Кройццайтунг: Пруссияның консервативті газеті (1848-1939)

Кіріспе

Пруссияның ұлттық күнделікті газеті (1848-1939)

Кройцзейтунг – 1848 және 1939 жылдар аралығында Пруссия Корольдігінде, содан кейін Германия империясы, Веймар Республикасы және Үшінші рейхтің алғашқы кезеңінде жарияланған ұлттық күнделікті газет. Газет консервативті жоғарғы таптың дауысы болды, бірақ ол ешқашан ешқандай саяси партиямен байланысты болған жоқ және ешқашан 10 000-нан астам жазылушысы болған емес. Оның негізгі оқырмандары – ақсүйектер, әскери шенеуніктер, жоғары лауазымды қызметкерлер, өнеркәсіпшілер және дипломаттар болды. Оқырмандары элиталық қауымда болғандықтан, Кройцзейтунг газеті жиі сілтеме жасалып, кейде зор ықпалға ие болды. Ол үкімет пен бизнестің жоғары деңгейіндегі шенеуніктермен байланыста болды және әсіресе шетелдік хабарламаларымен танымал еді. Мазмұнының көп бөлігі мұқият зерттелген шетелдік және отандық жаңалықтардан тұрды, олар ешқандай пікір білдірмей жарияланды. Газеттің бастапқы ресми атауы Neue Preußische Zeitung (Жаңа Пруссиялық газет) болған, бірақ тайтлдегі Темір крест эмблемасының арқасында ол ресми және жалпы қолданыста Kreuzzeitung (Крест газеті) деп аталды. 1911 жылы газет Neue Preußische (Kreuz) Zeitung деп, ал 1929 жылдан кейін Neue Preußische Kreuz Zeitung деп аталды. 1932-1939 жылдар аралығында ресми атауы Kreuzzeitung болды. Бірінші санынан соңғы санына дейін газет азаттық соғыстарының неміс ұраны "Құдаймен бірге Патша мен Отан үшін алға!" деген сөздерді тақырыпша ретінде пайдаланды. Газеттің Германия мен шетелдегі әртүрлі қалаларда редакциялық кеңселерi болды. Штаб-пәтері Берлин қаласында орналасқан. 1937 жылдың 29 тамызында нацистер Кройцзейтунг газетін басып алды, ал соңғы саны 1939 жылдың 31 қаңтарында жарық көрді.

Германия империясының құрылуына дейінгі дамуы

"Кройцзейтунг" басылымы тіпті консервативті топтар арасында да пайда болғаннан бастап-ақ дау тудырды. 1848 жылдан кейінгі реакциялық дәуірдің басында жоғары ақсүйектердің бір бөлігі "пікір қалыптастыру күресінде мұндай демократиялық құралдарды қатаң түрде қабылдамады". Алайда Вагенер тез арада негіздеушілердің сенімін жеңіп алды. Фридрих Юлиус Штальдың қолдауымен ол авторлар мен ақпарат берушілердің тығыз желісін құрды. Көпшілігі өз мақалаларын псевдонимдермен, тәуелсіз авторлар ретінде жазды. Тек Вена, Дрезден, Мюнхен және Германияның басқа да мемлекеттерінің астаналарында тұрақты тілшілер жұмыс істеді. Көп жылдар бойы Бисмарк Парижден өзі тікелей есептер берді. Журналистер басқа елдердің жаңалықтарын Берлиндегі дипломаттар арқылы алды. Редакция салыстырмалы түрде жоғары тәуелсіздікке ие болды, бірақ газеттің монархияға адалдығы күмән тудырмады. 1849 жылдың соңына дейін газет өзін-өзі қамтамасыз ете алмады. Фридрих Вильгельм IV осы кезеңде "Кройцзейтунгті" қаржылай қолдаған деседі. Дегенмен, редакторлар көп ұзамай газеттің көп бөлігін қайта сатып алуға мүмкіндік алды. Акционерлік қоғам төрағалығын қазіргі бас редактор атқаратын болды. Акционерлер тек бес мүшеден тұратын комитетте ғана өкілдік етті, ол есептерді тексеруге құқылы болды, бірақ газеттің мазмұнына немесе құрамына әсер ете алмады. Бютнер басшылығымен де газет алып тастаудан қорғалмады. Басылып біткен басылымдар бірнеше рет тәркіленді. Мұның себебі Консервативтік партия ішіндегі әртүрлі көзқарастар болды, бұл 1857 жылдан бастап бірнеше жарылыстарға әкелді. Сонымен қатар, "Кройцзейтунг" пен Бисмарк арасындағы қарым-қатынас нашарлады. Ол 1871 жылға дейін өзінің баспасөз хатшысы Мориц Буш арқылы "Кройцзейтунгке" мақалалар жазып отырғанымен, "Норддойче Алгемейне Цайтунг" Бисмарктің ресми басылымы болып қалыптасты. "Кройцзейтунг" негізінен консерваторлық көзқарасты білдіргенімен, яғни патшаның және кейін императордың өкілдері, ол либералды-консервативті, христиандық-консервативті және әлеуметтік-консервативті күштердің мүдделерін де қамтыды. Бұл ретте газет фактілерді немесе оқиғаларды негізінен автордың бағасысыз, яғни есептер немесе жаңалықтар ретінде ұсынды. Алайда, әртүрлі пікірлерді түсіндірместен жариялағаны үшін ол жиі сынға ұшырады. Неміс мәселесі және неміс мемлекеттерінің ірі еуропалық державалармен қарым-қатынасы тұрақты дау-дамай тақырыбына айналды. "Кройцзейтунг" газетінің көп бөлігін жас дипломаттардан алды. Оның алғашқы шетелдік тілшілері - Париждегі Джордж Езекиел және 1851 жылдан бастап Лондондағы Теодор Фонтан болды. Кейіннен "Кройцзейтунг" барлық еуропалық астаналарда тұрақты қызметкерлерге ие болды. Осы уақытқа дейін шетелдік газеттердегі мақалалар кейде газеттің өзінің еңбегі ретінде жарияланып отырды. Қазіргі авторлық құқықтарды бұзу сол кезде кең таралған практика болды, және бұл тек неміс газеттері арасында ғана емес. Тіпті Лондонның "Таймс" газеті де "Кройцзейтунгтен" толық мақалалар аударды, олар өздерінің "берлиндік тілшілерін" дерек көзі ретінде келтіруге еш тартынбайды. Фонтан Лондонда тек "Neue Preußische Zeitung" газетінде ғана жұмыс істемеді. Ол кейде тікелей неміс елшісі Альбрехт фон Бернсторфқа есеп беріп, ағылшын және неміс газеттеріне Пруссияның сыртқы саясатын қолдап, баспасөз хабарламаларын жариялады. Сонымен қатар ол Копенгагенге барып, "Кройцзейтунгке" Германияның Дания соғысы туралы тұрақты мақалалар жазды. Өзінің өмірбаянында Фонтан "Кройцзейтунгта ешқандай византизмді немесе қорқақ екіжүзділікті таппағанын" және Фридрих Юлиус Штальдың редакциясында: "Мырзалар, ең консервативті газет те консервативтіге қарағанда қағаз екенін ұмытпайық" деген ұраны қолданылғанын айтты. Бұл дегеніміз, әртүрлі пікірлерді ұсыну, олар, негізінен, автордың ешқандай бағасынсыз берілуі керек, газеттің сату табысының бір бөлігі болды. 1870 жылы Фонтан театр сыншысы ретінде "Vossische Zeitung" газетінде жұмыс істеді. Газетті 1852-1908 жылдары Берлиндегі Хайнике баспасында басып шығарды. Баспасөзші Фердинанд Хайнике газеттің мазмұны үшін "отырған редактор" ретінде жауапкершілікті өз мойнына алды, ол заңды даулар мен сот ісінде жалғыз адам болды. Бұл "Кройцзейтунгтің" редакторларын осындай қиындықтардан қорғады.

