Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анураг Кашьяптың 2004 жылғы фильмі
2004 film by Anurag Kashyap
Саундтрек
Indian Ocean тобы саундтрек альбомын және фонограмманы жазды, ал лирикасын Пиюш Мишра жазды. Бұл Indian Ocean тобының алғашқы фильм саундтрегі болды және ол тоғыз тректен – үш ән мен алты инструментал туындыдан тұрады. Альбом 2005 жылдың 15 маусымында Times Music лейблі арқылы, ал DVD форматында 2005 жылдың 23 шілдесінде жарық көрді. Кашяп бұл топты таңдау себебін "Мумбайдағы музыканың бұзылуынан, таза, ерекше дыбыстарды пайдалануды қаладым" деп түсіндірді. AllMusic-тің Бхаскер Гупта оны "толыққанды, әрі стильді, заманауи және музыкалық жағынан бай альбом" деп сипаттап, былай деп жазды: "Индиялық классикалық музыканың батыстық электрожаз және суфи музыкасымен үйлесімін есту сирек кездеседі, және осы альбомның әсемдігі де осында".
The band Indian Ocean composed the soundtrack album and the background score, while Piyush Mishra wrote the lyrics. It was Indian Ocean's first film soundtrack and consisted of nine tracks—three songs and six instrumentals. The album was released on 15 June 2005 under the Times Music label, and in DVD format on 23 July 2005. Kashyap said he opted for the band because he "wanted to use someone away from the pollution of Mumbai kind of music, sounds that are virgin, which have an eccentricity too". Bhasker Gupta of AllMusic called it a "full blown and outright stylish contemporary and musically rich album" and wrote: "It's rare that one hears Indian classical music amalgamated with Western electric jazz and Sufi music, and this is where the beauty of this album lies."
Шығару
"Қара жұма" 2004 жылы Локарно халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және Германия, Эстония, Оңтүстік Корея және АҚШ-тағы кинофестивальдарда көрсетілді. 2005 жылдың 29 желтоқсанында Үндістанда көрсетуге дайын болды. Күдікпен айыпталғандардың бірі Мұстақ Мұса Тарани фильм іске зиян келтіруі мүмкін деп мәлімдеп, шағымдануға өтініш берді. Оның шағымында сот процесінің соңғы үкімі әлі жарияланбағанын және фильмге үкім шыққанша тыйым салу қажеттігі айтылды. Бомбей жоғары соты осымен келісіп, фильмді көрсетуге тыйым салды. "Мид Дей" бұл шешімге Жоғарғы сотқа шағымданып, жоғары соттың үкімін күштен шығаруға талап етті. Алайда, 2006 жылы үкімдер жарияланғаннан кейін ғана тыйым алынды. "Қара жұма" фильмінің өндіріс бюджеті болды және прокаттан жалпы табыс әкелді.
Black Friday premiered at the 2004 Locarno International Film Festival and was screened at festivals in Germany, Estonia, South Korea and the United States. It was ready for screening in India on 29 December 2005. A petition was filed by Mustaq Moosa Tarani, one of the accused, who stated the film could prejudice the case. His petition noted the final verdict in the trial had not yet been released and demanded a ban on the film until then. The Bombay High Court agreed and directed that the film not be released. Mid Day appealed to the Supreme Court, challenging the High Court's judgment. However, the court lifted the ban only after the verdicts were delivered in 2006. Black Friday was made on a production budget of and grossed a total of at the box office.
