Кіріспе

Американдық драматург (1906–1981)

Мэри Чейз (нағыз аты – Мэри Агнес Макдоноу Койл; 25 ақпан 1906 – 20 қазан 1981) – американдық журналист, драматург және балалар романдарының авторы. Ол 1944 жылғы «Харви» Бродвей пьесасын жазуымен танымал, бұл пьеса 1950 жылы Джеймс Стюарттың басты рөлде ойнаған фильмге бейімделді. Ол он төрт пьеса, екі балалар романы және бір сценарий жазды, сондай-ақ жеті жыл «Рокки Маунтин Ньюс» газетінде журналист болып жұмыс істеді. Оның үш пьесасы Голливуд фильмдеріне түсірілді: «Сорорити Хаус» (1939), «Харви» (1950) және «Бернардин» (1957).

Алғашқы жылдар

Мэри Агнес Макдоно Койл 1906 жылы Колорадо штатының Денвер қаласында дүниеге келді. Ирландиялық католик тегінен шыққан ол Денвердің теміржолға жақын Бейкер ауданында қара жұмысшы отбасында өсті. Анасы Мэри Койл және төрт ағасы – Тимоти, Джеймс, Джон және Питер оның тәрбиесіне зор ықпал етті. Үлкен ағасы Чарли Койл оның комедияға деген қабілетін дамытуға көмектесті, ол оның мінездік еліктеу, қысқа әзілдер мен комедиялық қойылымдардағы шеберлігін үлгі етті. Кейін ол цирк клоуны болды. 1921 жылы Денвердегі Батыс орта мектебін бітіргеннен соң, ол Колорадо университетінде (Боулдерде) және Денвер университетінде екі жыл оқыды, бірақ диплом алмады.

Мансап

1924 жылы Чейс «Денвер Таймс» және «Рокки Маунтин Ньюс» газеттерінде журналист ретінде карьерасын бастады. 1931 жылы ол пьесалар жазу, тәуелсіз репортерлік жұмыс істеу және отбасын күту үшін «Ньюс» газетін (1926 жылы «Денвер Таймс» газетіне біріктірілген) тастап кетті. «Ньюс» газетінде ол әлеуметтік жаңалықтар беттерінде жазуды бастады, бірақ көп ұзамай жаңалықтарды эмоционалды, қайғылы көзқараспен беруге көшті, «біздің кішкентай Мэри» атты комикстік кейіпкерге айналды, немесе «Чарли мен Мэри» атты әңгімелер сериясының бір бөлігі ретінде 1920-жылдардың көңілді әйелдері туралы жазды (Чарли Вундер карикатураларды салды, ал Мэри мәтіндерін жазды). 1920 жылдары репортерлер көбінесе «The Front Page» дәстүрінде жұмыс істеді: ұзақ сағаттар бойы еңбек етіп, көп ішіп, оқиғаға бірінші болып жете алу үшін ешқандай шектеулерді мойындамайтын. Денверде фотограф Гарри Роудспен бірге «Т» модельді Фордта жүріп, ол былай деп еске алды: «Бір күні Гарри мен мен полиция сотынан бастап, Батыс жағындағы соттағы кісі өлтіру ісіне қатысып, кешке миссис Кроуфорд Хиллдің сарайындағы кешті жамылып, түнгі сағат 11-де болған оқ атысуға асықтықпен бардық». Ол журналистік мансабын бастаған әлеуметтік жаңалықтар беттерінде жазумен аяқтады, мүмкін ол күдікті редакторға ойнаған әзілі үшін жаза ретінде жазаланған шығар. 1930 жылдары «Ньюс» газетінен кеткеннен кейін Чейс «Юнайтед Пресс» және «Интернешнл Ньюс Сервис» агенттіктерінде тәуелсіз тілші болып жұмыс істеді. Бірақ оның шын сүйіктісі әрқашан театр болды, сондықтан ол пьесалар жаза бастады. 1936 жылы оның алғашқы пьесасы «Мен үшіншімін» Денвердегі Бейкер федералды театрында Жұмыс прогресі басқармасының (WPA) жобасы ретінде қойылды. 1937 жылдың көктемінде пьеса Бродвейде «Енді жасадың» деген жаңа атпен ашылды, бірақ ол жағымды пікірлер алмады және үш аптадан кейін жабылды. 1938 жылы ол «Чи Хаус» атты пьесаны жазды, ол RKO Radio Pictures компаниясымен Голливудта «Соррити Хаус» (1939) фильміне бейімделді, онда «Жасыл шатырлы Энн» фильмінен танымал Энн Ширли түсті. 1940 жылдардың басында ол бірқатар үкіметтік, ерікті және кәсіби одақтарда жұмыс істеді, Денвердегі Ұлттық жастар басқармасының ақпараттық директоры, Колорадодағы испан тілді халықтарды дамыту қорының ерікті қызметкері және Денвердегі Teamsters кәсіби одағының бөлімшесінің жарнама директоры болып қызмет етті.