The Kreuzzeitung was controversial from the beginning, even among the various groups of conservatives. Particularly at the beginning of the post 1848 reactionary era, part of the upper nobility "categorically rejected such democratic means in the struggle to form opinions”. Very quickly, however, Wagener was able to win the trust of the founders. With the support of Friedrich Julius Stahl, he quickly built up a dense network of authors and informants. The majority wrote their articles under a pseudonym as independent contributors. Only in Vienna, Dresden, Munich and other capitals of the individual German states were correspondents permanently employed. For many years Bismarck himself supplied reports from Paris. Reporters obtained news from all other countries through diplomats in Berlin. The editorial staff enjoyed a relatively high degree of independence, although the paper's loyalty to the monarchy was never questioned. Until the end of 1849 the paper was not self supporting. Frederick William IV is said to have personally supported the Kreuzzeitung financially at this time. Nevertheless, the editors were soon in a position to buy back most of the shares from the paper's backers. The chairmanship of the joint stock company was henceforth assumed by the current editor in chief. The shareholders were represented only on a five member committee which had the right to audit the accounts but could not influence the newspaper's content or personnel. Under Beutner's leadership too the paper was not immune to impoundments. Entire editions that had already been printed were repeatedly confiscated. The reason for this was the differing views within the Conservative Party, which ultimately led to several splits from 1857 onward. In addition, the relationship between the Kreuzzeitung and Bismarck worsened. Even though he regularly had articles written for the Kreuzzeitung through his press assistant Moritz Busch until 1871, the Norddeutsche Allgemeine Zeitung was steadily evolving into "Bismarck's house postil". Although the Kreuzzeitung predominantly represented the views of the arch conservatives, i. e. the representatives of the king and later the emperor, it also always covered the interests of the liberal conservative, Christian conservative and social conservative forces. In doing so, the paper presented facts or actions primarily as reports or news items, that is, without an assessment by the author. But the very fact that it published different positions without commenting on them brought it regularly under criticism. The German Question and the relations of the German states with the major European powers developed into perennial topics of dispute. The Kreuzzeitung received most of its information from younger diplomats. The first foreign correspondents it was able to attract were George Hesekiel in Paris and, from 1851, Theodor Fontane in London. Later the Kreuzzeitung had permanent staff in all European capitals. Until then, reports from foreign newspapers were sometimes passed off as the paper's own work. What today violates copyright law was a widespread practice at the time, and not only among German newspaper writers. Even the Times of London translated complete articles from the Kreuzzeitung, unhesitatingly citing their "own Berlin correspondent" as the source. Fontane worked in London not just for the Neue Preußische Zeitung. He sometimes reported directly to the German ambassador Albrecht von Bernstorff and released press reports in support of Prussian foreign policy to English and German newspapers. At the same time he traveled to Copenhagen and wrote regular articles for the Kreuzzeitung about the German Danish War. In his biography Fontane maintained that he "found no Byzantinism or cowardly hypocrisy whatsoever" at the Kreuzzeitung and that Friedrich Julius Stahl's motto applied in the editorial office: "Gentlemen, let us not forget that even the most conservative paper is still more paper than conservative." What was meant by this was that the presentation of various opinions, which should on principle be passed on without any judgment by the author, was part of a newspaper's sales success. In 1870 Fontane moved to the Vossische Zeitung as a theater critic. The newspaper was printed by the Heinicke printing house in Berlin from 1852 to 1908. The publisher, Ferdinand Heinicke, also assumed responsibility for the content of the paper as the so called ‘sitting editor’ who was the sole person liable in legal disputes and lawsuits. This protected the Kreuzzeitung's editors from such entanglements.

Императорлық кезеңдегі үрдістер

1861 жылы тиражы 7100 данаға жетті, ал 1874 жылы шамамен 9500-ге дейін өсті. Тиражы салыстырмалы түрде аз болғанымен, ол саясат пен журналистиканың тоғысқан жерінде тұрды және өкімет билігінің шыңына жетті. Германия мен басқа елдердегі газеттер жиі "Кройццайтунг мәлімдегендей", "Кройццайтунгтың жақсы хабардар көздерінен түскен мәліметтер бойынша", "Кройццайтунг хабарлағандай" сияқты сөздерді қолданды. 1868 жылдан кейін Бисмарк жағымсыз "Рептилия қорынан" – бюджеттен саяси мақсаттарға немесе пара беруге бұрылған қаражаттан – пайдаланды, бұл баспасөзді ықпалға алу және саясатын іске асыру үшін жасалды. Деректер көрсетіп тұрғандай, "Нью-Пруисье цайтунг" газеті осы "қара қорлардан" ешқандай қаржы алмаған. Тіпті редакторлар екі мақалада осындай үгіттеу әдістеріне күмән білдіруге батылды. Өзін-өзі қаржылай қамтамасыз ететін акционерлік қоғам ретінде Кройццайтунг қағида бойынша тәж мен үкіметтен тәуелсіз болды. Сонымен қатар, ол ешқашан партиялық газет немесе нақты бір партияның өкілі болған емес. 1939 жылы соңғы саны шыққанға дейін газеттің ешқандай партиялық байланысы болған жоқ. Керісінше, Кройццайтунг барлық консервативті күштердің байланысын қамтамасыз етті. 1871 жылы Германия империясы құрылғаннан кейін газеттің беделі түбірінен өзгерді. Бұған себеп "Эра мақалалары", "Хаммерштейн ісі" және, ең бастысы, Пруссия консервативтік партиясының тарауы болды. Ол, басқалармен қатар, еркін консервативтік партия, неміс прогрессивтік партиясы, ұлттық либералдық партия, неміс орталық партиясы, христиандық-әлеуметтік партия және неміс консервативтік партиясына бөлінді.

