Сицилиялық сәулетші Джованни Баттиста Ваккарини

Кіріспе

Сицилиялық сәулетші Джованни Баттиста Вакарини (3 ақпан 1702 – 11 наурыз 1768) – Сицилиялық сәулетші, 1693 жылғы жер сілкінісінен кейін туған жеріндегі масштабты қайта құру кезеңінде Сицилия барокко стиліндегі еңбектерімен көзге түскен. Оның көптеген маңызды жұмыстарын Катания және оның төңірегінде кездестіруге болады.

Өмірбаян

Вачкарини Палермода дүниеге келген. 1720 жылдары ол Римде архитектураны оқыды, Кардинал Пьетро Оттобонидің қолдауымен, Кореллидің үлкен меценаты. Вачкарини ең көп қызығушылық танытқан нәрсе – Борромини мен Бернини стильдерін үйлестіру болды. Бұл 17 ғасырдың соңында кең таралған архитектуралық принциптердің эклектикалық қосылысы еді, нәтижесінде Джован Антонио де Россидің Палаццо Альтьери және Палаццо Асти Бонапарт сияқты көрнекті ғимараттар пайда болды. Вачкарини шамамен 1730 жылы Сицилияға оралды. Оның жұмысына Александро Спекки, Франческо де Санктис және Филиппо Рагутзинидің архитектура мектебінің әсері тигенін көруге болады, олар ғимараттарды классикалық стильде бездеуден бас тартып, гөйшік стильге бейімделді. Спекки мен де Санктис итальяндық ғимараттарға тән екінші қабаттағы пиано нобилесі бар үлкен сыртқы баспалдақтарды жобалауға тығыз қатысты, ал климат жағдайлары бірінші қабатта ішкі кіреберіс залының қажеттілігін жоққа шығарды, осылайша жылдам және оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. Де Санктис 1723 жылы Римдегі Испан сатыларының жобасымен бұл ерекшелікті бір қадам алға жылжытты. Ғимаратқа үлкен баспалдақпен кіру Сицилияда тек пиано нобилесіне кірудің практикалық себептері үшін ғана емес, сонымен қатар шіркеулер мен соборларға әсем жол жасау үшін де маңызды болды, егер жер бедері мұндай мүмкіндік берсе. Катаниядағы Палаццо дельи Элефантидің (Вачкарини жобаға келгенде салынып жатқан) бірінші қабатында 16 ғасырлық сицилиялық үлгіде безендірілген рустикация көрінеді. Бірінші қабаттағы пилястрлар жалғасады, бірақ олардың үстіндегі карниз, терезелер сияқты, римдік заманауи дизайнға сәйкес келеді. Пиано нобильдің терезелері тік, бірақ бұзылған фронтондармен, қисық жақтарымен жасалған, бұл тақырып Вачкарини кейінгі жылдары жиі қайталады. Кіреберісте тік бағаналармен сүйенген балкондар орналасқан, олар кіреберіске сәнділік сыйлайды. Балкондар сицилиялық барокконың ерекшелігіне айналды, кейіннен олар көптеген пішіндерді қабылдады, көбінесе қисық, иілген немесе екеуінің де үйлесімді комбинациясы болды. Мұндай балкондар көбінесе күрделі темірден жасалған балюстрадалармен әшекейленді. Ол сонымен қатар Piazza dell'Università төңірегіндегі Palazzo dell'Università (Sicolorum Gymnasium) және Palazzo San Giuliano сияқты бірнеше ғимараттарды жобалады. Бұл ғимараттың алдында Вачкарини Гипнеротомахия Полифилиге шабыттанған фонтанды жобалады, ол филдің арқасындағы обелискіден тұрады (Катанияның символы – Лиотру). Вачкарини алаңды собордың басты фасадын жобалау арқылы аяқтады, бұл тридцать жылдық жоба 1768 жылға дейін аяқталмады. Профессор Энтони Бланттың сөзіне сүйенсек, собор Вачкаринидің сәтті жұмыстарының бірі емес еді. Шіркеу архитекторы ретінде Вачкарини Сицилияны аралап өткен Ренессанс шіркеулерінің жоспарларын енгізді. Дегенмен, оның көптеген шіркеулері Римде көрген шіркеулердің жобаларына негізделген. Мысалы, Катаниядағы Санта-Агата шіркеуі Агонедегі (Рим) Сант-Агнес шіркеуінің үлгісімен салынған. Вачкаринидің бароккосы Катанияда кең таралды және үш ширек ғасыр бойы көп көшірілді. Алайда, ол тек Сицилияда ғана жұмыс істемеді, өйткені 1756 жылы ол Казертаның мәрмәр сарайын салуға көмектесу үшін Неапольге сапар шекті, онда Ванвителли мен Фердинандо Фуга онымен бірге жұмыс істеді. Ванвителлидің ықпалы Вачкаринидің соңғы жұмыстарында, әсіресе Колледжио Кутелли мен Бадия ди Сант-Агатада анық көрінеді. Вачкарини 1768 жылы Палермода қайтыс болды.

