Португалиялық инфанта Констанция: Кастилия патшайымының тарихы

Кіріспе

Португалия инфантасы, Санчо I-нің қызы Констанса (pt: Constança; 3 қаңтар 1290 – Саагун, 18 қараша 1313; kõʃˈtɐ̃sɐ), Фердинанд IV-ке үйленген Кастилия патшайымы болды. Ол Португалия королі Денис пен оның әйелі Арагондық Елизаветаның үлкен баласы және жалғыз қызы еді, кейіннен қасиетті Елизавета деп аталды.

Кастилия мен Леонның патшайымы (1302-1312 жылдар)

1291 жылғы қыркүйекте Кастилия королі Санчо IV пен Португалия королі Денис арасында жасалған келісім бойынша, Санчо IV-нің үлкен ұлы және мұрагері Фердинанд (5 жаста), Португалия королінің қызы Констансамен (20 айлық) құдаланды. 1295 жылғы Вальядолид кортында аяқталған кездесуде, Кастилия Корольдігінің жесір королевасы және регенті Мария де Молина, ұлы Фердинанд IV атынан және корольдіктің регенті Генрих Кастилия сенаторымен бірге Португалия королі Дениспен кездесті. Кейіннен, Альканайс келісімінде (1297 ж.) Констанса мен Фердинанд IV арасындағы құдалық қайта расталды. 1302 жылғы 23 қаңтарда Вальядолиде Констанса, Кастилия королі Фердинанд IV-ке үйленді. Бес жылдан кейін (1307 ж.), олардың тұңғыш баласы, Елеонора (болашақтағы Арагон королевасы) дүниеге келгеннен кейін, бүлікші магнат Хуан Нунес II де Лараның орналасқан Тордехумос қаласын қоршап алған Кастилия королі, Лара үйінің басшысы, әйелі мен жаңа туған қызынан қарыз сұрады. 1307 жылғы Вальядолид кортында, Констанса қатыспаған кезде, Фердинанд IV дворяндардың зұлымдықтарын тоқтатуға, сот төрелігін түзетуге және кастилиялықтарға салық қысымын жеңілдетуге тырысты. Келесі жылы (1308) королева екінші қызын дүниеге әкелді, оны Констанса деп атады, ол 1310 жылы 2 жасында қайтыс болды және Санто-Доминго-эль-Реалдың жоғалған монастырында жерленді. 1311 жылдың сәуірінде Паленсияда болған кезде Фердинанд IV ауыр науқастанып, Констанцияның наразылығына қарамастан Вальядолидке жеткізілді. Констанция оның Каррион-де-лос-Кондес қаласына жеткізілуін қалаған, оны өзінің одақтасы Хуан Нунес II де Лараның көмегімен бақылауға алу мақсатында. Корольдің науқастануы кезінде Хуан Нунес II де Лара, Камерос иесі Кастилиялық Петр, Валенсия де Кампос иесі Кастилиялық Джон және Виленаның ханзадасы Хуан Мануэл арасында даулар туды. Король Торода болған кезде, 1311 жылғы 13 тамызда королева Саламанкада болашақ Кастилия королі Альфонсо XI ұлын дүниеге әкелді. Кастилия тағына жаңа туған мұрагер Саламанканың ескі соборында шомылдырылды және корольдің тілегіне қарсы (оның ұлын анасы Мария де Молинаға сенгісі келді), Констанцияның еркі басым болды, ол (Хуан Нунес II де Лара мен Лопе Диас де Хароның қолдауымен) ханзаданың қамқорлығын Камерос иесі және Фердинанд IV-тің ағасы Петрге бергісі келді. 1311 жылдың күзінде Фердинанд IV-ті құлатып, Камерос иесін таққа отырғызу мақсатымен қастандық жасалды. Қастандықта Балансияның Лорды Джон де Кампос және Фердинанд IV-тің ағасы Хуан Нунес II де Лара және Лопе Диас де Харо болды; алайда, жоба жесір королева Мария де Молинаның қатал бас тартуынан кейін сәтсіз аяқталды. 1312 жылғы Вальядолид кортында, Фердинанд IV билігінің соңғы кезеңінде, Гранада Корольдігіне қарсы келесі науқанда қолданылатын әскерді ұстауға қаражат жиналды, сондай-ақ сот төрелігі, аумақтық және жергілікті әкімшілік қайта ұйымдастырылды, бұл корольдің әкімшіліктің барлық саласында терең реформа жасауды қалайтынын көрсетті, сонымен қатар тақтың билігін нығайтуға тырысып, дворяндардың ықпалын азайтуға ұмтылды. Корттар Португалия королі Денистің вассалы болған Хуан Нунес II де Лараны қоспағанда, корольдің вассалдарына төлеуге арналған бес қызмет пен бір форера монетасының берілуін мақұлдады. 1312 жылғы 7 қыркүйекте Яэн қаласында Фердинанд IV 26 жасында қайтыс болды. Өлген айдың температурасы жоғары болғандықтан, Камерос лорды және марқұм корольдің ағасы және қазір жесір королева Констанса оның сүйегін Кордова мешіт-соборында жерлеуге шешім қабылдады. Хроника де Альфонсо XI Фердинанд IV-ті Кордоваға жерлеуге себеп болған жоғары температураны растады. Фердинанд IV-тің мәйітін Кордова қаласына ертіп келген жерлеу процессиясын Констанса басқарды. Корольдің денесі әйелінің тілегімен собордың бас шіркеуіне орналастырылды, сондай-ақ қыркүйек айында оның өлімінің мерейтойында әр түн сайын оның қабірінің алдында алты шіркеу қызметкері дұға етуі туралы шешім қабылданды.