"The Era" мақалалары

1872 жылдың күзінде Филипп фон Натузиус Людом бас редактор болып тағайындалды. Оның журналистік білімі болмады және газетті, қазіргі тілмен айтқанда, халыққа жақын етуге және дау-дамай тудыруға ұмтылды. Оның әрекеттері сәтті аяқталмады. 1875 жылдың маусым және шілде айларында журналист Франц Перрот псевдониммен "Кройцзайтунг" газетінде "Блейхродер, Дельбрюк, Кампхаузен дәуірі және жаңа неміс экономикалық саясаты" деген бес мақаладан тұратын серия жариялады. Онда ол Бисмаркке, оның банкирі Герсон фон Блейхродер арқылы жанама түрде шабуыл жасады. Натузиус Людом редакциялаған мақалаларда Бисмарктің экономикалық саясаты 1873 жылғы қор нарығының құлдырауына себеп болды деп көрсетілді, банкирлерді жеке мүдделерді қуып, пайда табуға тырысқандары үшін айыптады және Бисмарктің сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар екенін ашық айтты. Бұл мақалалар үлкен резонанс тудырды. Перрот банкирлердің, титулды князьдердің және парламент мүшелерінің дипломатиялық арналар арқылы ғана емес, қор биржасында артықшылықтар алуға мүмкіндігі бар екенін көрсетті. Сондай-ақ, бірқатар мемлекеттік қызметкерлердің қауесеттік спекуляцияларға қатысып, ресми немесе саяси ықпалын жеке қатысу және акционерлік қоғамдар құру арқылы пайдаланғандығы анықталды. Бисмарк сотта және Рейхстагта айыптауларға жауап беруге мәжбүр болды. Оның пікірінше, "Кройцзайтунг" газетімен қақтығыс "енді ашыққа шықты, және барлық байланыстар үзілді". Бисмарк "Кройцзайтунгті" бойкоттауға шақырды. Газет зерттеулерді жариялауды қолдаған деклараторлардың, ақсүйектердің, парламент мүшелерінің және пасторлардың 100-ден астам есімдерін жариялауға жауап берді. Канцлерге қарсы ешқандай дәлел табылған жоқ, бірақ ол өзінің экономикалық саясаты либералдар арасында жік тудырады деп үміттенеді. Бұдан әрі, оның саясаты қор нарығындағы ауытқуларға ықпал етті, бұл ауыр салдарларға әкелді. Ол жеке темір жолдарды өзі немесе делдалдар арқылы сатып алып, мемлекеттік темір жол жүйесін құруға тырысты, осылайша темір жол корпорацияларына және олардың болат жеткізушілеріне қысым жасады. Перроттың сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулары кейіннен расталды. Жарияланған құжаттардан Бисмарк жеке қаражатымен Боден Кредит Банкінің құрылуына қатысқаны және оның құрылтай шартына және жарғысына жеке қол қойғаны, осылайша оған неміс ипотекалық банктері арасында ерекше орын бергені белгілі болды. "Темір" канцлер "Кройцзайтунгтің" "Дәуір" мақалалары үшін ешқашан кешірмеді. Тіпті өзінің соңғы еңбегінде "Тыныстар мен естеліктер" ("Gedanken und Erinnerungen") "улы қоспалар" және "вульгарлық "Кройцзайтунг"" туралы айтты. Перроттың ақпарат көзі кім екенін анықтау мүмкін болмады. Вильгельм I өзінің рейхс-канцлеріне жеке ескерту жасағысы келгені туралы болжамдар болды. Император жемқорлық туралы айыптауларға ашық пікір білдірмеді, бірақ ол бес мақалада кездесетін еврейге қарсы polemic ұнамады. Олардың мақсаты негізінен еврейлерді жамандау емес, нақтырақ айтқанда, "Бисмаркті ашуландыру" еді. Алайда, еврей банкирлеріне жасалған шабуылдар еврейлердің интеграциясын қолдаған Вильгельм I үшін тым батыл болды. Ол 1871 жылы еврейлерге тең құқықтар берген жалпыгерман заңына қол қойды және әсіресе 1872 жылы Герсон Блайхродерді тұқым қуалайтын дворяндыққа көтерді, бұл құрметке ие болған алғашқы еврей. Осының салдарынан Франц Перрот пен Филипп фон Натузиус Людом "Кройцзайтунгтен" кетуге мәжбүр болды.

In the fall of 1872 Philipp von Nathusius Ludom took over as editor in chief. He had no journalistic qualifications and strove passionately to make the paper populist in today's parlance and to stir up controversy. His efforts did not end well. In June and July 1875 the journalist Franz Perrot, writing under a pseudonym, published a series of five articles in the Kreuzzeitung called "The Era of Bleichröder Delbrück Camphausen and the New German Economic Policy”. In them he indirectly attacked Bismarck in the person of his banker Gerson von Bleichröder. The articles, which were heavily edited by Nathusius Ludom, described Bismarck's economic policy as the cause of the stock market crash of 1873, accused the bankers of self serving speculation and alleged all but openly that Bismarck was involved in corruption. The articles triggered a scandal. Perrot revealed that bankers, mediatized princes, and members of parliament were able to gain advantages on the stock exchange not just through the help of diplomatic channels. It came to light as well that a number of state officials participated in wild speculations and made use of their official or political influence by personally participating in and founding joint stock companies. Bismarck had to respond to the accusations in court and before the Reichstag. For him the conflict with the Kreuzzeitung was "now out in the open, and the bridges are burnt". Bismarck called publicly for a boycott of the Kreuzzeitung. The paper countered by publishing more than 100 names of declarants, nobles, members of parliament, and pastors who in letters to the newspaper expressed their approval of the publication of the research. Nothing could be proven against the chancellor, but in fact he had hoped that his economic policy would lead to a split among the liberals. Moreover, his policies did indeed contribute to fluctuations in the stock market that had serious consequences. He bought up private railroads either himself or through intermediaries in order to establish a kind of state railroad system, thus putting considerable pressure on the railroad corporations and their steel suppliers. Perrot's accusations of corruption also later proved to be true. It emerged from documents that were uncovered that Bismarck had participated with his own funds in the founding of the Boden Credit Bank and had personally signed its foundation charter and articles of association, thus giving it a privileged position among German mortgage banks. The Iron Chancellor never forgave the Kreuzzeitung for the Era articles. Even in his late work Gedanken und Erinnerungen (Thoughts and Reminiscences), he spoke of "poison mixing" and the "vulgar Kreuzzeitung". It was never possible to find out who Perrot's source was. There was speculation as to whether Wilhelm I had wanted to give his Reich chancellor a personal warning. The emperor did not comment openly on the accusations of corruption, but he disliked the anti Jewish polemic that was present in the five articles. Their goal was not primarily to defame the Jews but explicitly to "exasperate Bismarck". The proxy attacks on the Jewish bankers, however, went too far for Wilhelm I, who favored integration of the Jews. He had signed a pan German law in 1871 granting equal rights to the Jews, and in particular in 1872 had elevated Gerson Bleichröder to the hereditary nobility, the first Jew to be accorded the honor. The consequence was that Franz Perrot and Philipp von Nathusius Ludom had to leave the Kreuzzeitung.

