Джон Макдоно: Американ кәсіпкері мен қайырымдылығы
John McDonogh
Джон Макдоноғ: американдық кәсіпкер, жылжымайтын мүлік және кеме тасымалымен айналысқан. Құлдарды азат етуге көмектесіп, білім беруге үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық бизнесмен (1779–1850)
Ирландиялық халық ойынының шебері
American businessman (1779–1850)
the Irish hurler
Джон МакДонаг (29 желтоқсан 1779 – 26 қазан 1850) – американдық кәсіпкер, ересек өмірін Оңтүстік Луизианада және кейін Балтиморда өткізген. Ол жылжымайтын мүлік және тасымалдау бизнесі арқылы байлық жинады. Құл иесі ретінде ол Американы колонизациялау қоғамын қолдады, ол бостандыққа шыққан афроамерикандықтарды Либерияға көшіруді ұйымдастырды. Ол құлдардың өз бостандықтарын "сатып алуына" мүмкіндік беретін құлды босату схемасын жасады, бұл оларға шамамен 15 жыл уақыт алды. Өсиетімен ол Нью-Орлеан және Балтимордағы кедей ақтар мен бостандыққа шыққан афроамерикандықтардың балаларының білім алуына үлкен қаржылай көмек бөлді. 1970 жылдарға қарай Нью-Орлеан мемлекеттік мектептерінің 20-ға жуығы оның атымен аталып кетті.
John McDonogh (December 29, 1779 – October 26, 1850) was an American entrepreneur whose adult life was spent in south Louisiana and later in Baltimore. He made a fortune in real estate and shipping, and as a slave owner, he supported the American Colonization Society, which organized transportation for freed people of color to Liberia. He had devised a manumission scheme whereby the people he held as enslaved could "buy" their own freedom, which took them some 15 years. In his will he provided large grants for the public education of children of poor whites and freed people of color in New Orleans and Baltimore, and by the 1970s some 20 schools in the New Orleans public school system were named for him.
Өмір және мансап
МакДонаг Балтиморда дүниеге келіп, сонда кеме жүргізу бизнесімен айналысты. 1800 жылы оның жұмыс берушілері оны Луизиана саудасы үшін тауар алу мақсатымен Ливерпульге (Англия) жүк тасушы ретінде жіберді. Ол табысқа жетті, ал екінші сапарынан кейін Нью-Орлеанда қоныс танды. Дүкен ашып, «комиссиялық және жүк тасымалдау» бизнесімен айналысып, ол мұнда өркендеді. 1807 жылы МакДонаг өзінің сауда операцияларынан жылжымайтын мүлікке көшті, испандық Батыс Флоридада кең аумақты жерлерді сатып алды. Ол иелігін кеңейту үшін жақсы аудандардағы үйлерді бордел иелеріне жалға берді. Бұл үйлердің тұрғындары көшіп кеткісі келгенде, МакДонаг олардың үйлерін сатып алып, содан кейін борделдерді шығарып тастады. 1818 жылы ол АҚШ Сенатына үміткер болды. Сайлауда жеңілгеннен кейін Нью-Орлеанды қалдырып, Миссисипи өзенінен арғы бетке қоныстанды, қазір Алжир және Гретна қалаларында орналасқан Макдоноғвилл қаласын құрды. Оның Макдоноғвиллдегі үйі Миссисипи өзенінің тасқынынан ұзақ уақыттан бері тозып кеткен. Жас МакДонаг Нью-Орлеан тарихындағы маңызды тұлғалардың бірі – баронша Понталба болған Микаэла Алмонестерге сүйіспеншілік білдіргені, бірақ ол сүйіспеншілігіне жауап бермегені айтылады; алайда, бұл қауесеттің құжатталған деректері жоқ. Ол өмірінің кейінгі жылдарында да сүйіспеншілікте сәтсіздікке ұшырады. Бірі оның «әдепкі мінезді, қатал және жақтырмас» болғанын айтса, екіншісі «оның өліміне қайғыратын достары болмады» деп жазды. Жергілікті және дерлік замандас жазбагер Уильям Сеймур оны 1896 жылы «екі жиырма жыл бойы» өзінің «көңілсіз үйінің» қабырғаларында «еңбек еткен» «ексцентрикті қайырымды» деп сипаттады. МакДонаг еңбекқор болды және өліміне дейін ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеді, өзінің кең жер иеліктерін басқарды, ол 1850 жылы қайтыс болған кезде елдегі ең ірі (бірақ ең құнды емес) жеке меншікке тиесілі жер екеніне сендірілді.