Сыни қабылдау
Шығарғаннан кейін «Қара жұма» сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Раджив Масанд фильмге жағымды пікір беріп, соңғы жылдары көрген ең жақсы фильмдердің бірі деп атады. Ол: «Бұл жай ғана көркем фильм деп ойламаңыз, оны деректі фильммен шатастырмаңыз, сізді қозғайтын драмалық туынды» деді. Rediff.com сайтынан Притхивирадж Хегде: «Фильм қараңғы, мұңды, жаман әңгіме ретінде адал болғанымен, кейіпкерлер соңғы, кешірімсіз аяқталуға бет бұрғанда да күлкілі, құрғақ юмормен айтылады» деп жазды. Анупама Чопра фильмде «есте қаларлық бірнеше эпизодтар» бар екенін, бірақ сценарий «кейіпкерлердің дамуына немесе өзара әрекеттесуіне» мүмкіндік бермейтіндіктен «қимылсыз» сезілгенін айтты. Таран Адарш актерлердің ойынын жоғары бағалап, фильмді «батыл, айтарын айтатын» деп сипаттады. Нихат Казми оны «көруге тұрарлық, күшті, өткір және қатты кино» деп атады. Sify сайтынан Дипа Гахлот оны «тамаша жасалған және керемет ойнатылған фильм, бірақ деректі фильм болуға жеткілікті реалистік емес, ал көркем фильм болуға жеткілікті ойдан шығарылмаған» деді. Ол Кашьяптың фильмде Мемонның іс-әрекеттерін ақтауға тырысқанын сезді. Film Companion басылымынан Рахул Десай фильмді «көптеген жағдайда сезімтал, қозғайтын, апатты, бірақ журналистік және көңіл көтеруге қарамастан объективті, және үнді киносының үлкен жетістіктерінің бірі» деп жазды. Барадвадж Ранган шолуында фильмді «тамаша ұйымдастырылған эпизодтар» жиынтығы деп атады, «бір кемшілігі – тоқтауды білмейтіні» деді. Outlook журналынан Намрата Джоши оны «ерлік, батыл және жарылғыш кино» деп сипаттада. 2014 жылы Раджа Сен оны Кашьяптың «мүмкін ең жақсы туындысы» және «күйілдіретін, керемет реалистік фильм» деп атады. Халид Мохамед фильмді «компромиссіз» деп сипаттап, Кашьяптың режиссерлігін «өте жетілген және ізденісшіл» деп бағалады. The Hindu газетінің шолуында бұл фильм «соңғы жылдардағы ең жақсы үнді фильмдерінің бірі» деп аталды. The Hollywood Reporter журналынан Кирк Ханикут фильмнің «қатерлі әлеуметтік және саяси оқиғаларды журналистік зерттеуін» Гилло Понтекорвоның «Алжир шайқасы» фильмімен салыстырды. Ол фильмнің «күлкілі сенсациясыз» объективті екенін атап өтті. Мэтланд Макдона фильм «бомбалағандарды әрекеттерін ақтамай, адамгершілікке бөлейді» деп ойлады. Ол сондай-ақ «бұл фильм Мюнхен сияқты фильмдерге, коммерциялық көріністерге қарағанда көбірек қарызды» деді. LA Weekly журналынан Дэвид Чут оны «кеңеу полиция тергеуі туралы қатаң натуралистік драма» деп сипаттады. Film Journal International журналынан Итан Альтер оны «индиялық киноның Болливудтың супер-өндірістерімен шектелмейтінін еске салатын күшті еске салғыш» деп атады. Variety журналынан Дерек Элли оны «фактілерге негізделген процедуралық фильм, драмасы аналитикалық егжей-тегжейлілікке ұтылып қалған» деді. Time Out журналының шолуында фильм «9/11-ден кейінгі ойлануға негіз болатын және тұтқындардың құқықтары өте шектеулі болған Үндістанда тұтқындалмау керектігін еске салатын» деп аталды.