Хаммерштейн ісі

1876 жылы Бенно фон Нибельшюц бас редактор болды. Императордың айтуынша, оның келуімен газет "тек журналистік күшін ғана емес, тіпті оқырмандық қабілетін де жоғалтты". 1884 жылы оның орнын Вильгельм Йоахим Барон фон Хаммерштейн басты. Оның басшылығымен газет «яһуди мәселесін» жеке тақырып ретінде қарастырды. Бүгінгі таңда «Кройцзейтунг» кейде антисемиттік көрініс берді. «Антисемиттік» термині Германияда 1879 жылға дейін болған емес, ал дау-жанжал түрлі жақтастар мен қарсыластардың әртүрлі көзқарастарымен күшейді. Тіпті еврей қауымдастықтарының арасында да қайшылықты бағыттар пайда болды – бірі заманауи қоғамға бет бұруды және күшті ассимиляцияны жақтаса, енді бірі сенімнің дәстүрлерін сақтауға тырысты. Теодор Герцль еврей мемлекетін құруды ашық және тиімді түрде іздеген кезде, пікірталас сыртқы саяси өлшемдерге ие болды. XIX ғасырдың соңғы онжылдығында бұл мәселе соншалықты маңызды болды, ешбір газет одан қашқан жоқ. Хаммерштейн императорлық капелланы Адольф Штёкермен тығыз жұмыс істеді, олармен жеке достық қарым-қатынас орнатты. Штёкер, соның ішінде «Кройцзейтунг» газетіндегі мақалаларында, еврейлердің шомылдыру рәсімінен өту арқылы толық ассимиляциялануын және оларға тең мәртебе берген 1871 жылғы конституциялық актіні шектеуді талап етті. Ол сондай-ақ бірнеше адамды экономикалық және саяси билікке ие болу үшін еврейлердің бостандықтарын теріс пайдалануда деп айыптады. Хаммерштейн мен Штёкер императордың ескертулеріне мүлдем мән бермеді, ал император болашақ Фридрих III жақын арада таққа отырды. Ол еврейлерге деген жаулықты «ғасырдың ұяттылығы» деп бірнеше рет атады. Императорлық үй Штёкердің қызметіне тоқтам салуға бел буған еді. 1889 жылдың көктемінде Корольдік кеңес оған агитациясын тоқтату керектігін ресми түрде хабарлады. Штёкер қиындықтар туғыза бергендіктен, бір жылдан кейін әкесі қайтыс болғаннан кейін император болған Вильгельм II оны отставкаға кетуге мәжбүр етті. Еврейлер шын мәнінде Германия империясының ажырамас бөлігі болды. «Кройцзейтунг» газеті құрылғаннан бері еврей жазушыларымен жұмыс істеді. 1880 жылы ол 46 еврей тұрақты тілшісін және бірнеше еврей фрилансерін жұмысқа алды. Консервативті партияларда еврей сайлау округтерінен сайланған еврей депутаттары өкілдік етті. Императордың ескертуі өз нәтижесін берді. 1890 жылы «Кройцзейтунг» Веринг Соломонның жекпе-жегі туралы ақпараттық дауға қатыспады, онда еврей Соломонды Альберт Людвиг университетінің студенті Веринг өлтірді, бірақ содан кейінгі дауларды объективті түрде қарады. Газет ішкі «бауырысау тұжырымын» ұстанды, оны 1892 жылдың жазында «Кройцзейтунг антисемитизмді шектеу үшін келді» деген сөздермен сипаттады. «Кройцзейтунгтың» беделін және сенімділігін ең көп зақымдаған оның бас редакторы Хаммерштейн болды. Ол өзін «таза адам» ретінде көрсетуді ұнататын және әрқашан заң мен тәртіпті қатты жақтаған, бірақ некеден тыс қарым-қатынас жасап, сән-салтанатпен өмір сүрген. 1895 жылдың 4 шілдесінде ол «Кройцзейтунг» комитетімен адал емес деп айыпталып, қызметінен босатылды. Бас редактор ретінде ол Флинш деген қағаз жеткізушіге барып, 200 000 марка (қазіргі шамамен 1,3 миллион еуроға тең) сұраған және оның орнына келесі он жылға дейін «Кройцзейтунгтың» барлық қағаздарын Флинштен сатып алуға міндеттенген. Келісім жасалды. Хаммерштейн шығарылған шот-фактураларды қатты көбейтіп, айырмасын өз қалтасына салды. Ол үшін ол корпоративтік кеңес мүшелері Георг Граф фон Каниц пен Ханс Граф Финк фон Финкенштейннің қолтаңбаларын, сондай-ақ полиция инспекторының мөрі мен қолтаңбасын жасады. Бұл оқиға ашылды. Хаммерштейннің «Кройцзейтунг» құрған зейнетақы қорын толығымен пайдаланғаны белгілі болған кезде, ол 1895 жылдың жазында ұлттық және штаттық парламенттегі орыннан кетіп, Тироль мен Неаполь арқылы Грекияға 200 000 маркамен қашып кетті. Бұл жанжал үлкен резонанс тудырып, Рейхстагта бірнеше рет талқыланды. «Кройцзейтунг» газеті бұл оқиға туралы бірінші беттерде жариялады және тергеудің барысы туралы күнделікті хабарлап отырды. Бас редакторды іздеу барысында Рейхтің әділет басқармасы соңында Вольф деген детектив инспекторды Еуропаның оңтүстігіне жіберді. Ол бірнеше елдерді аралап, 1895 жылдың 27 желтоқсанында Афинада Барон фон Хаммерштейнді, «Др. Геккертті» тапты. Вольф Германия елшілігі арқылы оның депортациясын ұйымдастырды және Бриндизиге (Италия) келгеннен кейін оны қамауға алды. 1896 жылдың сәуір айында Хаммерштейн үш жылға бас бостандығынан айырылды. Осы оқиғалардың салдарынан «Нойе Прейссише Цайтунг» газеті шамамен 2000 оқырманды жоғалтты. Таралымы тұрақты түрде төмендеді. Тіпті Вильгельм II, газетті тастағысы келмегенімен, ештеңе жасай алмады, бірақ «Император бұрынғысынша «Кройцзейтунгты» оқиды; ол шын мәнінде оның оқитын жалғыз саяси газеті» деп жариялады. Зейнеткерлікке шыққан майор бұрын императорлық флоттың баспасөз атташесі болып жұмыс істеген. Ол бейтараптықты сақтап, «Кройцзейтунгтың» негізгі қызметі – шетелдік хабарламаларға назар аударды. Фёртш жас журналистерді ынталандырды, бірақ тек кәсіби мамандарды жұмысқа алды. Олардың дипломаттармен, саясаткерлермен және өндірушілермен жақсы байланыстары болды, нәтижесінде «Кройцзейтунг» эксклюзивті және/немесе бірінші болып көптеген хабарламаларды жариялай алды. Ішкі саясатта Фёртш императорлық қазынамен жеке байланыстарды сақтап, Германияның ағымдағы қаржылық және экономикалық жағдайы туралы, сондай-ақ Германияның жоспарлары туралы толық ақпаратты үнемі алып отырды. Жаңа бас редактор қаржыны қайта ұйымдастырды және газет соңғы онжылдықтарда Германия мен шетелде сатып алған ғимараттар мен редакциялық кеңселерді «Кройцзейтунг Риэл Эстейт Инк.» толық меншікті еншісіндегі еншісіне біріктірді. Ол жазылым бағасын да кварталына 9 маркаға (қазіргі шамамен 55 еуро) көтерді. Оқырмандық қауым мұны қабылдады. Аристократтар, саясаткерлер және жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер әсіресе аптасына қосымша 1,25 марка (қазіргі шамамен 8 еуро) төлеп, күніне екі рет поштамен газетке жазылды. Германияның протектораттарында, сондай-ақ Австрия-Мажарстан мен Люксембургте пошта арқылы жеткізу құны да аптасына 1,25 марканы құрады. Бір данасы 10 пфенниг тұрды. Фёртштің ең жақсы шетелдік сарапшыларының бірі – Теодор Шиманн болды. Оның кітаптары мен «Кройцзейтунг» газетіндегі саяси мақалалары Вильгельм II-нің назарын аударды. Бұл Шиманнның, әсіресе Шығыс Еуропа мәселелері бойынша кеңесші ретінде саяси ықпал етуге мүмкіндік берген достық қарым-қатынасқа айналды. Бірінші дүниелік соғыстың алдында Шиманн екі фронтты соғыс болатынын болжады және 1914 жылдың 27 мамырында «Кройцзейтунг» газетінде былай деп жазды: «Германия империясы болашақ қарсыластарының жанында Англияны табатынын ескеруі керек және мұндай қақтығысты ойсыздықпен тудырмауы керек». Бұл мақала әсер етпеді: 1914 жылдың 7 тамызында «Кройцзейтунг» Кайзер Вильгельмнің «Герман халқына!» деген танымал сөзін жариялады, онда «қазір қылыш шешім шығаруы керек» делінген. Бірінші дүниелік соғыс кезінде барлық саяси партиялар «Бургфриден» – ішкі саяси және экономикалық дауларды тоқтатуға келісті, сондай-ақ Германияның барлық газеттері де осылай істеді. Бұл осылайша жүрді, консервативті партиялар өз қызметін тоқтатты. Осы кезеңде «Кройцзейтунг» әскери және күнделікті саяси оқиғалар туралы тарихи деректердің маңызды көзі болып табылатын өте жақсы зерттелген түсіндірмелер берді. 1918 жылдың 9 қарашасында «Кройцзейтунг» газетінде «Император тақтан бас тарды!» деген тақырып жарияланды: «Біз осы сағатта бізді қозғалтқанды айтуға сөз таппаймыз. Оқиғалардың күшімен біздің императорымыздың отыз жылдық билігі, ол әрқашан...».