The treaty signed between King Sancho IV of Castile and Denis of Portugal in September 1291, established the betrothal between the eldest son and heir of Sancho IV, Ferdinand (aged 5), with the daughter of the Portuguese King, Constance (aged 20 months). Finished with the Valladolid Courts of 1295, María de Molina, Dowager Queen and Regent of the Kingdom of Castile, in the name of her son Ferdinand IV and Henry of Castile the Senator, co regent of the Kingdom, had a meeting with King Denis of Portugal in Ciudad Rodrigo, where the Queen Regent surrounded several strongholds in order to end the hostilities between both Kingdoms; in addition, the betrothal between Ferdinand IV and Constance was confirmed, and also the future marriage between Ferdinand IV's sister Beatrice with Constance's brother and heir of the Portuguese throne, Afonso was arranged. Later, in the Treaty of Alcañices (1297), the betrothal between Constance and Ferdinand IV was again ratified. On 23 January 1302 at Valladolid, Constance finally married King Ferdinand IV of Castile. Five years later (1307), shortly after the birth of their first born child, a daughter called Eleanor (future Queen consort of Aragon), the Castilian King, who was besieging the city of Tordehumos which housed the rebellious magnate Juan Núñez II de Lara, chief of the House of Lara, sent his wife and newborn daughter to request a loan from her father, King Denis. During the Valladolid Courts of 1307, where Constance didn't participate, Ferdinand IV tried to end the abuses of the nobility, correct the administration of justice and soften the tax pressure over the Castilians. The next year (1308), the Queen gave birth to a second daughter, named Constance after her, who died in 1310, aged 2 and was buried in the disappeared convent of Santo Domingo el Real. In April 1311, while in Palencia, Ferdinand IV became gravely ill and was transported to Valladolid, despite the protests of Constance, who wished his transport to Carrión de los Condes, with the purpose to control him with the help of her ally, Juan Núñez II de Lara. During the King's illness, disputes erupted between Juan Núñez II de Lara, Peter of Castile, Lord of Cameros, John of Castile, Lord of Valencia de Campos and Juan Manuel, Prince of Villena. While the King was in Toro, the Queen gave birth in Salamanca on 13 August 1311 a son, the future Alfonso XI of Castile. The newborn heir to the Castilian throne was baptized in the Old Cathedral of Salamanca, and, against the King's wishes (who wanted to trust his son to his mother María de Molina), the will of Constance prevailed, who (with the support of Juan Núñez II de Lara and Lope Díaz de Haro) wanted to give the custody of the prince to Peter, Lord of Cameros and brother of Ferdinand IV. In the autumn of 1311, a conspiracy arose with the intent to depose Ferdinand IV and place the Lord of Cameros in the throne. The conspiracy had as protagonists John, Lord of Valencia de Campos and uncle of Ferdinand IV, Juan Núñez II de Lara and Lope Díaz de Haro; however, the project failed because of the staunch refusal of the Dowager Queen María de Molina. In the Valladolid Courts of 1312, the last of the reign of Ferdinand IV, funds were raised to maintain the army that would be used in the following campaign against the Kingdom of Granada, and the administration of justice, territorial administration and local administration were reorganized, showing with this the King his wishes for a deep reform in all areas of administration, while attempting to reinforce the Crown's authority in detriment of the nobility. The Courts approved the concession of five services and one forera coin, destined to the payment of the King's vassals, with the exception of Juan Núñez II de Lara, who became vassal of King Denis of Portugal. On 7 September 1312 at the city of Jaén, Ferdinand IV died aged 26. Because of the high temperature during the month of his death, Peter, Lord of Cameros and brother of the late King and the now Dowager Queen Constance decided that his remains would be buried in the Mosque–Cathedral of Córdoba. The Crónica de Alfonso XI confirmed the high temperature as the cause that motivated the burial of Ferdinand IV in Córdoba. The funeral cortege who accompanied the remains of Ferdinand IV to the city of Córdoba was presided by Constance. The body of the King was deposited in the major chapel of the cathedral by disposition of his wife, and it was also decided that six chaplains would pray every night before his tomb during the month of September in the anniversary of his death, in perpetuity.