Харви

Осы уақыт ішінде ол «Харви» пьесасымен айналысты, оны жазу оған өте қиын болды және көптеген түзетулерден өтті, аяқтауға екі жыл кетті. 1944 жылдың 1 қарашасында Бродвейде көрсетілді, үлкен сәттілікке ие болды, төрт жарым жыл бойы, 1775 қойылымға дейін сахналанды, 1949 жылдың 15 қаңтарында жабылды. «Харви» Бродвей тарихындағы ең ұзақ сахналанған 35-ші қойылым (музыкалық және драмалық) болды, ал егер тек пьесалар есептелсе, алтыншы ең ұзақ сахналанған Бродвей пьесасы («Әкесімен өмір», «Темекі жолы», «Эбидің ирландтық гүлі», «Өлім тұзағы» және «Түйелер») атанды. Фрэнк Фэй мен Джеймс Стюарт Элуод П. Дауд рөлін сомдау үшін ең танымал актерлер болды. Жозефина Халл Бродвейде оның үдеп бара жатқан (және қоғамдық мәселелерге ден қойған) әпкесі Вета Симмонсты ойнады және фильмдегі екінші пландағы үздік әйел рөлі үшін «Оскар» жүлдесін жеңіп алды. Рут МакДэвитт, Марион Лорн, Хелен Хейс және Сузи Курц сияқты басқа да актрисалар Вета рөлін сахнада немесе теледидарда ойнады. Стюарт фильмдегі рөлі үшін «Үздік актер» номинациясына ие болды, бірақ Жозе Феррер «Сирано де Бержерак» рөлі үшін жеңіске жетті. 1945 жылы Чейс «Харви» пьесасы үшін Пулитцер сыйлығын алды. Ол драма саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған жалғыз Колорадо штатының өкілі және ерлер басымдылығындағы бұл саланың төртінші әйел жеңімпазы атанды (Zona Gale (1921), Сьюзан Гласпелл (1931) және Зои Акинс (1935) кейін). 1917 жылдан 2013 жылға дейін драма саласындағы Пулитцер сыйлығын бар болғаны 14 әйел жеңіп алған. «Харвиден» кейін Чейс Бродвейдегі табысын қайталауға тырысып, өзінің автобиографиялық романы «Банши» негізінде жазылған «The Next Half Hour» пьесасын қойды. Бірақ ол үш аптадан кейін сәтсіз аяқталды. 1950 жылы «Харви» Джеймс Стюарттың қатысуымен «Universal Studios» фильміне түсірілді, ал Чейс сценарийді жазуда Оскар Броднимен бірлесіп жұмыс істеді. 1952 және 1953 жылдары ол Бродвейде «Бернардин» мен «Миссис МакТинг» пьесаларын қойды, екеуі де орташа сәттілікке ие болды. «Бернардин» 1957 жылы Пат Бун мен Джанет Гейнордың қатысуымен фильмге түсірілді (Гейнордың соңғы фильмдегі рөлі). 1958 және 1968 жылдары ол екі балалар әңгімесін жазды: «Лоретта Мейсон Поттс» және «Перғауыл үйіндегі зұлым, зұлым әйелдер». 1961 жылы Таллула Банкхедтің қатысуымен «Мидж Пурвис» пьесасы қойылды, бірақ сәтсіз болды. 1970 жылы Джеймс Стюарт пен Хелен Хейз ойнаған «Харвидің» жаңа қойылымы сәтті өтті және 79 қойылым көрсетілді, ал 1981 жылы «Харвиге сәлем айт» атты «Харвидің» музыкалық бейімделуі Торонтода теріс пікірлерге ұшырап, алты аптадан кейін жабылды.

