Кіріспе
Адамс көлі – Британ Колумбиясының оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан терең, суық көл. Ол Томпсон және Шусвап аймақтарын, сондай-ақ Томпсон-Никола және Колумбия-Шусвап аймақтық округтерін бөліп тұрады. Көлдің жоғарғы бөлігі солтүстік Монаши тауларында, ал төменгі жағы Шусвап жотасына дейін созылады. Оңтүстік жағы Камлупстан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
Adams Lake is a deep, cold water lake in south central British Columbia, which separates the Thompson and Shuswap regions and the Thompson–Nicola and Columbia–Shuswap regional districts. The upper reaches lie in the northern Monashee Mountains, while the lower end penetrates the Shuswap Highland. The southern end is by road about northeast of Kamloops.
Атау шығу тегі
Арчибальд Макдональдтың 1827 жылғы картасында өзен "Чу-чуач" деп аталады. С. Блэктің 1835 жылғы картасында көл атаусыз. Көл жағасында өмір сүрген алғашқы халықтардың басшысы Селхауткин Рим католиктігіне өтті. Нобли әкесі оны шомылдырып, Адам деп ат қойды. Адам (кейде Атам деп те жазылады) - XIX ғасырдың ортасындағы Секепемк тайпасының белгілі басшысы. Көптеген мәліметтер бойынша, көл оның құрметіне аталған. Адам 1862 жылғы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы шешек эпидемиясында қайтыс болды, Джеймс Тейттің сөзіне сүйенсек, бұл эпидемияда жергілікті Секепемк халқының жартысынан астамы көз жұмды. Уолтер Моберли 1865 жылғы шілдеде күнделігінде Адамс көлін атап өткенімен, газеттерде бұл атау алғаш рет 1866 жылғы қыркүйекте пайда болды. Джордж Мерсер Доусон 1877, 1882 және 1898 жылдары аймақты зерттеп, сол кезеңде карталар жасады.
Алғашқы халықтар
Көлдің екі жағындағы Уайт-Блафс және Тшинакин нүктесінің солтүстігіндегі жартастардағы суреттер осы жерлердің мәдени маңызын көрсетеді. Момич көлдері провинциялық паркі мәдени тұрғыдан өңделген ағаштарды қамтиды. Тау беткейіндегі кішкентай үңгірден қызыл сары түсті бояудың құрамына қолданылатын окра табылған. Көлдің шығысында қысқы ауылдың және Вудпол мен МакИвор нүктелері арасындағы археологиялық орындардың іздері табылды, бұл сомонның тамақ ретінде маңызды екенін көрсетеді. Адамс көлі тайпасы көлдің оңтүстік-шығыс жағындағы Хюстален қорығын, оған жақын Топс және Скваам шығанағындағы кішкентай қорықты мекендейді. Олар көлдің солтүстік жағында аң аулауды және жидек жинауды жалғастырады, ал бұл жер шусвап тілінде Мумикс деп аталады.
Өлшемі
Бір дереккөз бойынша, көлдің ұзындығы және ені шамалы. Көлдің беті теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Орташа тереңдігі және максималды тереңдігі оны Британдық Колумбиядағы екінші ең терең көл (максималды тереңдігі - … м) етеді, ал әлем бойынша орташа тереңдігі бойынша жетінші орында тұрады (Quesnel Lake-тің максималды тереңдігі … м). Басқа дереккөз көлдің максималды тереңдігі … м және ұзындығы … м дейді.
The size and depth help trap sediments entering upstream from smaller tributaries and some erosion in the Hiuihill (Bear) Creek valley. This keeps the water cool and clear, which benefits the salmon spawning habitat of the lower river.
Көлдің мөлшері мен тереңдігі кішігірім салалардан келген шөгінділерді және Hiuihill (Bear) Creek аңғарындағы эрозияны тоқтатуға көмектеседі. Бұл судың салқын әрі таза болуын қамтамасыз етеді, бұл төменгі ағыстағы лососьтардың шағылысу ортасына жағдай жасайды.
The size and depth help trap sediments entering upstream from smaller tributaries and some erosion in the Hiuihill (Bear) Creek valley. This keeps the water cool and clear, which benefits the salmon spawning habitat of the lower river.