Vaccarini was born in Palermo. During the 1720s, he studied architecture in Rome, with the support of Cardinal Pietro Ottoboni, the great patron of Corelli. Vaccarini was mostly interested on combining the styles of Borromini and Bernini. This was an eclectic fusion of architectural principles that was common at the end of the 17th century, producing such notable buildings as Giovan Antonio de' Rossi's Palazzo Altieri, and Palazzo Asti Bonaparte. Vaccarini returned to Sicily around 1730. His work seems then to have been influenced by the school of architecture of Alessandro Specchi, Francesco de Sanctis and Filippo Raguzzini, who tended to reject the classicising of buildings in favour of a much more flamboyant style. Both Specchi and de Sanctis were closely involved with the design of grand exterior staircases, common to Italian buildings with a second story piano nobile, and the climate completely negating the requirement for an internal entrance hall on the ground floor in order to provide quick easy access. De Sanctis had taken this feature one step further in 1723 with his design for the Spanish steps in Rome. This grand staircase approach to a building was to be invaluable in Sicily, not only for the practical reasons of entering the piano nobile, but also for the creation of a grand approach to churches and cathedrals, where the topography of the site permits such a feature. The ground floor of the Palazzo degli Elefanti in Catania (already in construction when Vaccarini came to the project) shows the decorated rustication in a 16th century Sicilian fashion. The ground floor pilasters continue but unrusticated, the cornice they support is entirely in accordance with Roman contemporary design, as are the windows. The windows on the piano nobile have straight, but broken, pediments with canted sides, a theme commonly reproduced by Vaccarini in ensuing years. The free standing columns supporting a straight balcony endow a pompous grandeur to the entrance. The balcony was to become a feature of Sicilian Baroque; it was later to take many shapes, often curved, serpentine, or a combination of both juxtaposing. Such balconies were often decorated with elaborate wrought iron balustrades. He also designed a number of the buildings around Piazza dell'Università such as the Palazzo dell'Università (Sicolorum Gymnasium) and Palazzo San Giuliano. In front of this building, Vaccarini designed a fountain, consisting in an obelisk upon the back of the elephant u Liotru (symbol of Catania), inspiring to the Hypnerotomachia Poliphili. Vaccarini completed the square by designing the main facade of the cathedral, a thirty year project not completed until 1768. According to Professor Anthony Blunt, the cathedral was not one of Vaccarini's successes. As a church architect, Vaccarini introduced into Sicily the church plans of the Renaissance which had passed Sicily by. However, many of his churches are based on the designs of churches he had seen in Rome. The church of S. Agata in Catania, for instance, is based on Sant'Agnese in Agone (Rome). Vaccarini's Baroque became prevalent in Catania, and much copied for three quarters of a century. However, he was not employed only in Sicily, since in 1756 he journeyed to Naples to aid Vanvitelli and Ferdinando Fuga in the construction of the marble Palace of Caserta. Vanvitelli's influence is clearly visible in Vaccarini's final works, especially the Collegio Cutelli and the Badia di Sant'Agata. Vaccarini died in Palermo in 1768.

Талдау

Вачкарини бүгінде сицилия бароккосының дамуына зор үлес қосканымен танымал. Оның көптеген жұмыстары кейіннен жас сицилиялық сәулетшілердің еңбектерімен қабылдануына байланысты көлеңкеде қалғанмен, ол осы стильдің негізін салушылардың бірі болды; әсіресе, оның барокколық қос баспалдақтарды қолдануы, оның өлімінен кейін Сицилияға тән ерекшеліктермен дамып келе жатты.