бұл алаңда Жаңа жыл күні өткен үшінші матч еді. 1929 жылы Хэмпшир Эскимостары мен Инвалидтер крикет клубы арасында қайырымдылық матчы өтті. 1919 жылы Бірінші дүниелік соғыста жараланған ойыншылар үшін құрылған Инвалидтер клубының бұрынғы сержант-майоры Ньюленд, «Пиколо Джим» деп танымал болған, ескерткіштің үстіне шығып, ойыншыларды алаңға шақырды. Хэмпшир аңшыларының кесірінен тоқтатылған матч суық әрі аз ұпайлы болды, Инвалидтер 89 ұпай жинап, Эскимостар оларға жауап ретінде 78 ұпай жинады. Ауа райы қатты суық болғандықтан, соңғы викет құлағаннан кейін ойыншылар дереу «Бэт энд Болл» пабына барып, оны толық ішіп алды. Мыңжылдық ауысында Хэмблдон КК матчты түнгі жарықта, сағат 00:00-де бастауға ұйымдастырды, алаңды жарықтандыру үшін автокөлік фараларын пайдаланды. Жаман жарық салдарынан ойын тоқтатылып, күні кешкен соң қайта жалғастырылды. Ади Аymes атынан шақырылған команда Хэмблдон командасын 2 қақпамен ұтып, жеңіске жету үшін қажетті 61 ұпайды енгізді. 2022 жылы жергілікті крикетшілер мен журналистерден құралған Хэмпшир Хаскиз командасы Броадхалфпенни Бригандс командасын 17 ұпаймен жеңді. Хаскилер жеребе тастау арқылы ұтылып (1772 жылғы Георг III Halfpenny пайдаланылды) және көк түсті шапқылармен ойнады; Бригандтар жасыл түспен ойнады, бірақ ауа райы ең жылы Жаңа жыл күні болғандықтан жылы бас киімдерге мұқтаждық болмады. Ойын 250 жыл бұрынғы матчтардан өзгеше, әр командаға 20 оверден, жасанды алаңда және қызғылт түсті доппен ойналды. Матчтан кейін ойыншылар мен жанкүйерлер дәстүрлі еттен жасалған кешкі ас пен матчтан кейінгі сусындар үшін «Бэт энд Болл» пабына барып демалды.