Геология және топография
Көл Адамс өзенінің жоғарғы және төменгі бөліктерін бөліп тұрады. Өзеннің басты арнасы және бірнеше кіші арналары тар, иісті, тік беткейлі аңғар арқылы көлге құяды. Бұл тік беткейлер оңтүстікке қарай көбірек жайылады. Басқа маңызды салалары – Момич өзені және Буш-Крик. ARLC компаниясының «А. Р. Хелен» атымен белгілі бу кемесі 1909–1925 жылдары бөгетке ағаштарды сүйреп жеткізді. ARLC кемесінің капитаны шығыс жағалаудағы Маклид-Пойнтқа өз атын берді. 1912 жылға қарай жағалауға жақын орналасқан ағаштардың қоры таусылып, ағаштарды алыс беткейлерден жеткізу үшін ағаш құбырлары қажет болды. 1918 жылы Бреннан сағасының ағаш құбыры батыс жағалаудың орта тұсында орнатылды. Құбырдың үстіндегі тегіс жерде үлкен ағаш кесу лагері орналасқан. Әртүрлі уақыттарда Адамс су алабында кем дегенде 24 ARLC ағаш кесу лагері табылды. ARLC Бреннан сағасы мен көлдің басында кемежайлар салды. 1925 жылы ARLC қызметін тоқтатты. Бұл аңғар үшін үлкен экономикалық соққы болғанымен, мердігерлер коммуналдық мекемелерге кедр тіректерін жеткізуді жалғастырды. Федералды орман шаруашылығы қызметі 1906–1930 жылдары көлдің оңтүстік жағында рейнджерлік станциясын ұстады. 1920-жылдар мен 1930-жылдарда олардың кемесі Бреннан сағасынан оңтүстікке қарай, ал провинциялық қызмет «Аспен» солтүстікке қарай жүрді. 1942 жылы Перси Ф. Тарри көлдің оңтүстік жағындағы батыс жағалаудағы қазіргі тілімдеу орнында ара өңдеу зауытын ашты. Келесі жылы Артур Холдинг серіктес болды. 1945 жылы өрт салдарынан зауыт қирады, бірақ сол жылы қайта жаңартылып, кәсіпорын «Холдинг Ламбер Ко» деп аталды. 1976 жылы «Интерфор» зауытты сатып алды. 2000-жылдары Момич өзеніндегі ағаштарды сұрыптау алабынан ағаштар түсіріліп, зауытта ағаш үйірмелерінде сақталды. 2007–2012 жылдары өткізілген кең ауқымды жаңартуға 100 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Бұл жобаға табиғи газдың орнына ағаш қалдықтарын пайдаланатын, ағаштарды кептіретін және ғимараттарды жылытатын биомассалық жылу жүйесін орнату кірді. 2020–2021 жылдары 4,3 миллион долларлық кептіру пеші орнатылды.
Дамба
Көлдің шығару жерінен бірден төмен, 1907-1921 жылдары көл деңгейін көтеру үшін 5 метр биіктіктегі шашырату тоғаны болған. Жаздың аяғында жиналған су, Чейстегі ARLC пилорамасына ағаштарды Кіші Шусвап көліне ағызу үшін босатылатын. 1945 жылы тоған бұзылды. Бұл тоған жаздың басындағы Адамс сальмондарының шаруашылыққа жетуіне ғана емес, сонымен қатар төменгі өзендегі сокейканың көктемгі шаруашылығына да зиян келтірді, себебі ағаштар мен судың босатылуы өзеннің түбін сызып, сальмон жұмыртқаларын жойды.
