Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік және Орталық Америка жарғанаты.
South and Central American bat
Қарапайым вампир жарғанаты (Desmodus rotundus) – Неотропиктерде таралған, жапырақты мұрынды жарғанақ. Бұл вампир жарғанақтарының үш түрінің бірі, ал қалған екеуі – жүнді аяқты және ақ қанатты вампир жарғанақтары. Қарапайым вампир жарғанаты гематофагиямен айналысады, яғни негізінен малдың қанымен қоректенеді. Жарғанат көбінесе түнгі уақытта, құрбандары ұйықтағанда оларға жақындайды. Содан кейін ол өте өткір тістерін пайдаланып, қожайындарының терісін кесіп, ұзын тілімен қанды сорып алады. Бұл түрде көп әйелділік кең таралған, ал үстем еркектер әйелдер тобын қорғайды. Бұл жарғанақтардың ең әлеуметтік түрлерінің бірі, олар әлеуметтік күтім және тамақ бөлісу сияқты ынтымақтастық мінез-құлықтарға ие. Малмен қоректенетіндіктен және құтыру ауруын тарататындықтан, қарапайым вампир жарғанаты зиянкес саналады. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оның сақталу статусын "кең таралғандығы, тіршілік ортасының өзгеруіне төзімді үлкен популяциясы және қауіпті санатқа ену үшін қажетті деңгейде төмендемейтіндігі" себептерімен "Тәуекелсіз" деп санайды.
The common vampire bat (Desmodus rotundus) is a small, leaf nosed bat native to the Neotropics. It is one of three extant species of vampire bat, the other two being the hairy legged and the white winged vampire bats. The common vampire bat practices hematophagy, mainly feeding on the blood of livestock. The bat usually approaches its prey at night while they are sleeping. It then uses its razor sharp teeth to cut open the skin of its hosts and lap up their blood with its long tongue. The species is highly polygynous, and dominant adult males defend groups of females. It is one of the most social of bat species with a number of cooperative behaviors such as social grooming and food sharing. Because it feeds on livestock and is a carrier of rabies, the common vampire bat is considered a pest. Its conservation status is categorized as Least Concern by the International Union for Conservation of Nature (IUCN) because of "its wide distribution, presumed large population tolerance of a degree of habitat modification, and because it is unlikely to be declining at nearly the rate required to qualify for listing in a threatened category."
Таксономия
Жалпы вампир жарғанағы алғаш рет 1810 жылы Этьен Джефруа Сент-Иларе тарапынан Phyllostoma rotundum деп сипатталған. 1826 жылы Максимилиан Вид өзінің Бразилиядағы саяхаттарын егжей-тегжейлі баяндаған еңбегінің екінші томында оны жаңа түр – Desmodus rufus деп жариялап, жаңа Desmodus туысын құрды. Бұл түрге 1901 жылы Олдфилд Томас қазіргі Desmodus rotundus атауын бергенге дейін бірнеше ғылыми атаулар тағайындалған. Ол Desmodontinae кіші тұқымдасына екі басқа түрмен бірге жатқызылады: түкті аяқты вампир жарғанағы (Diphylla ecaudata) және ақ қанатты вампир жарғанағы (Diaemus youngi). Осы үш түр "нағыз" вампир жарғанағын құрайды, ал Megadermatidae тұқымдасына жататын "жалған" вампирлер мен спектрлі жарғанақтан өзгеше. Desmodontinae кіші тұқымдасының барлық үш түрі де жылы қанды жануарлардың қанымен қоректенеді. Дегенмен, жалпы вампир жарғанағы басқа екі түрге қарағанда сүтқоректілердің қанын көбірек жейді, ал олар негізінен құстардың қанымен қоректенеді. Үш түр де бір-біріне ұқсас, бірақ жалпы вампир жарғанағын ұзын бармағымен ажыратуға болады. 1974 жылы Волошин мен Майо Desmodus puntajudensi (кубалық вампир жарғанағы) деген атпен жариялаған сипаттама кейіннен осы түрдің синонимі екені анықталды.