Benno von Niebelschütz became the editor in chief in 1876. With him, according to the emperor, the newspaper "not only lost all journalistic bite, but in part even its readability". He was succeeded in 1884 by Wilhelm Joachim Baron von Hammerstein. Under his leadership, the paper treated the so called Jewish question as a standalone topic. From today's perspective the Kreuzzeitung at times came close to being anti Semitic. The term ‘anti Semitic’ did not exist in Germany before 1879, and the controversy was fueled by various supporters and opponents from every conceivable point of view. Even among Jewish associations, conflicting directions emerged, some advocating a turn towards modern society and strong assimilation, and others seeking to preserve the traditions of the faith. With Theodor Herzl, who publicly and effectively sought the establishment of a Jewish state, the debate took on foreign policy dimensions. In the last two decades of the 19th century, the issue was so prominent that no newspaper could avoid it. Hammerstein worked closely with the court chaplain Adolf Stoecker, with whom he maintained a personal friendship. Stoecker demanded, including in articles in the Kreuzzeitung, an unconditional assimilation of the Jews through baptism and a limitation of the 1871 constitutional act giving them equal status. He also accused several individuals of abusing Jewish emancipation to secure positions of economic and political power. Hammerstein and Stoecker completely ignored the warnings of the crown prince, who a short time later became Emperor Frederick III. He repeatedly described hostility toward Jews as the "disgrace of the century". The imperial house was determined to put an end to Stoecker's activities. In the spring of 1889, the Crown Council officially informed him that he was to cease his agitations. Since Stoecker continued to make trouble, he was forced to resign a year later by Wilhelm II, who became emperor after the death of his father. Jews were in fact an integral part of the German Empire. The Kreuzzeitung had had Jewish writers working for it since its founding. By 1880 it employed 46 permanent correspondents who were Jewish and had several Jewish freelancers. Jewish deputies with large Jewish constituencies were represented in the conservative parties. The warning from the emperor had its effect. In 1890 the Kreuzzeitung did not take part in the media controversy over the Vering Salomon duel, in which the Jewish Salomon was killed by his fellow student Vering from the Albert Ludwig University, but treated the ensuing disputes objectively. The paper pursued an internally developed "taming concept", which it outlined in the summer of 1892 with the words, "The Kreuzzeitung is here to keep anti Semitism within limits”. The greatest damage to the respectability and credibility of the Kreuzzeitung was done by its editor in chief Hammerstein. He liked to portray himself as a "clean man" and always loudly promoted law and order but had relationships with women outside his marriage and lived in a grand style. On 4 July 1895 he was dismissed for dishonesty by the Kreuzzeitung committee. In his capacity as editor in chief he had approached a paper supplier named Flinsch and proposed a deal, asking for 200,000 marks (equivalent to about 1.3 million euros today) and in return committing himself to buy all the paper for the Kreuzzeitung from Flinsch for the next ten years. The deal went through. Hammerstein greatly inflated the invoices issued and pocketed the difference. In order to do this, he forged the signatures of the corporate board members Georg Graf von Kanitz and Hans Graf Finck von Finckenstein, as well as the seal and signature of a police superintendent. The affair was discovered. When it came to light that Hammerstein had exhausted a pension fund set up by the Kreuzzeitung, he resigned his seats in the national and state parliaments in the summer of 1895 and fled with the 200,000 marks to Greece via Tyrol and Naples. The scandal created enormous waves and was debated repeatedly in the Reichstag. The Kreuzzeitung's competition – and it was considerable – ran the story on the front pages and reported almost daily on the state of the investigation. In the search for the criminal editor in chief, the Reich office of justice finally sent a detective inspector named Wolff to southern Europe. He scoured several countries and found Baron von Hammerstein, alias "Dr. Heckert," in Athens on 27 December 1895. Wolff arranged for his deportation through the German embassy and had him arrested upon his arrival in Brindisi, Italy. In April 1896 Hammerstein was sentenced to three years imprisonment. In the wake of these events, the Neue Preußische Zeitung lost about 2,000 readers. Circulation fell steadily. Even Wilhelm II, who did not want to abandon the paper, could do nothing, although he had it publicly announced that "The Emperor reads the Kreuzzeitung now as before; it is in fact the only political newspaper he reads". The retired major had previously worked as a press attaché to the imperial navy. He maintained neutrality and concentrated on the Kreuzzeitung's core competence, foreign reporting. Foertsch encouraged young journalists but hired only professionals. They had the best connections to diplomats, politicians and industrialists both at home and abroad, with the result that the Kreuzzeitung was able to publish numerous reports exclusively and/or be the first to cover them. In domestic politics, Foertsch maintained personal contacts with the imperial treasury, from which he regularly received comprehensive information about the current financial and economic state of affairs, as well as the plans of the German Reich. The new editor in chief reorganized finances and subsumed the buildings and editorial offices that the newspaper had acquired in recent decades in Germany and abroad under a wholly owned subsidiary, Kreuzzeitung Real Estate Inc. He also raised the subscriber price to 9 marks (today about 55 euros) per quarter. The readership apparently had no problem with this. Aristocratic landowners, politicians and high ranking civil servants in particular subscribed to the paper for an additional 1.25 marks (today around 8 euros) per week, with twice daily postal delivery. In the German protectorates as well as in Austria Hungary and Luxembourg, the delivery charges by mail were also 1.25 marks per week. A single issue cost 10 pfennigs. One of Foertsch's best foreign experts was Theodor Schiemann. Through his books and political articles in the Kreuzzeitung he attracted the attention of Wilhelm II. This developed into a friendly relationship through which Schiemann was able to exert political influence as an advisor, especially on eastern European issues. On the eve of World War I, Schiemann foresaw a two front war and wrote in the Kreuzzeitung on 27 May 1914: "The German Empire must consider the fact that it will find England on the side of its future adversaries, and should not carelessly bring about such a conflict." The article had no effect: on 7 August 1914, the Kreuzzeitung published Kaiser Wilhelm's famous speech "To the German People!" in which he said that "now the sword must decide". During the First World War not only did all political parties enter into the so called Burgfrieden – the tabling of domestic political and economic disputes – but in principle all German newspapers did as well. This went so far that several conservative parties effectively ceased their activities. During this period the Kreuzzeitung provided very well researched commentaries which are still one of the most important sources for historians on military as well as day to day political events of World War I. On 9 November 1918, the Kreuzzeitung ran the headline "The Emperor Abdicates! ":"We lack the words to express what moves us in this hour. Under the force of events, the thirty year reign of our Emperor, who always wanted the best for his people, has come to an end. The heart of every monarchist is convulsed at this event. "Deep grief, apathy, escapism and hopelessness, as well as fears of what was to come that reached the point of panic reactions, characterized the prevailing mood of the old elites after the collapse of the empire. For the monarchist Kreuzzeitung, a world had irrevocably collapsed.