Upon its release, Black Friday received critical acclaim. Rajeev Masand gave it a positive review and said it is "one of the best" films he'd watched in recent years. He wrote: "Please don't dismiss it as a boring art film, don't confuse it for a documentary, it's a dramatic feature that will rock your boat." Prithiviraj Hegde of Rediff. com noted: "While the film stays true as a dark, brooding, evil tale, it is told with a droll, dry humour that brings a smile even as the protagonists head toward their final unforgiving denouement." Anupama Chopra said the film had "several memorable sequences" but felt it was "static" as the screenplay does not allow the "characters to evolve or engage". Taran Adarsh praised the actors' performances calling the film "hard hitting" with "the courage to say what it says". Nikhat Kazmi called it a "powerful, pointed and hard hitting cinema that needs to be seen." Deepa Gahlot of Sify called it a "fabulously crafted and superbly enacted film, but not stark enough to be documentary and not fictional enough to be a feature". She felt that Kashyap tried to justify Memon's actions in the film. Rahul Desai of Film Companion wrote that the film is "more of a feeling—singularly shocking, stirring, cataclysmic, yet journalistic and depressingly objective, and one of the great achievements in Indian cinema". Baradwaj Rangan mentioned in his review that the film is a series of "superbly orchestrated sequences" saying the "only thing you could fault it for is that it doesn't know when to stop". Namrata Joshi of Outlook called it an "audacious, daring and explosive piece of cinema". In 2014, Raja Sen called it Kashyap's "possibly best" and a "gripping, gloriously gritty film". Khalid Mohamed called the film "defiantly uncompromising" and Kashyap's direction "unbelievably mature and searching". A review carried by The Hindu cited it as "one of the finest Indian films of recent years". The Hollywood Reporters Kirk Honeycutt compared the film's "journalistic inquiry into cataclysmic social and political events" to that of Gillo Pontecorvo's The Battle of Algiers. He noted the film is objective without any "lurid sensationalism". Maitland McDonagh felt the film "humanizes the bombers without excusing their actions". She also said it "owes more to films like Munich than mainstream commercial spectacle". David Chute of LA Weekly described it as "a rigorously naturalistic docudrama about a complex police investigation". Ethan Alter of Film Journal International called it "a potent reminder that Indian filmmaking isn't limited to Bollywood super productions". Varietys Derek Elley called it a "fact based procedural whose drama gets lost amid its analytical detail." A review carried by Time Out called the film a "post 9/11 food for thought and a vivid reminder not to get arrested in India, where the prisoners' bill of rights is very short".
Мұра
Black Friday бірнеше сыншылар мен кино зерттеушілері Кашьяптың ең жақсы туындысы деп санайды. Фильм IBN Live-тың 2013 жылғы барлық уақыттағы 100 ең ұлы үнді фильмінің тізіміне және Mint-тің 70 атақты үнді кинофильмінің тізіміне енді. 2010 жылы Раджа Сен оны он жылдықтың ең үздік 75 хинди фильмінің тізімінде атады. Ол сыншы және автор Шубра Гуптаның "Болливудты өзгертетін 50 фильм, 1995-2015" кітабына қосылды. Дэнни Бойл "Қара жұма" фильмін 2008 жылғы "Оскар" жүлдесін алған "Сламдог миллионер" фильміне шабыт берген деп айтты. Ол ашылу сахналарының біріндегі қуғын-тақыптың "Қара жұма" фильміндегі "Дхарави шаһарының көпшілікке толы аймақтарындағы 12 минуттық полиция қуғынынан" алынғанын мәлімдеді. 2014 жылы режиссер Викрамадитя Мотване соңғы он жылдықтағы ең маңызды фильмдер туралы сұраққа "Лаге Рахо Мунна Бхай" (2006) және "Қара жұма" деп жауап берді.
Black Friday is cited by several critics and film scholars as Kashyap's best work. The film was included in IBN Live's 2013 list of the 100 greatest Indian films of all time and Mint list of 70 iconic films of Indian cinema. In 2010, Raja Sen mentioned it in The Top 75 Hindi Films of the Decade list. It was included in critic and author Shubhra Gupta's book, 50 Films That Changed Bollywood, 1995 2015. Danny Boyle cited Black Friday as an inspiration for his 2008 Academy award winning film Slumdog Millionaire. He stated that a chase in one of the opening scenes was based on a "12 minute police chase through the crowded Dharavi slum" in Black Friday. In 2014 filmmaker Vikramaditya Motwane, when asked about the most important films in last decade, replied Lage Raho Munna Bhai (2006) and Black Friday.