The common vampire bat was first described as Phyllostoma rotundum by Étienne Geoffroy Saint Hilaire in 1810. Another description was published in 1826 as a new species Desmodus rufus by Maximilian Wied, in the second volume of his work detailing his explorations in Brazil, erecting a new genus Desmodus. The species received several scientific names before being given its current one—Desmodus rotundus—by Oldfield Thomas in 1901. It is classified under the subfamily Desmodontinae along with two other species: the hairy legged vampire bat (Diphylla ecaudata), and the white winged vampire bat (Diaemus youngi). These three species compose the "true" vampire bats, as opposed to the "false" vampires of the family Megadermatidae and the spectral bat. All three species of Desmodontinae specialize in feeding on the blood of warm blooded animals. However, the common vampire bat feeds on mammalian blood more than the other two species, which primarily feed on that of birds. The three species resemble each other, but the common vampire bat can be distinguished by its longer thumb. A description published under the name Desmodus puntajudensi (Cuban vampire bat) by Woloszyn and Mayo in 1974 was later recognized as synonymous with this species.
Физикалық сипаттама
Қарапайым вампир жарғанағының түгі қысқа, астыңғы жағы күміс сұр түсті, ал арқасы қара түсті жүнмен ерекшеленеді. Ми сауыты салыстырмалы түрде ірі, бірақ үлкен тісшелер мен клыштарға орын беру үшін мұрыны кішірейтілген. Олар ерекше, секіріп-домалап жүгіре алады, мұнда алдыңғы аяқтарын артқы аяқтарынан гөрі итеру үшін пайдаланады, себебі қанаттары аяқтарынан әлдеқайда күшті. Секірген кезде жарғанат көкірек сүйектерімен жоғары итеріледі. Артқы аяқтары бас бармақтарымен тұрақтандырылған кеуде аяқтарының үстінде денені ұстайды. Қарапайым вампир жарғанаттарының көру қабілеті жақсы. Олар түрлі оптикалық үлгілерді ажырата алады және алысқа бағдарлану үшін көруді пайдалануы мүмкін. Олар басқа жарғанаттармен салыстырғанда орташа қашықтықта, ені бар металл жолақты анықтай алады. Оның оңтүстік ареалы Уругвай, Солтүстік Аргентина және Орталық Чилиге дейін жетеді. Вест-Индияда бұл жарғанат тек Тринидад аралында ғана кездеседі. Ол жылы және ылғалды климатты ұнатады, азық іздеу үшін тропикалық және субтропикалық орманды және ашық далаларды пайдаланады. Вампир жарғанаттары шамамен 45 басқа жарғанат түрімен бірге тіршілік етеді. Әйелдер, әсіресе эструс кезіндегілер, еркектерге қарағанда көбірек шабуылға ұшырайды. Бұл гормондарға байланысты болуы мүмкін. Вампир жарғанаттары түнде аң аулайды, олар қоныстанған жерлерінен шамамен қашықтықта тамақтанады. Жарғанат нысанын таңдағанда, оның үстіне қонады немесе жерден секіріп оған жабысады.
