Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Табарка (, taˈβaɾka), ресми атауы Нуэва-Табарка және испан тілінде Isla Plana, ал валенсия тілінде Nova Tabarca және Illa Plana деп те белгілі, – Испанияның Валенсия қауымдастығы, Аликанте провинциясындағы Санта-Пола қаласына жақын Жерорта теңізінде орналасқан кішкентай арал. Табарка – Валенсия қауымдастығындағы ең үлкен арал және Испаниядағы тұрақты түрде қоныстанған ең кішкентай арал. Ол теңіз қорығымен әйгілі.
Tabarca (, taˈβaɾka), officially Nueva Tabarca and also known as Isla Plana (Spanish) and as Nova Tabarca and Illa Plana in Valencian, is an islet located in the Mediterranean Sea, close to the town of Santa Pola, in the province of Alicante, Valencian community, Spain. Tabarca is the largest island in the Valencian Community, and the smallest permanently inhabited islet in Spain. It is known for its marine reserve.
Тарих
1700 жылға дейін арал Illa de Sant Pau («Сент-Пол аралы») немесе Illa Plana («Жазық арал») деп аталды. Бұл аралға апостол Павел келіп шыққан деген сенім болған. 18 ғасырдың соңына дейін Барбариялық қаракшылар үшін пана болып, Левант жағалауына шабуылдар жасау орталығы ретінде пайдаланылған. Аралдың қазіргі атауы – Тунис жеріндегі Табарка аралшасы мен қаласынан алған, ол 1741 жылы Тунис бейлігі тарапынан басып алынғанға дейін Генуя Республикасының бір бөлігі болған. 1760 жылы Испания королі Карл III испан аралшасын нығайту және қайта қоныстандыруға бұйрық берді. Тунис Табаркасының жанында кемесі құлаған генуэздік теңізшілер тобы құтқарылып, осы жерге қоныстандырылды. Олар келгеннен кейін генуэздіктер алдымен Аликантеге көшіріліп, иезуиттер Испаниядан қуылғаннан кейін бос тұрған иезуит мектебінде уақытша орналасты. Соңында генуэздіктер испан гарнизонымен бірге аралға көшірілді. Әскери инженер Фернандо Мендес Рас бекінілген қала жоспарын жасады, қабырғалар, бекіністер, қоймалар мен казармалар салынды. 1770 жылдан бастап арал Nova Tabarca («Жаңа Табарка» валенсия және латын тілдерінде) деп аталды. Генуэздіктер өз тілдерін тастап, валенсия тіліне, кейін испан тіліне ассимиляцияланғанмен (қазіргі уақытта аралшада екі тіл де қолданылады), қоныс аударғандардың генуэздік тегі аралшада кең таралған итальяндық текті әулеттерінде көрініс береді. Арал Сардиниядағы Сан-Пьетро аралшасындағы Карлофортемен байланыста, онда да Тунис Табаркасынан келген генуэздіктер қоныстанған. Қақпалар әлі де сақталған, сондай-ақ Губернатор үйі (қазіргі уақытта қонақ үй) және 1779 жылы құрылысы аяқталған Санкт-Петр және Санкт-Павел шіркеуі де көрінеді. 1850 жылы губернатор мен гарнизон алынып тасталды. 19 ғасырдың соңында аралда шамамен 1000 адам тұрған, олардың көп бөлігі балық аулаумен айналысқан. 21 ғасырдың басында тұрақты халқы шамамен 50 адамды құрады, бұл Табарканы Испанияның тұрақты түрде қоныстанған ең кішкентай аралшасына айналдырды (бірақ жазғы туристік маусымда бұл көрсеткіш он есеге артады). Жергілікті халықтың негізгі қызметі – балық аулау, ал ауланған балық Санта-Пола балық базарына жеткізіледі, бірақ туризм жаз айларында, әсіресе шілде мен тамызда ең маңызды табыс көзіне айналады.
Before 1700, the island was known as Illa de Sant Pau ('Saint Paul's Island') or Illa Plana ('Flat Island'). Believed to be the island that St. Paul disembarked on, the island was a refuge for Barbary pirates up to the end of the 18th century and used as a base for raids on the Levantine coast. The island's current namesake is a Tunisian islet and town of Tabarka, which was a part of the Republic of Genoa until it was conquered by the Bey of Tunis in 1741. In 1760, Charles III of Spain ordered the fortification and repopulation of the Spanish island. A group of Genoese sailors who had been shipwrecked near the Tunisian Tabarka were rescued and settled here. On their arrival, the Genoese were first moved to Alicante, where they lived temporarily in the Jesuit School, which was empty after the expulsion of the Jesuits from Spain. Eventually, the Genoese were moved to the island, together with a Spanish garrison. The military engineer Fernando Méndez Ras planned a fortified town and walls, bulwarks, warehouses and barracks were built. From 1770, the island was renamed Nova Tabarca ("New Tabarca" in both Valencian and Latin). Although the Genoese assimilated, abandoning their language in favor of Valencian and, later, Spanish (both languages are currently spoken on the islet), the Genoese descent of the settlers can still be found in the surnames of Italian origin common on the islet. The island is twinned with Carloforte, in the Sardinian San Pietro Island, which was also populated with Genoese from Tunisian Tabarka. The gateways are still visible and so are the Governor's House (currently a hotel) and the church of St Peter and St Paul, concluded in 1779. In 1850, the governor and the garrison were removed. At the end of the 19th century, the island had a population of around 1,000 people mainly devoted to fishing. In the early 21st century, the permanent population was around 50, making Tabarca the smallest permanently inhabited Spanish island (although this number is multiplied by ten during the tourist season in summer). The main activity of the local population is fishing, with the catch brought to Santa Pola's fish market, but tourism becomes the most important resource during summer, especially in July and August.