Веймар республикасындағы жағдай

Жазушылар редакторлардың көзқарасын, демек, «Кройццайтунгтың» негізгі саяси бағытын әртүрлі түсіндірді, әсіресе Веймар республикасы кезінде. Автордың идеологиялық көзқарасына байланысты, спектр «қатаң протестант», «феодалдық», «неміс ұлтшыл», «ультраконсервативті», «аграрлық», «Шығыс Пруссиялық» және «юнкерлік консервативті» дей тұрып, «антимодернистікке» дейін жетеді. Соңғы зерттеулер «монархистік консервативті» жалпы термин ретінде қолданады және басқа сипаттамаларды ең жақсы жағдайда бір жақты, ал кейбіреулерін тіпті жалған деп санайды. 1918 жылдың 12 қарашасында «Кройццайтунг» газетінде «Германия тарихта бұрын-соңды көрілмеген құлпыруларға тап болып отыр» деген тақырып жарияланды және Аристотельдің конституциялық теориясына сәйкес демократияны «бұзылған» үкімет түрі деп сипаттап, «тек тирандық одан да жаман» деді. Газеттің мақсаты бұрынғыдай болды: монархияны қорғау. Бұл «Кройццайтунгтың» Веймар республикасына да, диктатураға да қарсы тұрғанын білдіреді. Саяси тұрғыдан алғанда, «Кройццайтунгтың» көптеген қызметкерлері қараша революциясынан кейін өздерін жайлы сезінбеді. Редакторларының азы ғана газетке қарсы шықты; олардың көпшілігі монархистер болды. Олар өндірістегі ең жоғары жалақыны алды және, ең бастысы, уақтылы төленді. «Кройццайтунг» партиялық емес болғандықтан, тілшілердің еркіндігі жоғары болды. Бұрынғыдай, газеттің басым бөлігі мұқият зерттелген шетелдік жаңалықтардан тұрды, оларға ешқандай түсініктеме берілмеді. Сапар шығындары, сондай-ақ «жасырын шоттар» сияқты жарияланбаған төлемдер мен пара үшін шығындар өтелді. «Кройццайтунг» арқылы қызметкерлер Германия мен шетелдегі жоғары деңгейдегі адамдарға қол жеткізді. Саясат пен бизнеске байланысты «Кройццайтунг» журналистер арасында оқу орны ретінде есептелді. Оппозициядағы «Кройццайтунгты» толығымен ескі неміс билеуші сыныбының бейнесі ретінде қарастырған «Велтбюне» апталығы «ескі роялистік «Кройццайтунгтың» сыртқы саясаттағы пайдалы ақпаратын» мойындады және «Жаңа Пруссиялық газеттен» кәсібін үйренген Лотар Персиус сияқты журналистерді қуана жұмысқа алды. Тіпті социал-демократтардың партиялық газеті «Форвертс» Ханс Льюс сияқты, еврейге қарсы агитациясы үшін «Кройццайтунгты» тастауға мәжбүр болған адамды жұмысқа алудан тартынбады. «Кройццайтунгта» еврей редакторлар жұмыс істеуді жалғастырды. Газет өздігінен «Хюгенберг» баспасының «шулы антисемитизмінен» айқын түрде өзгешеленді. Газетті принципті түрде еврейшіл деп сипаттауға болмаса да, ол антисемит те емес еді. Кейбір консервативті партиялардың жаңадан орналасуы редакторларды таң қалдырды. Мысалы, Орталық партия католиктік консервативті партиядан христиандық-демократиялық халықтық партияға айналды және Веймар республикасының соңына дейін барлық саяси топтармен коалиция құра алатын жағдайға келді. Осыдан бастап «Кройццайтунг» негізінен коммунистер мен социалистерді емес, Орталық партиясының саясаткерлерін сынады. Олардың дінге қатыстылығы бұл жерде маңызды рөл атқармады. Газет католиктік Орталық партияның саясаткері Маттиас Эрцбергерді «елдің жемқорлығын жасаушы» және «Версаль шартының міндеттемелерін орындауға ұмтылушы» деп атады, оның мақсаты оларды орындау мүмкін емес екенін көрсету болды, дәл осылай католиктік Орталық партияның депутаттары Генрих Браунс пен Йозеф Виртті де сынады, олардың барлығы Рейх канцлері Теобальд фон Бетман Холлвегтің соғыс кезіндегі Бургфриден саясатын ашық қолдады. 1919 жылдың 17 қарашасында Георг Форч «Кройццайтунг» мақаласында «республикалық рейх министрлеріне қарсы күшті шабуыл жасады». Онда ол «бұл жемқор революциялық үкіметке» қарсы күштер күннен күнге күшейіп бара жатыр деп мәлімдеді және «Біз немесе олар. Міне, біздің ұранымыз!» деген шақырумен аяқтады. Жаңа рейх үкіметі қылмыстық шағымдануға кірісті. Форч жамандағаны үшін 300 марка айыппұл төледі. Сот «Кройццайтунг рейх үкіметіне түбегейлі қарсы көзқарас білдіргенін және автор өзінің ойлары мен жазбалары арқылы рейх үкіметіне қарсы ашулы көңіл-күйге ие болғанын» ескерді.

