Кіріспе

Мысырлық фельдмаршал және бұрынғы мемлекет қайраткері (19352021) Мұхаммед Хусейн Тантави Солиман (محمد حسين طنطاوي سليمان; 31 қазан 1935 21 қыркүйек 2021) - Мысырлық фельдмаршал және саясаткер. 1952 жылы Мысыр әскери академиясына оқуға түсіп, 1955 жылы 1 сәуірде жаяу әскерде офицер болып тағайындалды. Келесі жылы ол Суэц соғысына (немесе Мысырда жиі белгілі үш жақты агрессияға) жаяу әскердің взвод командирі ретінде қатысты. 1961 жылы майор дәрежесіне көтеріліп, Солтүстік Йемендегі Азаматтық соғыс кезінде Йеменде жаяу әскердің ротасына қолбасшылық етті. Кейіннен 1967 жылғы алты күндік соғыста батальон командирі, 1967-1970 жылдардағы сарқылу соғысында және 1973 жылғы қазан немесе Йом Кипур соғысында қатысты. Қиыппар соғысы кезінде ол 16-шы механикаландырылған жаяу әскер батальонының подполковнигі болды. Ол әр түрлі командалық және штабтық лауазымдарды атқарды, соның ішінде штаб бастығы, содан кейін 1986-1989 жылдар аралығында Екінші далалық армияның қолбасшысы болды. Сонымен қатар, ол 1983-1985 жылдары екі елдің саяси және әскери байланыстарын ескере отырып, Пәкістанда әскери атташе болып қызмет етті. Тантави 1989-1991 жылдар аралығында Республикалық гвардия күштерінің қолбасшысы, кейін Қарулы Күштердің Операциялық билігінің бастығы болды. 1991 жылы ол АҚШ-та Египет армиясының бөлімшесіне басшылық етті. 1990 жылы шабуыл жасаған Кувейттен Иракты шығаруға мәжбүрлеу үшін Иракқа қарсы шығанақ соғысын жүргізді. 1991 жылы 29 мамырда генерал-полковник Юсеф Сабри Әбу Талебтің қызметінен босатылуынан кейін Тантави генерал-лейтенант дәрежесіне көтеріліп, қорғаныс және әскери өндіріс министрі және Египет қарулы күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Бір айдан кейін ол генерал-полковник дәрежесіне көтерілді, ол 1993 жылы египет әскерінің ең жоғары дәрежесі - фельдмаршал дәрежесіне көтерілгенге дейін екі жыл бойы осы лауазымда болды. 1995 жылы маусымда болған өлтіру әрекеті сәтті болғанда, Мысыр президенті ретінде Мубарактың орнын Тантави алады деп күтілуде. 2011 жылдың басында Тантауи Мысыр президенттігіне үміткер ретінде қарастырылды.

Мысыр төңкерісі

2011 жылдың 11 ақпанында Мысыр халқының 18 күндік наразылықтарынан кейін президент Хосни Мубарак отставкаға кеткен кезде фельдмаршал Тантави билікті өзі басқаратын Қарулы Күштердің Жоғарғы Кеңесіне тапсырды. Жоғарғы Конституциялық Соттың төрағасы Фарук Сұлтанмен бірге мәселелерді бақылайтын кеңес Мысыр парламентін таратып, 19 наурыздағы конституциялық түзетулер бойынша референдумды бақылады және әуе шебері Маршал Мұбаракты және бұрынғы режимнің көптеген жоғары лауазымды тұлғаларын жауапқа тарту үшін сотқа шақырды. Жеке деңгейде, Тантауи билікті кеңеске бергеннен бері салыстырмалы түрде төмен профильді ұстады, ол алғаш рет 2011 жылы 16 мамырда полиция академиясының бітіруін атап өту үшін сөйлеген сөзінде алғаш рет көпшілік алдында пайда болды. Ол көпшілік алдында сөйлеген сөздерін және баспасөз хабарламаларын кеңестің басқа да аға мүшелеріне қалдырды; сондай-ақ, ол премьер-министр Ессам Шарафты және оның кабинетін тағайындады. Сонымен қатар, Тантави бірқатар шетелдік шенеуніктерді қабылдады, соның ішінде Ұлыбритания премьер-министрі Дэвид Кэмерон мен АҚШ мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон. 2011 жылдың қарашасында болған наразылықтардың жаңа сериясынан кейін, 22 қарашада Тахрир алаңындағы және оның маңындағы наразылықтарды басу үшін полиция күш қолданғаннан кейін 33 адам қаза тауып, 2000 адам жарақат алғаннан кейін, Тантави Египет ұлттық теледидарынан президент сайлауын жеделдетуге уәде берді - наразылық білдірушілердің басты талабы - және қарулы күштер "егер халық қаласа, дереу билікті тапсыруға және өздерінің бастапқы міндетіне қайта оралуға толық дайын, қажет болса, халықтық референдум арқылы". 2012 жылдың 12 тамызында Египет президенті Мұхаммед Мурси Тантавиге қарулы күштердің басшысы және қорғаныс министрі лауазымынан кетуді бұйырды. Тантави Нил орденімен марапатталды және Мурсидің кеңесшісі болып тағайындалды; оның орнынан түсуі әскерилердің саяси биліктен алдын ала дайындалған шегінуінің бір бөлігі болды деген болжамдар болды.

Сын

Мысырдағы фельдмаршал Тантауиді сынға алушылар көп болды, соның ішінде Тахрирде оның кетуін талап ететін әндер көп болды. Тантауиге қарсы әндер "Тантауи әйелдеріңді жалаңаш етті, бізге қосылыңдар" дегенді қамтиды. Сонымен қатар, наразылықшылар "Тантауидің өлім жазасына кесілуін талап етті". Бахрейндегі адам құқықтары жөніндегі орталықтың басшысы Набиел Раджаб 2011 жылдың қазан айында Бахрейн патшасы Хамад бин Иса әл-Халифаны қабылдағаны үшін Тантауиді сынға алды. "Бұл қарулы күштердің Жоғарғы Кеңесінің халықаралық қауымдастыққа, Мысыр мен Бахрейн халқына жіберген өте жағымсыз хабары", - деді ол. "Осы жолмен жүру Мысырдың демократиялық болашағына қауіп төндіреді", - деп қосты ол.

Өлім

Тантауи 2021 жылдың 21 қыркүйегінде, ұзақ уақыт бойы ауырғаннан кейін қайтыс болды.