Паромдар мен көпірлер
Алғашқы қоныстанушылар өздерінің жабдықтарын көл бойымен қайықпен тасыған. Тұрақты кемелер болған жоқ. 1930 жылдары Скваам-Бейдегі Джордж Тодд МакЛауд кемесімен жеңіл жүк тасыған. 1920 жылдары Дэвид (Дэйв) Фрейзер А.Р. Хелен кемесінде жұмыс істеді, кейіннен өзінің сүйрегіш қайық бизнесін ашты. 1930 жылдардың ортасында арқанмен тартылатын шалқа көлдің солтүстік жағындағы өзеннен өтті, кейіннен ол себетпен алмастырылды. 1973–74 жылдары көлдің ең шетіндегі өзенге көпір салынды. Адамс көлінде екі рет Секуэпем блокадасы болды: біреуі 1990 жылы Канесатак Мохок тайпасын қолдап, екіншісі 1995 жылғы наурызда Секуэпем зират орнында 60 тұрақты автокөлік тұрағын салуға қарсы болды. Сол маусымда жергілікті тұрғындардың еркін кіруіне қауіп туды. Жол жабылғаннан кейін, провинция шілде айының ортасында Ароу көлдерінен баржа мен сүйрегіш қайық әкелді. Көлдің шығыс жағында тұратын немесе демалыс үйлері бар шамамен 50 отбасыға көлден сағат сайын, таңғы 7-ден 8-ге дейін паром қызметі ғана қолжетімді болды. Адамс көлінің тайпасы көліктердің кіруін тоқтатты, мал күзетушілерді алып тастады. Қыркүйек айында өрт сөндірушілер өзендегі ағаш көпірді қиратты. Қыс бойы мұзды бұзатын сүйрегіш паромға жол ашты. Қызмет күніне 11,5 сағатқа, бейсенбі және жұма күндері 16 сағатқа дейін ұзартылды. 1996 жылғы желтоқсанда жаңа кабельдік паром орнатылды, ол аптаның жеті күні, күніне 18 сағат жұмыс істеді. Бірақ салмақ шектеулері паромға цемент тасымалдайтын жүк көліктерін жүктей алмады. 1998 жылғы тамызда таңғы 6:30-дан таңғы 1-ге дейін (қысқы) және таңғы 6:00-ден таңғы 1-ге дейін (жазғы) кесте күніне 22 сағатқа дейін ұзартылды, сонымен қатар кез келген уақытта жедел жәрдем көрсетуге болады. 2013 жылға қарай WaterBridge Ferries компаниясы Western Pacific Marine компаниясынан қызметті өз мойнына алды. Британдық Колумбияның Көлік және инфрақұрылым министрлігі (MOTI) Capilano Maritime Design компаниясына Waterbridge Steel Inc. компаниясымен бірлесіп, төрт жаңа кабельдік паромды жобалау және салу бойынша келісімшарт тапсырды. Әрқайсысында John Deere 4045 дизельді қозғалтқышы 110 кВт қуатымен кемедегі электр жүйесі үшін тұрақты ток генераторын және қос дөңгелекті сүйреу жеңілдіктеріне радиалды поршеньді гидравликалық моторды қуатпен жабдықтады. 2017 жылы іске қосылған Адамс Лейк II, Waterbridge келісімшарты бойынша тапсырылған алғашқы кеме болды. Оның жүк көлемі 10 көлік және 48 жолаушыны құрады. Паром MOTI компаниясымен жеке келісімшарт бойынша жұмыс істейді және Британдық Колумбиядағы барлық ішкі паромдар сияқты ақысыз. Көліктер күніне 24 сағат бойы сұраныс бойынша жұмыс істейді, бірақ таңғы 3-тен 5-ке дейін тек шұғыл жағдайларда ғана. Паромның жүк көлемі өзгерген жоқ.
During the mid 1930s, a punt guided by rope crossed the river at the north end of the lake, which was replaced by a basket aerial cable crossing. In 1973–74, a bridge was erected across the river at the foot of the lake. Adams Lake has been the site of two Secwepemc blockades, one in solidarity with the Kanesatake Mohawk in 1990, and the other in March 1995, to prevent the development of a 60 unit recreational vehicle park over a Secwepemc burial ground. That June, the free access to local residents was threatened. Once the road closed, the province brought a barge and tugboat from the Arrow Lakes in mid July. The 7 am to 8 pm ferry service, which crossed the lake on the hour, provided the only access to about 50 families, who resided or owned recreational lots on the eastern side of the lake. The Adams Lake band blocked vehicle access by removing a cattle guard. In September, arson destroyed the wooden bridge over the river. Throughout the winter, an ice breaking tug kept a passage clear for the car ferry. Service increased to 11.5 hours daily and 16 hours on Thursdays and Fridays. In December 1996, a new cable ferry was installed, operating 18 hours a day, seven days a week. However weight restrictions prevented the ferry from carrying cement trucks. The 6:30 am to 1 am (winter) and 6:00 am to 1 am (summer) schedule was extended in August 1998 to 22 hours daily, with emergency service available at all times. Around 2013, WaterBridge Ferries took over from Western Pacific Marine as the service provider. The British Columbia Ministry of Transportation and Infrastructure (MOTI) commissioned Capilano Maritime Design to partner with Waterbridge Steel Inc. in a design build contract to supply four new cable ferries. In each, a John Deere 4045 diesel engine with 110kW output powers a DC alternator for onboard electrics and a radial piston hydraulic motor to a dual bullwheel traction winch. Launched in 2017, the Adams Lake II was the first vessel to be delivered under the Waterbridge contract. The carrying capacity was 10 vehicles and 48 passengers. The ferry operates under private contract with MOTI and is free of tolls, as are all inland ferries in British Columbia. Departures are on demand 24 hours per day, but 3 am to 5 am is emergencies only. The ferry capacity remains unchanged.