McDonogh was born in Baltimore and entered the shipping business there. In 1800, his employers sent him as supercargo on a ship to Liverpool, England, to procure a cargo of goods for the Louisiana trade. He was successful, and after a second such voyage decided to make his home in New Orleans. Establishing a store and engaging in the "commission and shipping business", he prospered there. By 1807, McDonogh turned his focus away from his mercantile operations to focus on real estate, acquiring large tracts of land in Spanish West Florida. He reportedly expanded his holdings by renting properties in respectable neighborhoods to brothel owners. When neighbors to these properties sought to move, McDonogh would purchase their properties and then evict the brothels. In 1818, he was a candidate for the U. S. Senate. After he lost that election, he left New Orleans and settled across the Mississippi River, establishing the town of McDonoghville, now called McDonogh, which is in present day Algiers and Gretna. The site of his McDonoghville home has long since eroded by the flooding of the Mississippi River. The young McDonogh was mentioned as having unsuccessfully courted Micaela Almonester, who went on to become the Baroness Pontalba, one of the most important figures in New Orleans history; however, there are no documented sources of this rumor. He was also rebuffed in courtship later in life. while another noted that "his manners were rigid, severe and repelling," and a third observed that he left "no friends to grieve at his death." William H. Seymour, a local and near contemporary chronicler, described him in 1896 as having been an "eccentric philanthropist" who "for twenty two long years toiled" within the walls of his "somber dwelling". McDonogh was a workaholic and worked long hours almost until the time of his death, administering his vast land holdings, which were believed to be the largest (but not the most valuable) of any private individual in the country in 1850 when he died.
Құл шаруашылығы және құлдықтан босату
МакДонаг құл иеленген. МакДонаг Американың отарлау қоғамында да белсенді қатысып, оған үлес қосты, бұл қоғам босатылған африкалық құлдардың Африкаға көшіп кетуіне көмектесті. МакДонаг бұл қоғамды пайдаланып, бір кезде оның құлы болған көптеген адамдарға Либерияға баруға мүмкіндік берді.
McDonogh was a slaveholder. McDonogh was also active in, and contributed to, the American Colonization Society, which enabled freed black slaves to emigrate back to Africa. McDonogh used the Society to provide passage to Liberia for many of the people he had once enslaved.
