Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чичигальпа (ˈtʃitʃiˈɣalpa) немесе Чичикапан (науатль тілінде) – Никарагуаның Чинандега департаментіндегі қала және муниципалитет.
Chichigalpa (ˈtʃitʃiˈɣalpa) o Chichicapan (nahuat) is a town and municipality in the Chinandega Department of Nicaragua.
Колумбияға дейінгі
Чичигальпаның алғашқы тұрғындары солтүстіктен келген деп есептеледі. Олардың өркениеттері ацтектер мен инкалардың өркениеттерімен салыстырғанда кем дамыған болғанымен, Чичигальпаға ацтектердің әлсіз тайпаларды мәжбүрлі түрде көшіруі нәтижесінде келді. Толтектерден тараған Чичигальпаның жергілікті халқы Чинандега және Тезоатега Корольдігінің (Монексикадо) құрамында болды деп саналады, сондықтан оның атауы нахуат тіліндегі нават сөзінен шыққан. Алғашқыда қаланың аты вулканның пішіні кеудеге ұқсағандықтан "чичивал" деген сөзбен байланысты деп ойлаған. Бірақ қаланың тіл білімін зерттегеннен кейін, Чичигальпаның аты қаладан өтетін әдемі Чичигальпа өзенінен шыққандығы анықталды. Алғашқы кезде өзенде киім жуу, шомылу және басқа да қажеттерге пайдаланылып, сабынның көбіктігінен су көбінесе лайлы немесе "чичик" (қышқыл немесе ашыған) болып көрінетін. Сондықтан "қышқыл өзен" немесе "Чичикапан" қалаға атын берген.
It is presumed that Chichigalpa's first inhabitants arrived from the north. While their civilizations were not as advanced as those of the Aztecs and the Incans, they arrived at Chichigalpa due to a forced migration instituted by the Aztecs on weaker tribes. Of Toltec origin, the native people of Chichigalpa were presumed to be part of the Kingdom (Monexicado) of Chinandega and Tezoatega hence its name in nahuat nawat. Initially, it was presumed that the town's name was linked to the nahuat term "chichiwal," which means breast, due to the volcano's shape resembling a breast. However, upon analyzing the town's linguistics, it became apparent that Chichigalpa was derived from the beautiful Chichigalpa river that flows through the city. In pre colonial times, the river was utilized for washing clothes, bathing, and other purposes, which often made the water appear murky or "chichic" (meaning fermented or sour) due to the soap's cloudiness. "The fermented river" or "Chichicapan" gave the city its name.
Аумағы
Муниципалитеттің ауданы 223 км² құрайды, бірақ муниципалитет орталығы мен оның жақын аймағы шамамен 3,5 км² ғана. Чичигалпа Чинандега қаласымен асфальтталған жолмен (15 км) байланысқан. Муниципалитет Никарагуа астанасы Манагуаға Панамерикалық тас жолы арқылы қосылады. Чичигалпа Чинандега облысының батыс бөлігіне кіреді. Солтүстігінде Кордильера Лос Марибиос таулары, оңтүстігінде Леон, шығысында Посолтега, батысында Эль Реалехо және Чинандега муниципалитеттері орналасқан.
The municipality covers an area of 223 km2, but only about 3.5 km2 make up the center of the municipality and its nearby surroundings. Chichigalpa is connected to the city of Chinandega by a paved road (15 km). The municipality connects to the Nicaraguan capital, Managua, through the Pan American Highway. Chichigalpa forms part of the Western department of Chinandega. It is bordered to the north by the Cordillera Los Maribios (a mountain range), to the south by León, to the east by Posoltega, and to the west by the municipalities of El Realejo and Chinandega.
Климат
Чичигальпа тропикалық ылғалды және құрғақ климат аймағында орналасқан (Кёппен климаттық жіктелуі: Aw). Құрғақ маусым қарашадан сәуірге дейін, ал жаңбырлы маусым мамырдан қазанға дейін созылады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1742 мм (68.58 дюйм). Температура әдетте сәуір айында ең жоғары болады. Орташа температура 30 °C (89 °F). Салыстырмалы ылғалдылық 68% және күшті желдер негізінен солтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай соғады.
Chichigalpa is situated in tropical wet and dry climate (Köppen climate classification: Aw). The dry season last from November to April while the wet season extends from May to October. The average annual precipitation is of 1742 mm (68.58 in). Temperatures are usually the highest in the month of April. The average temperature is 30 °C (89 °F). Relative humidity is 68% and strong winds blow in a northeast to south direction predominantly.
Қантқа құю
Никарагуаның ЖІӨ-сінің шамамен 5%-ын қант өнімі құрайды, ал Чичигальпа муниципалитетінде қант қамысы плантацияларының кең аумақтары бар. Қант қамысын өңдейтін көптеген жұмысшылар созылмалы бүйрек ауруына (СБА) шалдыққан. Қазіргі кезде ғылыми пікірлер СБА-ның ауыр ең жағдайларымен, әсіресе күнге ұзақ уақыт көлеңкесіз, демалыссыз және су ішпей жұмыс істеумен байланысты екенін көрсетеді. Швециядағы Каролинска институтының эпидемиологы доктор Катарина Весселингтің сөзіне сәйкес, пестицидтер, ауыр металдар және генетика сияқты басқа да факторлар да рөл атқаруы мүмкін, бірақ СБА – кәсіби ауру екендігіне "ешқандай күмән жоқ".
Sugar accounts from about 5% of Nicaragua’s GDP and the municipality of Chichigalpa has vast areas of sugarcane plantations. A large number of the sugar cane workers have been affected with a chronic kidney disease (CKD). There is a growing scientific view that CKD is linked to harsh work conditions, particularly long hours exposed to sun without sufficient shade, rest and water. Dr Catharina Wesseling, an epidemiologist based at the Karolinska Institute in Sweden said that while other factors such as pesticides, heavy metals and genetics – could also play a part, there was “absolutely no doubt” that CKD was an occupational disease.