Қауымдастықтар
Қазіргі уақытта әртүрлі елді мекендерде тұрақты және маусымдық тұрғындар бар.
Солтүстік шет
1920 жылдардың ортасында ARLC лагері, "Депо" деп аталған компаниямен бірге жабылды. 1934 жылы Орегон штатының Грантс-Пасс қаласынан Док Дженкинс басқарыған 50-ге жуық жетінші күндік адвентистер (SDA) тобы лагерь қалдықтарының жанында қоғам құрды. Сол жазда SDA-лар көлге шамамен бір километр қашықтықта үйлер және мектеп-шіркеудің біріктірілген ғимаратын салды. Сол қыста, көшбасшының қызы Хейзел Ньюман ұл тауып, пневмонияға шалдығып, көп ұзамай қайтыс болды. Қыста қар жауып, жазда маса шабуына қарамастан, қоғам екі жыл бойы тұрып, содан кейін тарап кетті. Он жылдықтар бойы ағаш үйлер тозып, қираған қалдықтарға айналды. Қалған жалғыз ескерткіш – Хейзелдің қабірінің үстіне бетонға орнатылған қола тақта. 1974 жылы Кен Харрисон және оның әйелі Кэрол көлден бірнеше километр жоғарыда жер сатып алды. Оларға тағы үш отбасы қосылды, бірақ бірнеше жылдан кейін олар да солай болып кетті. Жылдар бойы аңшылар мен кеншілер өзен сағасындағы шектеулі, тегіс жерге қоныс тепті.
Бреннан Крик ауданы
Билли Бреннан, аймақтағы федералды ағаш өлшеуші болған. 1908 жылға қарай, айналада төрт-бес отбасы тұрды. ARLC жабылуынан кейін, жалғыз қалған тұрғын келесі жылы Ванкувер Сан газетінің бұрынғы редакторы Жером Бишоп Эбертс және оның отбасы, өзеннің солтүстігіндегі екі бөлмелі ағаш үйге көшіп келді. Бір-екі жылдан соң, олар үлкен ағаш үй салды. Олармен бірге келген Перси Жак, бір кезде мүлік артындағы бір бөлмелі лашықта тұрды. 1944 жылдың желтоқсан айында, жақын жерде тұратын жалғыз тұрақты көрші Леонард Мэй көл жағасында тоңнан қайтыс болды. Эберттер 1946 жылы кеткен соң, 1958 жылы орманшы отбасыларының балалары үшін мектеп ашылды. Спапилем өзеніне гидроэлектр станциясы орнатылды, ол 1975 жылы BC Hydro электр желілері келгенге дейін қуатпен қамтамасыз етті. Бұрынғы Бреннан-Крик жерінде қазіргі үлкен ағаштан салынған қоғамдық зал 1984 жылы салынды. Мектеп 2012 жылы жабылды. Сол кезде Мак Алленнің ұлы Пэт орман шаруашылығы бизнесін басқарды.