Writers have interpreted the attitude of the editors and thus the basic political direction of the Kreuzzeitung differently, especially during the Weimar Republic. Depending on the author's ideological view, the spectrum ranges from "stock Protestant", "feudal", "German national", "ultraconservative", "agrarian", "East Elbian” and "Junker conservative" to "anti modern”. More recent research uses "monarchist conservative" as the general term and regards other descriptions as one sided at best and some of them even as false. On 12 November 1918, the Kreuzzeitung ran the headline: "Germany is facing an upheaval such as history has not yet seen" and, following Aristotle's constitutional theory, described democracy as a "degenerate" form of government, saying that "only a tyranny is worse". The goal of the paper remained the old one: defense of the monarchy. That meant that the Kreuzzeitung's stance was anti Weimar Republic, but also anti dictatorship. Politically, most of the Kreuzzeitung's staff did not feel at home anywhere after the November Revolution. Few of its editors turned their backs on the paper; almost all were monarchists. They received some of the highest wages in the industry, and above all they were paid on time. The Kreuzzeitung had no party affiliation, so correspondents had a relatively wide latitude. As before, most of the newspaper consisted of scrupulously researched foreign news reported without commentary. Travel expenses were reimbursed, as were "cover invoices" for expenses such as undeclared payments or bribes. Through the Kreuzzeitung, employees gained access to the highest circles in Germany and abroad. Because of its connections to politics and business, the Kreuzzeitung continued to be regarded among journalists as a training ground. The weekly Weltbühne, for which the opposition Kreuzzeitung embodied the old German ruling class through and through, acknowledged the "old royalist Kreuzzeitung’s useful foreign policy information" and gladly employed journalists such as Lothar Persius who had learned their trade at the Neue Preußische Zeitung. And even Vorwärts, the party paper of the Social Democrats, apparently had no qualms about a hiring a person like Hans Leuss, who had to leave the Kreuzzeitung because of his anti Jewish agitation. Jewish editors continued to work at the Kreuzzeitung. The paper consciously set itself apart from the "ruckus anti Semitism" of the Hugenberg press. While the paper cannot be described as in principle pro Jewish, neither was it anti Semitic. The repositioning of some conservative parties left the editors stunned. The Centre Party, for example, had transformed itself from a Catholic conservative party into a Christian democratic people's party and until the end of the Weimar Republic was in a position to form coalitions with all political groupings. From that point on, the Kreuzzeitung primarily disparaged not communists or socialists, but politicians of the Centre Party. Their denomination played no fundamental role in this. The paper referred to the Catholic Centre politician Matthias Erzberger as a "corrupter of the country" and a "fulfillment politician" – in favor of fulfilling the obligations of the Versailles Treaty in order to show that it was impossible to do so – just as it did the Catholic Centre deputies Heinrich Brauns and Joseph Wirth, all of whom had explicitly identified with the wartime Burgfrieden policy of Reich Chancellor Theobald von Bethmann Hollweg. On 17 November 1919 Georg Foertsch "massively attacked republican Reich ministers" in a Kreuzzeitung article. In it he proclaimed that the forces opposing "this corrupted revolutionary government are gaining ground daily” and concluded with the battle cry, "We or the others. That is our motto!" The new Reich government then filed a criminal complaint. Foertsch received a fine of 300 marks for defamation. In mitigation, the court took into account "that the Kreuzzeitung represented a point of view fundamentally opposed to the Reich government and that the author had worked himself into an irritated mood against the Reich government through his thoughts and writing".

Саяси бағыты

Бұл газет, әсіресе, консервативті Бавария халық партиясын (BVP) күшейтті, ол қазіргі Эрцбергер реформалары деп аталатын Орталық партиясынан бөлінді, ол Германияның федералды үкіметін салық салу және жұмсау бойынша жоғарғы билікке берді және салық жүктемесін төмен және орташа табысты отбасыларға пайдаланып айтарлықтай қайта бөлуді көздеді. Баварияда 1932 жылға дейін барлық мемлекеттік сайлауларда BVP басқа партияларға қарағанда көбірек жеңіске жетті. BVP республикалық централизмге қарсы шығып, бастапқыда Германия империясынан бөлінуді ашық шақырды. Журналистік қолдауды Münchner Neuesten Nachrichten (Мюнхеннің соңғы жаңалықтары) бас редакторы, сонымен қатар Kreuzzeitung корпоративтік кеңесінде отырған Эрвейн фон Аретин көрсетті. Ол Бавариядағы монархистердің жоғары басшылығына қарасты және Баварияның еркін мемлекетін Рейхтен ажыратуды және монархияны жариялауды ашық қолдады. Kreuzzeitung сонымен қатар Куно фон Вестарп бастаған Германия Ұлттық Халық партиясының (DNVP) монархистік қанатын қолдады. Бір кездері ол Kreuzzeitung-тың өз сенімдерін жүзеге асыруға ең қолайлы партия ретінде қарастырылды. Олардың ішінде Республиканың құрылған түрі, Версаль келісімі және жеңімпаз мемлекеттердің өтемақы талаптарын қабылдамау кірді. Әрине, ең бастысы – христиандық көзқарас. Альфред Гугенбергтің нацистік партиямен жақындасу саясаты бас редактордың және Kreuzzeitung корпоративтік кеңесінің сын-пікірлеріне ұшырады. Нақты айтқанда, олар неміс ұлтшылдарының немісшілдікті асыра суреттеуін және ұлттық социализмнің өзін қабылдамады. Kreuzzeitung «германдық арман» және «Национал-социалистік партияның неокоммунистік террорлық әрекеттерін» ашық айыптады. Ол нацистік партияны «ұлт идеясына сатқындық жасады» деп айыптап қана қоймай, «миллиондаған неміс қоңыр пид-пипипидің» соңынан ергенін қайта-қайта сипаттады. Ақырында, 1929 жылдың 5 желтоқсанындағы басты мақалада бас редактор Kreuzzeitung «DNVP-ның «мегафоны» емес екенін және «неміс ұлттық партиясының органы емес» екенін атап өтті. Kreuzzeitung сонымен қатар жартылай әскери Stahlhelm-ді қолдады, бірақ тек Теодор Дуэстербергтің тұлғасында шартты түрде, оны ұлттық социалистер «таза арийлік емес» болуы үшін беделсіздікке түсірді. 1932 жылы Германия президенттігіне Дуэстербергтің кандидатурасы кезінде газеттің бас бетінде темір кресттің үстінде болат қалқан (Stahlhelm) бейнеленген, бірақ бұл сайлау мақсатына жетудің құралы ғана болды. Бұл 1871 жылдан 1918 жылға дейін қолданылған Германия империясының туына сілтеме жасайды. Stahlhelm-ның 500 000-нан астам мүшесі бар, ал DNVP-нің бір миллионға жуығы болды. Екі топтың да өз партиялық газеттері болды. Олардың мүшелері ешқашан Kreuzzeitung-тың мақсатты тобының құрамына кірген емес, оның тиражы 1932 жылға дейін 7200-ге дейін тұрақты болды. Газет ешқашан Stahlhelm немесе DNVP-ге тиесілі болған жоқ. Штальхелмнің ұлттық жетекшісі Франц Сельде Берлиндегі Frundsberg Publishers баспасына ие болды, ол арқылы ол Штальхелм үшін бірнеше басылымдарды таратты. Альфред Гугенбергтің 1600-ден астам неміс газеттері болды, сондықтан оған да Kreuzzeitung-тің мегафоны немесе партиялық газет ретінде қажеті болмады, бірақ ол беделділік үшін оны қуана қабылдады. Kreuzzeitung-тың мақсатты тобы әрқашан консервативті жоғары тап болып қала берді. Олардың қатарында неміс ерлер клубының мүшелері де болды. Ол Kreuzzeitung-тың барлық корпоративтік кеңесінің, сондай-ақ бас редактор Георг Форчтың да мүшесі болды. «Джентльмендер клубының» 5000-ға жуық мүшесінің көбісі Kreuzzeitung газетін оқыды. Олар сондай-ақ гиперинфляция кезінде газетке ақпаратпен қамтамасыз етіп, қаржылық көмек көрсетті. Ол либералды «Берлинер Тагеблат» газетіне Гинденбургтің баспасөз бөлімінің сұрауы бойынша берген сұхбатын жариялады. Гинденбург сұхбаттасуға қарсылық білдіріп келісті, өзінің айтуынша, «өмірінде бірінші рет сол өлімге әкелетін әлемдік газеттердің бірін» алды және өзінің баспасөз басшысына қарсылық білдіріп: «Бірақ мен Kreuzzeitung-ті ғана оқып отырамын». Теодор Вольфпен сұхбат бірте-бірте жалғасты. Басында-ақ, ол Берлинге таныс па деген сұраққа, Гинденбург: «Мен Kreuzzeitung-ті таңғы асқа оқып үйрендім». Әңгімелердің қалған бөлігі де жақсы дамыған жоқ, өйткені Гинденбург Мосс баспасөзінің ең ықпалды өкілі Вольфпен аң аулау немесе әскери мәселелер туралы сөйлесу қаупіне бармады. Kreuzzeitung үшін Хинденбург соңғы сәтке дейін үміт нөкері болып қала берді. Ол 1933 жылдың 30 қаңтарына дейін Гитлерге канцлерлік лауазымды беруге аз бейім болды. 1932 жылы 12 тамызда ол Гитлердің «Рейх үкіметінің басшылығы және барлық мемлекеттік билік толығымен маған берілсін» деген талабын жақсы қабылдады. Kreuzzeitung Гинденбургтің Гитлерге қатысты көзқарасын «түсінікті және негізді» деп мақтады. Гитлердің талаптарына келісу, деді газет, Рейх президентін «кез келген салтанатты шараларда киініп жүретін қуыршаққа» төмендетуге тең болар еді. Осы бағалаумен Kreuzzeitung Гитлер билікке келгеннен кейін болатын жағдайды дәл болжады.

