Кіріспе
Бауырмен байланысқан екі жиын тамырдың бірі. Адам анатомиясында бауыр веналары – бауырдан веналық қанды төменгі қуыс венаға ағызатын тамырлар (асқазан-ішек органдарынан бауырға қан жеткізетін бауыр қақпа венасынан өзгеше). Барлық бауыр веналары клапансыз болады.
In human anatomy, the hepatic veins are the veins that drain venous blood from the liver into the inferior vena cava (as opposed to the hepatic portal vein which conveys blood from the gastrointestinal organs to the liver All hepatic veins are valveless.
Құрылымы
Бауырдағы барлық тамырлар төменгі қуыс тамырға құйылады. Бауыр тамырлары жоғарғы және төменгі топқа бөлінеді. Жоғарғы топ бауырдың оң, орта және сол бөліктерінен келген орталық тамырларды құйып алады және төменгі топқа қарағанда ірілеу. Жоғарғы топтың тамырлары төменгі қуыс тамырдың бауыр үстіндегі бөлігіне (яғни бауырдан жоғары орналасқан бөлігіне) құйылады.
Оң жақ бауыр тамырлары
Оң жақ бауыр венасы – барлық бауыр веналарының арасында ең ұзын және ең ірісі. Ол VI және VII бауыр сегменттерін толығымен дренаждайды, ал V және VIII сегменттерін дренаждауға өзгермелі түрде қатысады; соңғы екі сегменттің оң бауыр венасы арқылы дренаждалу шамасы, орта бауыр венасы және мүмкін болатын қосымша веналар арқылы оң бауыр венасының диаметрін анықтайды. Ол бауырдың төменгі жиегіне жақын алдыңғы жағынан басталып, оң портал жарығы бойымен өтеді және құйрық лобтың жоғарғы жиегіне жақын төменгі қуыс венасына құйылады. Әдетте ол төменгі қуыс венасына бір тамыр ретінде жетеді, бірақ кейде екі жеке тамыр ретінде құйылады.
Орташа бауыр тамырлары
Орташа бауыр венасы бауырдың орталық бөлігін ағызып, IV, V және VIII сегменттерінен қанды жинақтайды. Көбінесе орташа бауыр венасы сол бауыр венасымен бірігіп, қысқа ортақ түтікше құрап, төменгі қуыс венаға бірлесіп құйылады; 10%-дан кем жағдайда орташа бауыр венасы жеке тамыр ретінде төменгі қуыс венаға құйылады.
Сол жақ бауыр тамырлары
Сол жақ бауыр венасы әдетте бауырдың II және III сегменттерін кедіргізіп, кейде IV сегментін де кедіргізеді. Құрсақ қуысының венасы (umbilical fissure vein) – сол жақ бауыр венасының маңызды саласы. Сол жақ бауыр венасы көбінесе ортаңғы бауыр венасымен қысқа ортақ түбір құрап, одан кейін екеуі бірге төменгі қуыс венаға құйылады.
Төменгі топ
Төменгі топ 6-20 кіші бауыр тамырларынан тұрады, олар оң жақ бөлігі мен құйрықтық бөлігін дренаждайды, бауыр тіндерімен жанасады және клапансыз болады. Төменгі топтың барлық тамырлары төменгі қуыс тамырдың бауыр артындағы бөлігіне (яғни бауырдың арт жағына) құйылады. Төменгі топ бауырдың I сегментін дренаждайтын 1-5 тамырдан тұрады, сондай-ақ (тұрақсыз кездесетін) қосымша төменгі бауыр тамыры, қосымша ортаңғы оң бауыр тамыры және бауырдың оң жақ бөлігін дренаждайтын бірнеше кіші бауыр артындағы тамырлардан тұруы мүмкін.
Клиникалық маңызы
Бауыр тамырлары (және олардың анатомиялық ерекшеліктері) бауырды резекциялау және трансплантациялау кезінде, сондай-ақ Будд-Чиари синдромында маңызды. Будд-Чиари синдромы – бауыр тамырларының бітелуінен, мысалы, қан қыстығынан туындайтын жағдай. Ол ішкі ауыру, асцит және бауырдың үлкеюінен тұратын "классикалық үштікпен" көрінеді. Бұл синдром миллион адамның біреуіне кездеседі. Синдром күрт, жедел, созылмалы немесе белгісіз болуы мүмкін. Бауырдың I сегментін төменгі қуыс венаға тікелей құятын тәуелсіз төменгі тамырлар ірі бауыр тамырларының бітелуіне ұшырамайды, бұл өтемақылық гипертрофияға алып келеді. TIPS процедурасы кезінде бауыр тамырлары портальды тамырлармен байланыстырылуы мүмкін.