Кастилия королі Альфонсо XI-нің кішігірімлігі (1312-1313)

Валенсия де Кампос Лорды Иоанн мен Хуан Нунес II де Лара король Фердинанд IV-тің қайтысын білгенде, Камерос Лорды Кастилияның Петр билікті басып алмауы үшін, бір жасар немересі Альфонсо XI атынан патшайым Мария де Молинаға (ол Вальядолидте болған) регенттікке өтуін сұрады. Алайда, патшайым регенттікке келіспеді және олардан бұл мәселені ұлы Питермен талқылауды өтінді. Содан кейін Хуан Нунес II де Лара Авила қаласындағы шағын патшаны құрықтауға тырысты, бірақ Мария де Молинаның бұйрығымен жергілікті билік оны тоқтатты. Біраз уақыттан соң Камерос Лорды Петр Авилаға келді, бірақ оған қалаға кіруге рұхсат берілмеді. Осы уақытта Валенсия де Кампос Лорды Иоанн мен Бургоста болған Хуан Нунес II де Лара корольдіктің рикосомбрелерін және басқа да маңызды шенеуніктерді Сахагунда жиналуға шақырды. Сонымен қатар, Камерос Лорды Петр өзінің немере інісі Альфонсо XI есейгенге дейін оның қамқоршысы болуға Мария де Молинаның келісімін алды. Валенсия де Кампос Лорды Иоанн (Сахагунда корольдік шенеуніктермен бірге) Камерос Лорды Петрдің жақындап келе жатқанын білгенде, көптеген куәгерлердің алдында оны қорлады, бұл Камерос Лордының оған қарсы әскер жинауына себеп болды. Валенсия де Кампос Лорды мен оның жақтастары Кастилияның Филиппі, Кабрера және Рибера Лорды, Петрдің інісін, онымен келіссөз жүргізу үшін жіберді; бірақ Камерос Лорды інісін Валенсия де Кампос Лордының жағына шыққаны үшін айыптады. Кабрера және Рибера Лорды анасы Мария де Молинаға Валенсия де Кампос Лордының ұсынысын жеткізді, ол Мария де Молина мен Камерос және Валенсия де Кампос Лордтарынан тұратын үштік билік құрудан тұрды. Патшайым бұл идеяға келісті.