Дэвид және Вашингтон МакДонаг
МакДонаг өзінің екі құлы, Дэвид К. МакДонаг және Вашингтон Уоттс МакДонагты Либерияға босату үшін “үлкен үміттері бар жастар” деп атады. Босатуға дайындық ретінде МакДонаг Луизиана заңдарын бұза отырып, Дэвид пен Вашингтонға оқуға және жазуға үйретті. Джон МакДонаг оларды миссионерлер болуға дайындау үшін 1838 жылдың мамыр айынан бастап Пенсильвания штатының Истон қаласындағы Лафайетт колледжінде оқуға жіберді. Вашингтон академиялық жағынан қиналды; ол 1842 жылдың маусым айында колледжді тастап, өмірінің соңына дейін Либерияда өтті, соңында ұлттық заң шығарушы органның төменгі палатасына сайланды. Дэвид Лафайетте жақсы оқыды, медицина, анатомияны зерттеді, тіпті жергілікті дәрігердің/дәріханашының шәкірті болды және 1844 жылдың қыркүйегінде бітірді. Алайда Дэвид Либерияға күштеп жіберуден бас тартты және ақырында Нью-Йорк қаласында қоныстанды, онда саясат пен медицинада белсенді болды. Дэвид 1875 жылы медицина ғылымының докторы атағын алды. Ол 1893 жылы Ньюарк, Нью-Джерсиде қайтыс болды. Нью-Йорктегі түрлі нәсілді дәрігерлер мен пациенттерге арналған алғашқы аурухана 1898 жылы Дэвидтің құрметіне “МакДонау мемориалы” деп аталды. Аурухана 1904 жылы жабылды. Ол өзінің байлығының көп бөлігін – шамамен 2 миллион долларды – Балтимор және Нью-Орлеан қалаларына кедей балалар, әсіресе ақ және босатылған қара балалар үшін мемлекеттік мектептер салу мақсатында қалдырды. Бұл бұрын-соңды болмаған және даулы жағдай еді. Оның мұрагерлері өсиетті даулап, “МакДонагтың орындаушылары Мёрдокқа қарсы” ісі АҚШ Жоғарғы Сотына жетті. Бұл өсиеттің орындалуын 1858 жылға дейін кешіктірді, бірақ МакДонаг қоры кеңейтілуіне көмектесті. Ақырында 30-дан астам мектеп салынды, олардың көпшілігі оның атымен және нөмірімен белгіленді. 1970 жылдардың басында Нью-Орлеанда 20 МакДонаг мектебі сақталды.
McDonogh identified two of his slaves, David K. McDonogh and Washington Watts McDonogh, as "youths of great promise" for manumission to Liberia. In preparation for manumission, McDonogh taught David and Washington to read and write, in violation of Louisiana laws. Wishing to prepare the pair further to become missionaries, John McDonogh arranged for them to begin studies at Lafayette College in Easton, Pennsylvania starting in May 1838. Washington struggled academically; he left the college in June 1842, and went on to spend the rest of his life in Liberia, eventually becoming elected to the lower house of the national legislature. David did well at Lafayette, studying medicine, anatomy, and even apprenticing to a local doctor/pharmacist, and graduated in September 1844. David refused to be deported to Liberia, however, and eventually settled in New York City where he was active in politics and medicine. David eventually received a medical degree in 1875. He died in Newark, New Jersey in 1893. The first hospital in New York City with interracial physicians and patients was named McDonough Memorial in David's memory, in 1898. The hospital closed in 1904. he left the bulk of his fortune—close to $2 million—to the cities of Baltimore and New Orleans for the purpose of building public schools for poor children—specifically, white and freed black children. This was unprecedented, and proved controversial. His heirs contested the will, and the case, McDonogh's Executors v. Murdoch, went to the U. S. Supreme Court. This delayed execution of the will until 1858, but the McDonogh Fund facilitated major expansion. Eventually over 30 schools were built, most emblazoned with his name and a number. By the early 1970s there were 20 McDonogh schools remaining in New Orleans.