Жеке өмір

1928 жылы Мэри Койл Роберт Л. (Боб) Чейске үйленді. Боб Чейс 1922 жылдан бері «Денвер Экспресс» газетінде жұмыс істеген тәжірибелі, «сенсациялық жаңалықтар» жазған журналист болды. Ол АҚШ Ақша соққысы тоналып, Колорадо штаты мен жергілікті саясатта Ку-Клукс-Кланның күшеуіне қарсы күресті жариялаған. «Экспресс» газеті ақырында «Rocky Mountain News» газетімен бірікті, ал Боб Чейс осы газетте 47 жылдық журналистік мансабын жалғастырып, бас редактор, кейін аға редактор болды. Ол 1936 жылы редакторлар мен журналистерді білдіретін ұлттық кәсіби одақ – Американдық газеттер гильдиясының Денвер бөлімшесін құруға қатысты (және вице-президент болып сайланды). 1932 жылы олардың тұңғыш ұлы Майкл, 1935 жылы Колин, ал 1937 жылы Барри Жером (Джерри) дүниеге келді. Майкл Нью-Йорктегі қоғамдық теледидар директоры болды, Колин Торонто университетінде ағылшын әдебиетінен профессор болды, ал Джерри Нью-Йоркте колледждің академиялық кеңесшісі болып жұмыс істеді және «Сүбірік шайқас аяқ киім киген Күншахар» атты пьесаның авторы болды.

Өлім

1981 жылы "Харвиге сәлем айт" музыкалық адаптациясымен жұмыс істеп жатқанда Мэри Койл Чейз Денвердегі үйінде күрт жүрек талмасынан қайтыс болды, оның өмірі 75 жасқа толды.

Соңғы оқиғалар

2009 жылдың тамызында Стивен Спилберг Том Хэнкс немесе Уилл Смит Харви атты туындыны қайта түсіруді жоспарлап отырғанын хабарлады, онда олар Эльвуд Дауд рөлін ойнауға тиіс еді. Желтоқсан айына қарай ол жобадан бас тартты, себебі басты рөлге лайықты актер табу қиын болды. Том Хэнкс жақсы көрілетін, әйгілі актер Джеймс Стюарттың орнына кіруге құлшынбады. Роберт Дауни-күллі бірнеше ай бойы қарастырылды, бірақ ол сценарийге өзгерістер енгізуді талап етті, ал Спилберг жобаны тоқтатуға шешім қабылдады. 2012 жылдың 14 маусымында Roundabout Theatre Company "Студия 54" театрында Харвидің Бродвейдегі қайта қойылымын ашты, ол оң пікірлерге ие болды. Қойылымда Эмми сыйлығының иегері Джим Парсонс ("Үлкен жарылыс теориясы") басты рөлді ойнады. Ол 2011 жылдың жазында "The Normal Heart" туындысының қайта қойылымында сәтті өнер көрсеткеннен кейін Бродвей сахнасына оралды. Харвиді Скотт Эллис қойды, сондай-ақ Эмми номинациясын алған Чарльз Кимбро ("Мерфи Браун") психиатр Уильям Чамли рөлінде және Джессика Хехт Вэта рөлінде ойнады. Харвидің 2012 жылдың 5 тамызына дейін көрсетілуі жоспарланған еді.