Кіріспе

Африкалық америкалық құл және қос агент. Құлдыққа түскен африкалық америкалық және американдық революциялық соғыстағы қос агент.

Джеймс Армистед Лафайетт (1748 жылы туылған – 1830 жылы қайтыс болған) қос агент ретінде, ол Бенедикт Арнольд британдықтарға өткеннен кейін оның және Лорд Чарльз Корнуоллистің Йорктаун қамалына дейінгі әрекеттері туралы хабарлады. Ол британдықтарды жалған ақпаратпен жаңылыстырып, американдықтарға өте дәл және толық мәліметтерді жеткізді.

Ерте өмір

Джеймс Солтүстік Каролинада немесе Вирджинияда құл анадан дүниеге келді. Ол Вирджиния штатының Нью-Кент округіндегі полковник Джон Армистедтің меншігіне өтті. Полковник 1779 жылы қайтыс болғанға дейін, Джеймс Армистедтің ұлы Уильямға тиесілі болған және оның жеке қызметшісі болды. Көптеген дереккөздер оның 1748 жылы туғанын көрсетеді.

1781 жылдың көктемінде Арнольд солтүстікке кеткен соң, Джеймс Вирджинияда қалып, лорд Чарльз Корнуоллистің лагерьлерінде жұмысын жалғастырды. Енді британдықтардың курьеры ретінде жұмыс істейтін Джеймс, олардың лагерьлері арасында саяхаттап, офицерлердің стратегиялары туралы ашық әңгімелерін жиі еститін. Ол жазбаша есептер дайындап, оларды басқа американдық тыңшыларға жеткізді. Осылайша ол британдықтардың әскерлерді орналастыру және қару-жарақтарына қатысты көптеген ақпаратты жеткізді. Оның тыңшылық қызметі американдық және француз әскерлеріне Йорктаун қамалында британдықтарды жеңуге көмектесті. Себебі келесі жылы (1783) қабылданған заң, тек қана атыс қаруы берілген құлдарды босатуды қарастырды (яғни олардың иелері оларды әскери қызметке орнына пайдаланған). Джеймс тыңшы, емес, жауынгер болғандықтан, қару да ұстамады. Сондықтан оның бостандыққа шығу үшін бірінші өтініші сессия аяқталғанға дейін заң шығару комитетінде де қабылданбады. 1787 жылдың 9 қаңтарында Вирджинияның губернаторы Джеймстің өтінішін бекітті, оны Ассамблеяның екі палатасы да мақұлдаған болатын. Кейін Вирджиния Армистедке Джеймсті босату үшін өтемақы төледі. Бостандыққа қол жеткізген соң, Джеймс француз генералын құрметтеу үшін өзінің тегіне «Лафаетт» (немесе «Фейет») деген атауды қосты.

Кейінгі өмірі

Джеймс Лафайет 1816 жылы Нью-Кент округінде жалпы көлемі шамамен қырық акр болатын екі жер участасын сатып алды және (екінші) әйелімен және бірнеше баласымен (соның ішінде ұлымен) осы аймақта салыстырмалы түрде бай шаруа болды. Ол сондай-ақ құл иеленуші болды. 1816 жылы Лафайет Вирджиния штатының заң шығарушы органына Американдық революциядағы қызметі үшін зейнетақы беру туралы өтініш жолдады. Нәтижесінде ол 60 доллар көмек және жылына 40 доллардан зейнетақы алды.

Өлім және мұра

Джеймс А. Лафайеттің 1830 жылы Балтиморда немесе Нью-Кент округінде (соңғы зейнетақысын алған жылы), немесе 1832 жылы Вирджиния штатында қайтыс болғаны туралы мәліметтер әртүрлі. 1997 жылы Вирджиния оның қызметін еске алу үшін тарихи Нью-Кент округі сотының жерінде автокөлік жолының белгісін орнатты.