Жерлеу және жыл сайынғы еске алу рәсімі
1850 жылы МакДонаг қайтыс болғаннан кейін, ол құлдарымен бірге МакДонаг зиратында (қазір МакДонагвилл зираты деп аталады), қазіргі Луизиана штатының Гретна қаласындағы плантациясында жерленді. 1860 жылы оның денесі эксгумацияланып, Балтимордағы Грин Маунт зиратына қайта жерленді. 1945 жылы Джон МакДонагтың денесі тағы эксгумацияланып, Мэриленд штатының Оуингс-Миллс қаласындағы МакДонаг мектебінің кампусында қайта жерленді. МакДонаг осы күнгә дейін сол жерде, өмір сүру ережелері жазылған ескерткіш астында жатыр. Сол ескерткіш бұрын МакДонагтың Балтимордағы қабірін белгілеген; ол 1945 жылы МакДонаг мектебінің кампусына да әкелінді. Өзінің мұрасы үшін МакДонаг "балаларға жыл сайын [оның] қабірінің төңірегіне бірнеше гүл отырғызып, суаруға рұқсат етілсін" деп тіледі. 1875 жылдан бері МакДонаг мектебінің оқушылары осы тілегін мектептің жыл сайынғы Құрылтайшы күні салтанатында орындайды. Жаңа Орлеанда жыл сайын өткізілетін салтанат азаматтық құқықтар қозғалысының алғашқы наразылықтарының біріне айналды – 1954 жылғы МакДонаг күні бойкоты. Африкалық американдықтардың құқықтарын қорғайтын ұйымдар, NAACP-тің ішінде, ақ балалардың алдымен қатысуына қарсылық білдіріп, екі нәсілдік топтың да қарама-қарсы жақтарда бірдей қатысуына мүмкіндік беруді ұсынды. Бірақ полиция бұл ұсынысты қабылдамағандықтан, бойкот ұйымдастырылды. МакДонаг №26 мектебі – Жаңа Орлеан аймағында осы дәстүрді сақтап қалған соңғы мектеп. Олардың жыл сайынғы Джон МакДонаг күні салтанатында студенттер МакДонаг құрметіне оның бұрынғы қабірі орналасқан МакДонагвилл зиратындағы кенотафқа гүлдер қояды.
After McDonogh died in 1850, he was buried alongside his slaves in the McDonogh Cemetery (now known as the McDonoghville Cemetery) on his plantation in present day Gretna, Louisiana. In 1860, his remains were exhumed and re buried in the Green Mount Cemetery in Baltimore. In 1945, John McDonogh's remains were again exhumed and re buried, this time on the campus of McDonogh School in Owings Mills, Maryland. McDonogh rests there to this day, under a monument on which his rules for living are inscribed. The same monument had marked McDonogh's grave in Baltimore; it was transported to the McDonogh School campus in 1945 as well. In return for his legacy, McDonogh asked "that it be permitted annually for children to plant and water a few flowers around [his] grave." Since 1875, the students at McDonogh School have honored this wish in the school's annual Founder's Day ceremony. In New Orleans, the annual ceremony became subject to one of the first protests of the civil rights era, the McDonogh Day Boycott of 1954. African American advocacy groups, including the NAACP, objected to the tradition of white children going first and proposed allowing both racial groups to participate simultaneously on opposite sides; when this suggestion was rebuffed by police, a boycott was organized. McDonogh No. 26 School is the last school in the metropolitan New Orleans area which honors this tradition. In their annual John McDonogh Day ceremony, students place flowers on the cenotaph in honor of McDonogh at the site of his former tomb in the McDonoghville Cemetery.
Басқа ескерткіштер
1938 жылы Федералдық өнер жобасы аясында Анжела Грегори жасаған МакДонагтың бюсті "МакДонаг алаңы" деп аталған, Нью-Орлеан қаласының Сент-Чарльз даңғылы мен Толедано көшесінің қиылысындағы шағын саябақта орнатылды. 1958 жылы ол жаңа қала әкімдігінің жанындағы Дункан алаңына көшірілді. 2020 жылдың 13 маусымында наразылық білдіргендер Джон МакДонагтың бюстін Дункан алаңындағы тұғырынан құлатып, Миссисипи өзеніне тастады. 14 маусымда бюст өзеннен ізделіп табылып, қалалық шенеуніктерге қайтарылды.
In 1938, as part of the Federal Art Project, a bust of McDonogh by Angela Gregory was erected at what was designated "McDonogh Place", a small park in Uptown New Orleans at St. Charles Avenue and Toledano Street. In 1958, it was moved to Duncan Plaza by the new City Hall. On June 13, 2020, protestors toppled the bust of John McDonogh from its base in Duncan Plaza and tossed it into the Mississippi River. On June 14 the bust was retrieved from the river, and returned to city officials.