География
Табарка аралы Санта-Пола балық аулау портына әлеуметтік және экономикалық жағынан жақын болса да, Аликанте қаласының бір бөлігі болып табылады. Әкімшілік жағынан ол Палмарал, Айгуамарга және Урбановамен бірлесіп, Аликанте ауылдық округінің құрамында басқарылады. Жергілікті халық санағы (2011) бойынша 68 тұрғыны бар. Пошталық индексі 03138. Аралдың ұзындығы шамамен 1,8 шақырым, ең үлкен ені 400 метр шамасында, биіктігі небарі 22 метрге жетеді. Басты аралдың жанында Ла-Нау, Ла-Галера және Ла-Кантера аралдары орналасқан. Ол Аликантеден оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 22 шақырым, ал Санта-Поладан шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 8 шақырым қашықтықта жатыр. Туризм – басты экономикалық қызмет, әсіресе жаз айларында. Табарканы Аликанте, Санта-Пола және Торревьехамен байланыстыратын бірнеше кемелер бар, жазғы маусымда олардың қатынайтыны жиілеу. Табарканың климаты Аликанте қаласындағы сияқты жартылай құрғақ, жауын-шашын аз, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 300 мм-ден кем. Аликантемен салыстырғанда, орташа температуралар (жоғарғы және төменгі) және ең жоғарғы және ең төменгі температуралар жұмсақ, себебі аралдың Жерорта теңізіндегі орналасуы температураға күшті әсер етеді. Қалыпты жылдары жаз айларында температура 35 °C-тан жоғары көтерілмейді, ал қыс айларында 5 °C-тан төмен түспейді.
Despite being more related to the fishing port of Santa Pola, both socially and economically, the tiny island of Tabarca is a part of the city of Alicante. Administratively, it is managed as a rural district of Alicante, jointly with el Palmeral, Aiguamarga and Urbanova. The local census (2011) counted 68 inhabitants. The postal code is 03138. The islet is long, with a maximum breadth of and rises to only Almost next to the main islet lie the islets of la Nau, la Galera and la Cantera. It lies approximately south southeast from Alicante and east southeast from Santa Pola. Tourism is the main economical activity, especially during the summer. There are several boats connecting Tabarca with Alicante, Santa Pola and Torrevieja, with higher frequencies during summer time. Tabarca has a semi arid climate similar to the climate found in the city of Alicante, with scarce rainfall, which is under on average. Although compared to Alicante, the average temperatures are milder (both highs and lows) as well as the extreme temperatures are milder, since the temperatures are heavily influenced by the location of the island in the Mediterranean Sea. In a normal year, the maximum temperatures don't go above 35 °C (95 °F) during summers or under 5 °C (41 °F) during winters.
Экология
Табарка – «Исла де Табарка» теңіз қорығы деп аталатын қорғалатын теңіз аймағы, онда теңіз басы, марау, конгер және алтын балық сияқты теңіз фаунасының алуан түрлері кездеседі. Еуроодақ оны құстарды қорғаудың арнайы аймағы деп жариялаған. Аралдың төңірегінде өте таза және ластанбаған сулар ағып жатыр. Аралдың құрамындағы материалдардың көп бөлігі – вулканизм нәтижесінде пайдалған, оның үстіне әктас және төртіншілік шөгінділер орналасқан. Табарка – 1960 жылдары жойылу қаупі төнген Жерорта теңізінің монах тыныш мұхитында сәтті көбейген Испанияның Жерорта теңізіндегі соңғы аймақ болды. Бұл арал төңірегіндегі судың теңіз экологиясы тұрғысынан жоғары сапалы екенін көрсетеді. Сондықтан 1986 жылы Табарка төңірегіндегі сулар Испаниядағы алғашқы теңіз қорығы деп жарияланды. Бұл мәртебе негізінен испандық Жерорта теңізіндегі ең ірісі болып табылатын және теңіз флорасы мен фаунасы тұрғысынан ерекше экологиялық құндылыққа ие теңіз астындағы позидония шалбасының болуына байланысты берілді. Теңіз биоәртүрлілігін арттыру және балық аулаудан қорғау мақсатында теңіз қорығының басшылығы аралдың жанында жасанды риф салды.
Tabarca is a protected marine reserve called Reserva marina de la Isla de Tabarca, with a variety of marine fauna including sea bass, grouper, conger eel, and gilthead, and was declared a Zone of Special Protection for Birds by the EU. It is surrounded by very clear and unpolluted waters. The island is formed by materials of volcanic origin on top of which limestone and quaternary deposits have settled. Tabarca was the last Spanish Mediterranean location where the critically endangered Mediterranean monk seal successfully bred before it became extinct in this part of its range in the 1960s. This proves the high quality of the waters around the island in terms of marine ecology. Therefore, waters around Tabarca were declared a marine reserve in 1986, the first of its kind in Spain. This status was mainly granted due to its submarine posidonia prairie, which is the largest in the Spanish Mediterranean and has an extraordinary ecological value in terms of marine fauna and flora. In order to both enhance the marine biodiversity and protect it from fishing, an artificial reef was laid near the island by the Marine Reserve authorities.