Кіріспе

Йорк Харбор – АҚШ-тың Мэн штатындағы Йорк округінің Йорк қаласындағы халық санағымен белгіленген аудан. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 3033 адамды құрады. Йорк Харбор – өзінің әсем курорттық архитектурасымен ерекшеленетін, танымал «Алтын ғасыр» кезеңінің жазғы курорттық ошағы. Бұл Портленд – Оңтүстік Портленд – Биддефорд, Мэн метрополиялық статистикалық аймағының бір бөлігі.

Тарих

18 ғасырда Йорк өркендеген теңіз порты болды. Оның порты, сол кезде Төменгі қала деп аталған, кемежайлар мен қоймалармен қапталған еді. Йорк өзенінің сағасындағы жер тілі Галлоус-пойнт деп аталды, онда Йорк ауылындағы Ескі Йорк түрмесіндегі қылмыскерлер дарға асылды. Су тасқан кезде тіл аралға айналды, одан 1652 жылы лицензия алған паром Сибериге өтті. Америка революциясы кезінде балықшылар мен олардың отбасылары жағалаудағы Шоалс аралдарын тастап, үйлерін Төменгі қалаға көшіріп, қайта салды. Олар қайықтарын Лобстер шығанағына сүйреп, балық қабықтарында кептіріп, содан кейін бұл жерге «Стейдж Нек» деп ат қойылды. 1807 жылы президент Томас Джефферсонның эмбаргосы жергілікті сауданы құртты, ал Азамат соғысына қарай Стейдж Нек қираған ауданда айналды. Одақтың жеңісінен кейін, заңгер Натаниел Грант Маршалл (1812-1882) Төменгі қаланың ең кедей бөлігін бай туристер үшін бірінші сыныпты жазғы сауда орталығына айналдыруды көздеді. Ол «Стейдж Нек» жерін сатып алып, балықшылардың лашықтарын бұзды және 1871 жылы «Маршалл Хаус» деп аталатын әсем қонақ үй салдырды. Жаңарту аясында Төменгі қала Йорк гавані деп қайта аталды. Бостон, Нью-Йорк, Чикаго, Филадельфия және Балтимордың ыстығы мен ластануынан қашқан отбасылармен бірге кемелер келе бастады. Көптеген адамдар бұл аймақты 1880-1890 жылдардағы өркендеу кезінде Шингл стилінде жазғы үйлер салуға лайық деп тапты. Жақын арада Йорк гавані Бар-Харбор мен Ньюпорт сияқты сәнді Шығыс жағалауының жазғы демалыс орындарының қатарына қосылды. Хармон Холл және Альбракка қонақ үйі сияқты жарысқа қатысқан қонақ үйлер салынды. Бірақ Маршалл үйі ең ірісі болды, 1900 жылы 325 қонаққа арналған. Онда телефон және телеграф кеңселерi, ат қорасы, атпен жүру және шомылу орындары, теннис корты, шаштараз, бильярд залы, би залы, желкендесу, балық аулау экскурсиялары және Йорк өзенімен пикникке арналған каноэлер бар еді. Маршаллдар электр және су компаниясын құрды және 1887 жылы ашылған Йорк гавані және жағажай теміржолын салуға жетекшілік етті. 1916 жылы Маршалл үйі өртенгеннен кейін, келесі жылы ол отқа төзімді кірпіштен қайта салынды. Ол Йорк гаванінің әлеуметтік өмірінің орталығы ретіндегі рөлін қайтадан жалғастырды. Оның порт-кошересінен шоферлер басқаратын лимузиндер иелерін кешкі көйлектер мен смокингтерде қонақ үйдің меймандарымен бірге сағат 19:30-да кешкі асқа жиналды. Кешкі ас алдындағы ойын-сауықтарға лоббиде Бостон симфониясының ансамблінің камералық музыкасы немесе сенбі күндері би және костюмді кештер кірді. Бірақ Йорк гавані мен жағалаудан жоғары орналасқан Йорк жағажайы арасында шиеленіс туды, ол кем қамтылғандарға қызмет көрсетті. Біріншісі екіншісінің «лашықтар мен кемпинг» философиясын мақұлдамады және екеуін байланыстыратын трамвайдың құрылысын тоқтатуға тырысты. 1908 жылы Йорк гавані Йорктан бөлінуді ұсынды, алдымен Йорктаун деп аталатын жаңа қала, содан кейін Мейннің алғашқы иесі сэр Фердинандо Горджестің құрметіне Горджес. Бөліну қалған Йорктің қалалық әкімдік сияқты қоғамдық мүліктің көп бөлігінен айырып тастауы мүмкін болғандықтан, бұл жоба сәтсіз аяқталды және Йорктар татуласты. Бұл жердегі даму 1870 жылдары басталды және 1920 жылдары аяқталды, нәтижесінде Йорк гавані сол дәуірдегі курорттық архитектураның шағын үлгісіне айналды, қазір ол жыл бойы пайдалануға бейімделген. Маршалл үйі 1957 жылы сатылып, 1972 жылы бұзылды, оның орнына кондоминиумдар мен Сасаки, Доусон, ДеМей Ассошиэйтс компаниясы жобалаған Стейдж Нек қонақ үйі салынды. Алайда, Йорк қауымы Екінші Империя, Шингл стилі, Миссиялық қайта жаңғыру және Колониалды қайта жаңғыру сәулетінің байлығын сақтап қалды. Ерекше назар аударатын нысандар: Е. Б. Блейсделлдің жобалауымен 1895 жылы салынған Ланкастер ғимараты, Х. Ж. Харденбергтің жобалауымен 1908 жылы салынған Троица епископ шіркеуі және Джеймс Пурдонның жобалауымен 1910 жылы салынған Йорк гавані кітапханасы. Жағажай гүлдерімен қапталған ежелгі жағалау жолы – «Клиф-Волк» (Cliff Walk) – шығыс нүктесінің жартастарымен толқындардың үстінен созылып жатыр.