1313 жылғы Паленсия соттары

Педро, Камерос лорды, Астурия мен Кантабрияда жасағаннан кейін, 12 000 сарбаздық әскермен бірге 1313 жылы Паленсия Кортесіне келді, соғысқа ниетсіз, бірақ қарсы тарап қаласа, дайын күйде. Камерос лордының жағында оның інісі Альфонсо Тельес де Молина (Мария де Молинаның бауыры), ұлы Тельо Альфонсо де Менесес, Родриго Альварес де Астурия және Фернан Руис де Сальданья, сондай-ақ басқа да байлар болды. Валенсия де Кампос лордының басты қолдаушылары Филипп, Кабрера мен Рибера лордылары, Фернандо де ла Серда және Хуан Нуньес II де Лара еді. Паленсия қаласында жиналғаннан кейін, екі тарап та қала маңында тек 1300 сарбазды қалдыруға келісті, бірақ Валенсия де Кампос лорды бұл келісімді бұзып, өзінің жанында 4000 сарбазды қалдырды, ал Камерос лорды оған 5000 сарбазымен жауап берді. Кортес барысында жесір патшайым Констанция Камерос лордын қолдауын тоқтатып, Валенсия де Кампос лордын қолдауға кірісті, Вильяна князі Хуан Мануэль (Фердинанд III Кастилияның немересі) да солай істеді. Даулар тумасын деген ниетпен, Камерос пен Валенсия лордтары және олардың серіктері қаладан шығып, жақын ауылдарда орналасты. Педро Амускода, Хуан Бесерриль де Кампоста, патшайым Констанция Грихотада, ал Мария де Молина Монсон де Кампоста болды. Сонымен қатар, Камерос лордын және Мария де Молинаны қолдаған дін қызметкерлері мен прокурорлар францискан орденінің Сан-Франциско шіркеуінде кездесуге келісті, ал Валенсия де Кампос лордының жақтастары Лара үйімен байланысты доминикан орденінің Сан-Пабло монастырында жиналды. Педро мен оның анасының тілегіне қарамастан, Валенсия де Кампос лордының жақтастары ешқандай келісімге келмей, оны корольдің қамқоршысы етіп тағайындады, ал екінші тарап Камерос лордын және патшайым Мария де Молинаны қамқоршылар етіп тағайындады. 1313 жылғы Паленсияның екі Кортесі екі түрлі жарлыққа әкелді: біріншісі, Валенсия де Кампос лорды Альфонсо XI-нің тәрбиешісі ретінде Кастилия, Леон, Экстремадура, Галисия және Астурия кеңестеріне – оның жақтастары басымдығы бар аймақтарға; екіншісі, патшайым Мария де Молина мен оның ұлы Камерос лорды Альфонсо XI-нің бірлескен тәрбиешілері ретінде, Кастилия, Леон, Толедо, Экстремадура, Галисия, Астурия және Андалусия кеңестерінің өтініші бойынша жарияланды. Екі жарлықта да дін қызметкерлерінің, дворяндардың және қалалардың белгілі адамдарының қатысқандығы айтылды, сондай-ақ Валенсия де Кампос лордының одақтастарының саны мен сапасы жағынан артықшылығы бар екендігі, ал Камерос лорды мен патшайым Мария де Молина дін қызметкерлері, әскери ордендердің басшылары және кеңестердің өкілдері жағынан басымдық танытты. Патшайым Мария де Молинаның жарлығында Альфонсо XI-нің және екі қамқоршының мөрлері болды, ал Валенсия де Кампос лордының жарлығында тек оның мөрі болды, бұл патшалық канцеляриясы біріншісінің қолында болғанын көрсетеді. Кортес аяқталғаннан кейін, екі тарап та бұйрықтар мен жеңілдіктер беру үшін патша мөрін қолдана бастады. 1313 жылғы Паленсия Кортесі аяқталғаннан кейін Валенсия Альфонсосы мен оның әкесі Кастилиялық Хуан Леон қаласын басып алды, ал Педро Паленсия қаласын басып алып, анасымен бірге Альфонсо XI болған Авилаға барды. Осы уақытта екі тарап та кішкентай патшаның қамқоршысы кім болуы керек деген мәселеде түпкілікті келісімге келуге тырысты, келіссөздерге Сантьяго және Калатрава ордендерінің басшылары, сондай-ақ Кастилиялық Хуанның жақтасы Дон Хуан Мануэль араласты. Камерос лорды Малаганың арраезінің ұлының бүлік көтергеніне қарсы Гранада сұлтаны Насрға көмектесу үшін Гранадаға аттанды. Алайда, 1313 жылдың соңында Педро Гранада сұлтанының жеңілгені туралы хабардар болды және Кастилияға оралған кезде үш күн қоршауға алып, Кордобада орналасқан Руте қамалын басып алды. 1313 жылдың соңында Валенсия де Кампос лорды Сахагунда Корольдіктің прокурорларын шақырды.

