Гамма глобулиндер: қасиеттері, қолданылуы және қауіптері

Кіріспе

Қан ақуыздары класы

Гамма глобулиндері – сарысу ақуыздарының электрофорезінен кейін анықталатын глобулиндер класы. Ең маңызды гамма глобулиндері – иммуноглобулиндер (антиденелер), алайда кейбір иммуноглобулиндер гамма глобулиндеріне жатпайды, ал кейбір гамма глобулиндері иммуноглобулиндер емес.

Медициналық емдеу ретінде қолдану

Гамма глобулинін инъекциялары әдетте науқастың ауруларға қарсы иммунитетін уақытша арттыру үшін жасалады. Инъекциялар көбінесе гепатит А немесе қызылшаға ұшыраған науқастарға, сондай-ақ қан тобы мен тіндері үйлеспесе де, бүйрек доноры мен алушының үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін қолданылады. Инъекциялар иммундық жетіспеушілік салдарынан гамма глобулиндерді табиғи түрде өндіре алмайтын науқастарда, мысалы, Х-хромосомаға байланысты агаммаглобулинемия және гипер IgM синдромы сияқты жағдайларда иммунитетті күшейту үшін де қолданылады. Мұндай инъекциялар қазіргі медициналық тәжірибеде бұрынғыдан сирек кездеседі, ал саяхатшыларға бұрын ұсынылған гамма глобулинін инъекцияларының орнына көбінесе гепатит А вакцинасы қолданылады. Гамма глобулин инфузиясы кейбір иммунологиялық ауруларды, мысалы, идиопатиялық тромбоцитопениялық пурпураны (ИТП) емдеу үшін де қолданылады – бұл ауруда антиденелер қан тарамшаларына шабуыл жасайды, нәтижесінде қан тарамшаларының саны күрт төмендейді. Гамма глобулин сілекейдің антиденемен белгіленген тромбоциттерді назардан тыс қалдыруы мүмкін, осылайша олардың тірі қалып, қалыпты жұмыс істеуіне жағдай жасайды. Гамма глобулинін аутоиммундық ауруларда қалай жұмыс істейтіні туралы тағы бір теория – гамма глобулиндерді ыдырататын механизмдерді жүктеу. Бұл механизмдердің шамадан тыс жүктелуі зиянды гамма глобулиндердің қан сарысуындағы жартылай өмір сүру ұзақтығын қысқартады. Кавасаки ауруында интравеноздық иммуноглобулин (IVIG) қолданылуы мүмкін. 1953 жылы гамма глобулинінің салдақты полиомиелиттің алдын алуға көмектесетіні анықталды. Гамма глобулинін инъекциялары сүйек миы мен лимфа түйіндерінің жасушаларынан алынғандықтан, олар қан құю және венаға дәрі салу сияқты жағдайларда гепатит С вирусын жұқтыруға себеп болуы мүмкін. 1989 жылы гепатит С анықталғаннан кейін, қан банктері барлық қан донорларын вирустың қанында болуына тексеруді бастады. Алайда, гепатит С вирусының кемінде 1940 жылдардан бері бар екені белгілі болғандықтан, 1990 жылдардың басына дейін салынған гамма глобулинін инъекциясы алушыға инфекция жұқтыру қаупін тудырды. 2004 жылы FDA интравеноздық гамма глобулинді бүйрек жеткіліксіздігі бар науқастағы антиденелердің деңгейін төмендету үшін мақұлдады, бұл оларға басқа қан тобы бар (ABO үйлеспейтін) донордан немесе тіндері үйлеспейтін донордан бүйрек қабылдауға мүмкіндік берді. Бұл емді Лос-Анджелестегі Cedars Sinai медициналық орталығында Стенли Джордан алғаш рет қолданды.

Gamma globulin injections are usually given in an attempt to temporarily boost a patient's immunity against disease. Injections are most commonly used on patients having been exposed to hepatitis A or measles, or to make a kidney donor and a recipient compatible regardless of blood type or tissue match. Injections are also used to boost immunity in patients unable to produce gamma globulins naturally because of an immune deficiency, such as X linked agammaglobulinemia and hyper IgM syndrome. Such injections are less common in modern medical practice than they were previously, and injections of gamma globulin previously recommended for travelers have largely been replaced by the use of hepatitis A vaccine. Gamma globulin infusions are also used to treat some immunological diseases, such as idiopathic thrombocytopenia purpura (ITP), a disease in which the platelets are being attacked by antibodies, leading to seriously low platelet counts. It appears that gamma globulin causes the spleen to ignore the antibody tagged platelets, thus allowing them to survive and function. Another theory on how gamma globulin administration works in autoimmune disease is by overloading the mechanisms that degrade gamma globulins. Overloading the degradation mechanism causes the harmful gamma globulins to have a much shorter half of the life in sera. Intravenous immunoglobulin (IVIG) may be used in Kawasaki disease. In 1953, gamma globulin was shown to prevent paralytic polio. Being a product derived from bone marrow and lymph gland cells, gamma globulin injections, along with blood transfusions and intravenous drug use, can pass hepatitis C to their recipients. Once hepatitis C was identified in 1989, blood banks began screening all blood donors for the presence of the virus in their bloodstream. However, since hepatitis C is known to have been present since at least the 1940s, a gamma globulin shot received prior to the early 1990s put the recipient at risk of being infected. Intravenous gamma globulin was FDA approved in 2004 to reduce antibodies in a patient with kidney failure to allow that person to accept a kidney from a donor with a different blood type (ABO incompatible), or who is an unacceptable tissue match. Stanley Jordan at Cedars Sinai Medical Center in Los Angeles pioneered this treatment.

Патология

Гамма глобулиндердің артық болуы гипергаммаглобулинемия деп аталады. Гамма глобулиндердің жетіспеушілігі гипогаммаглобулинемия деп аталады. Гамма глобулиндерге қатысты ауру "гаммопатия" деп аталады (мысалы, белгісіз мағынадағы моноклоналдық гаммапатия). Брутонның агаммаглобулинемиясы – Х-хромосомаға байланысты рецессивті ауру, ол алғашқы B-лимфоциттерінің жетілмеуіне байланысты туғаннан кейінгі ерте кезеңде қайталанатын инфекциялармен сипатталады. Егер пациенттерге интравенозды иммуноглобулиндермен емделмесе, олар көбінесе қайтыс болады.