The common vampire bat is short haired, with silver gray fur on its undersides, demarcated from the darker fur on its back. The braincase is relatively large, but the snout is reduced to accommodate large incisors and canines. They can run using a unique, bounding gait in which the forelimbs are used instead of the hindlimbs to propel forward, as the wings are much more powerful than the legs. When making a jump, the bat pushes up with its pectoral limbs. The hindlimbs keep the body over the pectoral limbs which are stabilized by the thumbs. Common vampire bats have good eyesight. They are able to distinguish different optical patterns and may use vision for long range orientation. They can identify a metal strip wide at a distance of , which is moderate compared to other bats. The southern extent of its range is Uruguay, northern Argentina, and central Chile. In the West Indies, the bat is only found on Trinidad. It prefers warm and humid climates, and uses tropical and subtropical woodlands and open grasslands for foraging. Vampire bats will roost with about 45 other bat species, Female animals, particularly those in estrus, are more often targeted than males. This could be because of the hormones. Vampire bats hunt at night, They feed in a distance of from their roosts. When a bat selects a target, it lands on it, or jumps up onto it from the ground,
Эструс кезінде аналық бір жұмыртқа шығарады. Вампир жарғанаттары жыл бойы көбейеді, бірақ жүктілік пен туу саны жаңбырлы маусымда ең жоғары болады. 1978-1983 жылдары Коста-Рикада жүргізілген зерттеуде бір-бірін күтіммен тазалаған жарғанаттар сондай-ақ тамақтарын бөліседі. Күтім жасау кезінде жарғанат серігінің қарын аймағының мөлшерін бағалап, оның тамаққа мұқтаж екенін анықтай алады деген болжам бар. Тринидадтың мемлекеттік бактериологы Джозеф Леннокс Паван 1932 жылдың наурыз айында алғашқы жұққан вампир жарғанатын тапты. Кейіннен Artibeus туысына жататын жеміс жейтін жарғанаттар да осындай қабілетке ие екені анықталды. Бұл симптомсыз кезеңде жарғанаттар қалыпты өмір сүруді жалғастырады және көбейеді. Басында Паванның жарғанаттардың адамдар мен жануарларға құтыру ауруын жұқтыратыны туралы тұжырымы фантастикалық деп есептелді және сықаққа алынды. Көптеген жарғанаттарда құтыру ауруы болмаса да, олар ауру болған жағдайда ұқыпсыз, бағдары бұзылып, ұша алмайды, бұл олардың адамдармен қарым-қатынасқа түсу ықтималдығын арттырады. Құтыру вирусының тікелей физикалық байланыссыз, тек ауа арқылы да жұғу мүмкін екендігіне дәлелдер бар. Жарғанаттардан негізсіз қорқудың қажеті болмаса да, оларды ұстаудан немесе оларды тұрғын үйіңізде ұстаудан аулақ болу керек, кез келген жабайы жануар сияқты. Ұйықтайтын бөлмесінде вампир жарғанатын тапқан адамға дереу медициналық көмек көрсетілуі керек. Кішкентай балалар жарғанаттың (немесе оның шағуының) салдарынан толық оянбауы мүмкін. Вампир жарғанаттарының сілекейінің ерекше қасиеттері медицинада қолданыс табады. Desmodus rotundus сілекейінің қанды ұюға қарсы қасиеттерін пайдаланатын, генетикалық түрлендірілген десмотеплаза атты препарат инсультпен ауыратын науқастарда қан ағынын арттырады.
During estrus, a female releases one egg. Vampire bats are reproductively active year round, although the number of conceptions and births peak in the rainy season. In a field study conducted in Costa Rica from 1978 to 1983, Bats that groom one another also share food. It was suggested that while grooming, a bat might assess the size of its partner's abdomen to determine if it really needs to eat. Joseph Lennox Pawan, a government bacteriologist in Trinidad, found the first infected vampire bat in March 1932. Fruit bats of the genus Artibeus were later shown to demonstrate the same abilities. During this asymptomatic stage, the bats continue to behave normally and breed. At first, Pawan's finding that bats transmitted rabies to people and animals were thought fantastic and were ridiculed. Although most bats do not have rabies, those that do may be clumsy, disoriented, and unable to fly, which makes them more likely to come into contact with humans. There is evidence that it is possible for the rabies virus to infect a host purely through airborne transmission, without direct physical contact of the victim with the bat. Although one should not have an unreasonable fear of bats, one should avoid handling them or having them in one's living space, as with any wild animal. Medical attention should be given to any person who awakens to discover a vampire bat in their sleeping quarters. It is possible that young children may not fully awaken due to the presence of a bat (or its bite). The unique properties of the vampire bats' saliva have found some positive use in medicine. A genetically engineered drug called desmoteplase, which uses the anticoagulant properties of the saliva of Desmodus rotundus, has been shown to increase blood flow in stroke patients.