Скваам шығанағы (Скваам шығанағы, Агат шығанағы)
1915 жылы жасалған картада қолданылған Агат шығанағы деген атау, мүмкін, сол аймақтағы кварц агатка ұқсас болғандықтан таңдалған. Іргелес орналасқан қорық "Скваам" деп аталады, бұл "толқынды сулар" дегенді білдіреді. 1933 жылы Скваам шығанағы ресми атауға ие болды. 1892 жылы үш кен іздеуші Симмакс өзені бойында 4 км жоғарыда Хоместейк кенін тапты. 1895 жылы жаңа кен иелері кенді солтүстік-батысқа қарай Луис-Крикке тасымалдау үшін арба жолын салды. 1919 жылғы орман өрті кеннің инфрақұрылымын жойды. Скваам шығанағынан батысқа қарай 35 шақырым жердегі Блюхер залында дүкен мен пошта орналасқан. 1905 жылы Чарли мен Мейбл Тоддтар отбасымен қоныстанды және 1913 жылы көл жағалауындағы меншігін тіркеді. 1906 жылға қарай осы аймақта төрт отбасы тұрды. 1916 жылы ашылған мектеп, көбінесе кішкентай лашық болған, 1918 жылы үлкен бір бөлмелі ағаш үймен ауыстырылды. 1933 жылы мектеп Хоместейк кеніне жақынырақ көшірілді. 1926 жылы жаңа келген Дейв Фрейзер Тоддтың қызы Джессиге үйленді. 1938 жылы олар көлден жоғары көтеріліп шығанаққа көшіп барды. Олардың үлкен үйі оқиғалардың орталығы болды. Ұлы Франк (Инк) су жүйесін басқару және қарды тазалау сияқты қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысты. 1937 жылы Том мен Эвелин ЛаФейв келді. 1940 жылдардың соңында олар аң аулау және балық аулау үйін ашты, ол кейіннен туристерге жалға берілетін бірнеше коттедждерге айналды. 1964 жылы олар мүлікті сатты. Жыл сайынғы Скваам шығанағындағы балық аулау жарысы 1955 жылдан бері өткізіліп келеді. Қазіргі уақытта шығанақта туристерге демалыс орындары мен коттедждер ұсынылады.
Оңтүстік шет
1895 жылға қарай Сквилакстан көлдің басына дейін 10 шақырымға жуық солтүстік-батысқа қарай көлік жолы салынды. 1912 жылы Франк Стержилл ARLC үшін 12 бөлмелі Адамс көлі қонақ үйін салды. Стержилл 1920 жылдары Поттерлер қонақ үйді сатып алғанға дейін оның иесі болды. Осы жерде 1913–1934 жылдары пошта бөлімі жұмыс істеді. 1944 жылға қарай Адамс көлі ауданы мектеп, дүкен және қоғамдық үй салды. 1970 жылдардың ортасына қарай оқушылар саны жеткіліксіз болды және мектеп сол кезде жабылды деп есептеледі. Екі жағалауда да тұрғын үйлер бар, ал батыс жағалауда Girl Guide лагері мен жалпы дүкен орналасқан. Жұмысшылар көл жағасында немесе көлдің үстіндегі жаңа аудандарда тұрады.
Squilax to the foot of the lake. In 1912, Frank Sturgill built the 12 room Adams Lake Hotel for the ARLC. Sturgill was the proprietor until the Potters purchased the hotel in the 1920s. A post office operated 1913–1934 at this location. By 1944, the Adams Lake community had erected a school, a store and community hall. By the mid 1970s, student numbers had fallen too low, and the school appears to have closed around this time. Residences exist on both shores and a Girl Guide camp and general store on the west one. Mill workers either live nearby on the lakeshore or in newer subdivisions in the hills above the lake.
Демалыс
Адамс көлінің провинциялық паркі мен Момич көлдерінің провинциялық паркі жағалаудың бір бөлігін қамтиды. Көлдің төңірегінде Буш-Крик өзенінің құйылыс жерінде сокейлер, төменгі көлдің жағалауында кохолар, ал Синмакс сағасы мен Момич өзені бойында екі түрі де шағылысады. Балықшылар көлде жаңбырлы алабұға, кокане ласосі және бұқа алабұғаны да ұстайды. Жақын жердегі Шусвап көліне қарағанда бұл көлде тыныш, сондықтан демалыс үшін қайықпен жүзуге болады. Көл маңындағы аймақ кемпингке жақын адамдардың арасында танымал және әртүрлі өсімдіктер мен жануарларға мекен. Күзде және қыста адамдар аң аулау құстарын және елік, қара аю және пума (тау арыстаны) сияқты ірі аңдарды аулайды.