Кіріспе

Иммунопатология – аурулармен байланысты иммундық реакцияларды зерттейтін медицинаның бір саласы. Ол иммундық жүйе, иммунитет және иммундық жауаптар тұрғысынан организмнің, органикалық жүйенің немесе аурудың патологиясын зерттеуді қамтиды. Биологияда, иммунопатология – инфекция нәтижесінде организмге оның өзінің иммундық жүйесінің тудырған зақымдануын білдіреді. Бұл патоген мен жануардың арасындағы үйлесімсіздікке байланысты болуы мүмкін, және көбінесе жануарларға тән патоген адамға жұққанда пайда болады (мысалы, құс тұмауы цитокин дауылдауға алып келеді, бұл өлім-жітім көрсеткішін жоғарылатуға себеп болады).

Иммунитеттің түрлері

Барлық омыртқалы жануарларда екі түрлі иммунитет бар: туа біткен және бейімделген иммунитет. Туа біткен иммунитет өзгермейтін антигендермен күресу үшін қолданылады, сондықтан ол ерекшеленбейтін деп саналады. Әдетте, ол бейімделген иммундық жүйеге қарағанда жылдам әрекет етеді, көбінесе минуттардан сағаттар ішінде жауап береді. Ол тері сияқты физикалық кедергілерден тұрады, сонымен қатар дендриттік жасушалар, макрофагтар және базафилдер сияқты ерекше емес иммундық жасушаларды қамтиды. Иммунитеттің екінші түрі – бейімделген иммунитет. Бұл иммунитет түрі жауап беру алдында шетел антигенін тануды қажет етеді. Антиген танылғаннан кейін, сол антигенді жою үшін нақты жауап жасалады. Бейімделген жауап сипатының арқасында бейімделген иммунитет ерекше иммунитет деп есептеледі. Бейімделген иммунитетті туа біткеннен ерекшелендіретін маңызды ерекшелік – болашақта антигенмен күресу үшін жадты пайдалану. Антиген алғаш рет енгізілген кезде организмде осы антигенге қатысты рецепторлар болмайды, сондықтан антиген алғаш пайда болғанда оларды жасауы керек. Иммундық жүйе содан кейін осы антиген туралы жад сақтайды, бұл оған антигенді жылдам тануға және оған қарсы жылдам әрі тиімді күресуге мүмкіндік береді. Жүйе антигенге қаншалықты көп ұшыраса, оның реакциясы соншалықты жылдамдап дамиды.

Иммундық реакцияның бұзылуы

Шетелдік антиген ағзаға енгенде, оған антигендік немесе антигендік емес жауап беріледі. Бұл жауаптар – иммундық жүйенің шетелдік антигендермен күресуі, олар өлімге әкелуі мүмкін немесе жоқ. Иммунопатологияның мүмкін анықтамасы – шетелдік антигендердің иммундық жүйеге қандай жауап беруіне немесе организмнің өзіне қарсы иммундық жауаптан туындайтын проблемаларға себеп болуы мүмкін. Иммундық жүйеде кейбір проблемалар немесе ақаулар бар, олар ауыр сырқаттарға әкелуі мүмкін. Бұл сырқаттар келесі проблемалардың бірінен туындауы мүмкін. Біріншісі – гиперсезімталдық реакциясы, онда иммундық жауап қалыптыдан күшті болады. Төрт түрлі түрі бар (бірінші, екінші, үшінші және төртінші типтері), олардың әрқайсысы иммундық жауаптың әртүрлі түрлері мен дәрежесімен сипатталады. Әр түрдің салдарынан пайда болатын проблемалар аздап аллергиялық реакциялардан бастап туберкулез немесе артрит сияқты ауыр сырқаттарға дейін жетеді. Иммундық жүйенің екінші түрі – аутоиммунитет, онда иммундық жүйе антигенге емес, өзіне шабуыл жасайды. Қабыну – аутоиммунитеттің басты мысалы, себебі қолданылатын иммундық жасушалар өздігінен әрекет етеді. Аутоиммундық сырқаттардың мысалдары – 1-ші типті қант диабеті, Аддисон ауруы және Целиак ауруы. Иммундық жүйемен байланысты үшінші және соңғы түр – иммуножеткіліксіздік, онда иммундық жүйе белгілі бір сырқатпен күресу қабілетіне ие емес. Иммундық жүйенің оған қарсы күрес қабілеті әлсірейді немесе мүлдем жоқ. Екі түрі бар: біріншілік иммуножеткіліксіздік, онда иммундық жүйеде маңызды компонент жетіспейді немесе дұрыс жұмыс істемейді, және екіншілік иммуножеткіліксіздік, онда сыртқы көзден, мысалы, сәулеленуден немесе жылудан сырқат жұғады, сондықтан ол дұрыс жұмыс істей алмайды. Иммуножеткіліксіздікті тудыруы мүмкін сырқаттарға ВИЧ, СПИД және лейкемия жатады. Ал адаптивті иммунитет ерекше және мақсатты. Ол Т және В жасушаларының белсенділігін қамтиды, олар беттеріндегі белгілі бір антигендері бар қатерлі ісік жасушаларын таниды және оларға шабуыл жасайды. Т-жасушалары қатерлі ісік жасушаларын тікелей өлтіре алады немесе басқа иммундық жасушаларды белсендіре отырып, қатерлі ісік жасушаларына шабуыл жасауға көмектеседі. В-жасушалары қатерлі ісік жасушаларын танитын және оларды бейтараптандыруға көмектесетін антиденелер шығарады. Алайда, қатерлі ісік жасушалары иммундық қадағалаудан қашып, иммундық жүйе арқылы жойылудан әр түрлі механизмдер арқылы құтылуы мүмкін, соның ішінде антигендік экспрессияны төмендету, иммунодепрессивті молекулалар өндіру және Т-жасушаларының қызметін тежеу. Бұл қатерлі ісіктің пайда болуына және оның дамуына әкелуі мүмкін. Иммунотерапия – бұл ісікке қарсы емнің бір түрі, оның мақсаты – иммундық жүйенің қатерлі ісік жасушаларын тани білу және оларға шабуылдау қабілетін күшейту. Иммунотерапияның мысалдары – Т-жасушаларының белсенділігін тежейтін молекулаларды бөгеттейтін бақылау нүктелерін тежегіштері және Т-жасушаларын өзгертіп, қатерлі ісік жасушаларын тиімдірек танитын және шабуылдайтын CAR Т-жасушалар терапиясы.