География

Йорк гаваньы (43.142573, 70.647106) координаталарында орналасқан. Йорк Харбор CDP батысқа қарай кеңейіп, Йорк ауылының барлық бөлігін қамтиды. CDP-нің батыс шекарасы – АҚШ 1-ші тас жолы, оңтүстік шекарасы – Йорк өзені, ал солтүстік шекарасы Кейп Неддик CDP-нің оңтүстік жиегімен шектеседі, ол көбінесе Йорк Бич деп аталады. Атлант мұхитының бөлігі – Мэн шығанағы – қауымдастықтың шығыс жағын құрайды. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 3,5 шаршы миль (9 км2) құрайды, оның ішінде 3,2 шаршы миль (8 км2) құрлық және 0,3 шаршы миль (1 км2), немесе 8,23% су. 2000 жылғы халық санағы бойынша, CDP-де 3321 адам, 1334 шаруашылық және 895 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 1601 тұрғын үй бірлігін құрайды, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). CDP-нің нәсілдік құрамы: 98,13% ақ, 0,12% афроамерикалық, 0,06% американдық үндістер, 0,57% азиялық, 0,21% басқа нәсілдер және 0,90% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,63% құрайды. 1334 шаруашылықтың 28,1% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 58,5% – бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,9% – күйеуі жоқ әйел басқаратын үй шаруашылықтары, ал 32,9% – отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 28,3% жеке адамдардан тұрады, ал 13,3% – 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,35 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,88 адамды құрайды. CDP-де халық жас бойынша таралып орналасқан: 21,9% – 18 жасқа дейінгілер, 4,2% – 18-24 жас аралығындағылар, 22,5% – 25-44 жас аралығындағылар, 27,7% – 45-64 жас аралығындағылар және 23,7% – 65 жасқа жоғары. Орташа жас 46 жас. Әр 100 әйелге 81,8 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 78,9 еркек келеді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа жылдық табысы 53 969 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 71 164 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 49 706 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 30 850 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 29 016 доллар. Шамамен 1,0% отбасы және халықтың 5,3% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,4% және 65 жастан асқандардың 11,9% кедейлікте өмір сүреді.