Pedro, Lord of Cameros went to the Cortes of Palencia of 1313 accompanied by an army of 12,000 men, after having recruited in Asturias and Cantabria, and had gone to the Cortes without desire for a fight, but ready for one if the other side wished it. On the side of the Lord of Cameros militated his uncle Alfonso Téllez de Molina (brother of María de Molina), his son Tello Alfonso de Meneses, Rodrigo Álvarez de Asturias and Fernán Ruiz de Saldaña, among other ricoshombres. The main supporters of the Lord of Valencia de Campos were Philip, Lord of Cabrera and Ribera, Fernando de la Cerda and Juan Núñez II de Lara. Once assembled in the city of Palencia, it was agreed that each of the two sides would keep only 1,300 men in the vicinity of the city, although the agreement was broken by the Lord of Valencia de Campos, who kept next to him 4,000 men, to which the Lord of Cameros responded by keeping 5,000 of his men at his side. During the Cortes, the Dowager Queen Constance stopped supporting the Lord of Cameros and began to support the Lord of Valencia de Campos, proceeding Juan Manuel, Prince of Villena (grandson of Ferdinand III of Castile) in the same way. Fearing that disputes would arise, at the initiative of Queen María de Molina, the Lords of Cameros and Valencia de Campos and their companions left the city and stayed in nearby villages. Peter stayed in Amusco, John in Becerril de Campos, Queen Constance in Grijota, and María de Molina in Monzón de Campos. At the same time, the prelates and procurators who supported the Lord of Cameros and María de Molina agreed to meet in the church of San Francisco at Palencia, of the Order of the Franciscans, while the supporters of the Lord of Valencia de Campos reunited in the convent of San Pablo of Palencia, of the Order of the Dominicans, linked to the House of Lara. Despite the wishes of Peter and his mother, the supporters of the Lord of Valencia de Campos didn't agree to any compromise and appointed him guardian of the King, while the other side appointed as guardians the Lord of Cameros and Queen María de Molina. The double Cortes of Palencia of 1313 gave origin to two different orders: one of them granted by the Lord of Valencia de Campos, as tutor of Alfonso XI, to the councils of Castile, León, Extremadura, Galicia and Asturias —territories in which predominated his own supporters—; and the other promulgated by Queen María de Molina and her son, the Lord of Cameros, as joint tutors of Alfonso XI, and delivered at the request of the councils of Castile, León, Toledo, Extremadura, Galicia, Asturias and Andalusia. Both charters note the presence of the clergy, the nobility and the notorious men of the towns, and it was deduced from them that the Lord of Valencia de Campos had a certain advantage in the number and quality of his allies, as well as the Lord of Cameros and Queen María de Molina in prelates, masters of the Military Orders and representatives of the councils. The charter given by Queen María de Molina carried the seals of Alfonso XI and those of both tutors, and the one given by the Lord of Valencia de Campos only his own seal; this could mean that the Royal Chancellery was in the hands of the first. Finished the Cortes, each of the two sides began to use the royal seal to issue orders and privileges. Finished the Cortes of Palencia of 1313, Alfonso of Valencia and his father John of Castile occupied the city of León, while Peter seized the city of Palencia and went later to Ávila with his mother, where Alfonso XI was. In the meanwhile, both sides tried to reach a definitive agreement on who should be the guardian of the infant King, intervening in the negotiations the Masters of the Orders of Santiago and Calatrava, as well as Don Juan Manuel, supporter of John of Castile. The Lord of Cameros departed for Granada to help Nasr, Sultan of Granada, against whom the son of the arráez of Málaga had revolted. However, at the end of 1313 Peter was informed of the defeat of the Granadian sultan and, during his return to Castile, besieged for three days and took the castle of Rute, located in Córdoba. At the end of 1313, the Lord of Valencia de Campos summoned the procurators of the Kingdom in Sahagún.

Өлім және жерлеу

1313 жылдың 18 қарашасында, өсиетін жазғаннан кейін бір күн өткен соң, ол өзінің ата-анасын, Португалия корольдерін орындаушылар етіп тағайындады, және королева Констанса Сахагунда 23 жасында қайтыс болды. Бұл Валенсияның Лорды де Кампос және оның жақтастарын королева Мария де Молинамен келісім жасасуға итермеледі, оған оның билік еткен аймақтарында корольдің қорғаншысы болуды ұсынды, ал Кастилияның Хуан "Тарифалық" королі оны қолдаған аймақтарда корольдің қорғаншысы болар еді. Королева Мария де Молина бұл ұсынысты қабылдады. Оның қайтысынан кейін королева Констанцияның денесі Сахагундағы Сан-Бенито корольдік монастырына жерленді, онда Леон және Кастилия королі Альфонсо VI және оның бірнеше әйелі де жерленген. H. R. CONSTANCIA. R. FERDINANDI. IV UXOR CUIUS. VITAE FINIS DIE XXIII NOV. Aº MCCCXIII. Ескерткіште: "Мұнда Фердинанд IV патшаның әйелі, королева Констанция жатыр. 1313 жылдың 23 қарашасында қайтыс болды". Мазар тасы Испанияның Тәуелсіздік соғысынан кейін, француз әскерлерінің тонауынан және 1810 жылғы өрттен зардап шеккен монастырь қайта жаңартылғаннан соң орнатылды. Алайда, 1835 жылғы тәркілеу салдарынан жұмыстар тоқтап қалды. 1,39 метр ұзындығы және 0,46 метр ені бар мазар тасының мақсаты – Сан-Бенито корольдік монастырында жоғалған королева Констанцияның денесі жатқан қабірдің орнын көрсету еді. Бірақ, мазар тасы кейін Сахагунның Сан-Хуан шіркеуіне орнатылды.