The paper in particular bolstered the conservative Bavarian People's Party (BVP), which split from the Centre Party after what are now known as Erzberger's reforms, which gave the German federal government supreme authority to tax and spend and sought a significant redistribution of the tax burden in favor of low to moderate income households. The BVP won more elections in Bavaria than any other party in all state elections until 1932. The BVP opposed republican centralism and initially called openly for secession from the German Reich. Journalistic support was provided by Erwein von Aretin, editor in chief of the Münchner Neuesten Nachrichten (Munich’s Latest News) who also sat on the corporate board of the Kreuzzeitung. He belonged to the senior leadership of the monarchists in Bavaria and openly advocated separation of the Free State of Bavaria from the Reich along with proclamation of a monarchy. The Kreuzzeitung in the same way supported the monarchist wing of the German National People's Party (DNVP), which was led by Kuno von Westarp. For a time it was seen as the party best suited for implementing the Kreuzzeitung's own beliefs. Those included rejecting the Republic as constituted, the Treaty of Versailles, and the reparation demands of the victorious powers. A fundamentally Christian attitude admittedly always played a decisive role. Alfred Hugenberg's policy of rapprochement with the Nazi Party met with criticism from the editor in chief as well as the corporate board of the Kreuzzeitung. Specifically, they rejected in principle the exaggerated portrayal of Germanness by the German Nationalists as well as by National Socialism itself. The Kreuzzeitung openly rebuked the "Ur Germanic fantasies" and the "neo Communist terrorist actions of the National Socialist Party". It not only accused the Nazi Party of "betraying the idea of the nation"; it repeatedly described the way "millions of Germans are falling for the brown pied pipery". Finally, in a major article on 5 December 1929, the editor in chief emphasized that the Kreuzzeitung was not the “megaphone of the DNVP" and "not in any way a German nationalist party organ". The Kreuzzeitung also supported the paramilitary Stahlhelm, but only conditionally in the person of Theodor Duesterberg, whom the National Socialists had discredited because of his "not purely Aryan origin". During Duesterberg's candidacy in the 1932 German presidential election, a steel helmet (Stahlhelm) was depicted above the Iron Cross in the newspaper's header, but this was only a means to an electoral end. – referring to the flag of the German Empire used from 1871 to 1918. The Stahlhelm had over 500,000 members and the DNVP almost one million. Both groups had their own party newspapers. Their members were never part of the target group of the Kreuzzeitung, whose circulation remained constant at 7,200 until 1932. At no time did the paper come under the ownership of the Stahlhelm or the DNVP. Franz Seldte, the national leader of the Stahlhelm, owned Frundsberg Publishers in Berlin, through which he distributed several publications for the Stahlhelm. Alfred Hugenberg owned more than 1,600 German newspapers, so that he too did not at any time need the Kreuzzeitung as a megaphone or party newspaper, although he would gladly have taken it over for reasons of prestige. The Kreuzzeitung's target group always remained the conservative upper class. This included the members of the German Gentlemen's Club. All of the Kreuzzeitung's corporate board belonged to it, as did Georg Foertsch as editor in chief. Many of the Gentlemen's Club's approximately 5,000 members were readers of the Kreuzzeitung. They also provided the paper with information and gave it financial aid during the period of hyperinflation. He had a legendary interview with the liberal Berliner Tageblatt which came about at the request of Hindenburg's press department. Hindenburg reluctantly agreed to the interview, took up, according to his own statements, "for the first time in his life one of those deadly world papers" and said in a defiant tone to his press chief: "But I will continue to read only the Kreuzzeitung." Accordingly, the interview with Theodor Wolff proceeded haltingly. Right at the beginning, when asked if he was familiar with the Berliner Tageblatt, Hindenburg replied, "I have been used to reading the Kreuzzeitung with breakfast all my life". The rest of the conversation did not proceed any better, as Hindenburg did not risk talking to Wolff, the most influential representative of the Mosse press, about either hunting or the military. For the Kreuzzeitung, Hindenburg remained to the last the bearer of hope. He showed little inclination to confer the chancellorship on Hitler until shortly before 30 January 1933. As late as 12 August 1932, he rejected to good public effect Hitler's demand that "the leadership of the Reich government and all state power be conferred in full on me". The Kreuzzeitung praised Hindenburg's attitude toward Hitler as "understandable and well founded". Granting Hitler's demands, the paper said, would have meant degrading the Reich president to a "puppet to be staged at ceremonial events dressed in a state robe". With this assessment, the Kreuzzeitung foreshadowed precisely the scenario that was to come about after Hitler seized power.

Экономикалық құлдырау

1922/23 жылдардағы гиперінфляция кезінде "Кройцзейтунг" қаржылық қиындықтарға тап болды. Оның резервтері үнемі азайып, барлық жылжымайтын мүлігінен айырылды. Форчч бизнестің жалғасуын ерлер клубы мүшелерінің жеке қайырымдылықтары арқасында қамтамасыз етуге тырысты. Хюгенберг тобының газетті басып алуына жол бермеу үшін, 1926 жылдың қыркүйегінде ол Гельмут Раушенбушпен бірлестік құруға келісті, ол да ерлер клубының мүшесі және "Deutsche Tageszeitung" (неміс тілді күнделікті газет) баспашысы болған. Олар 1927 жылдың қаңтарынан бастап "Кройцзейтунг" және "Deutsche Tageszeitung" газеттерін басып шығаратын "Берлин орталық баспасы" ЖШС-ін құрды. Газетке мақалалар жазуға журналист Йоахим Неринг сияқты бірқатар қызметкерлер қатысқанмен, "Кройцзейтунг" және "Deutsche Tageszeitung" редакциялары тәуелсіз болды. 1929 жылдың 1 наурызындағы саны газетке маңызды өзгеріс әкелді. "Neue Preußische (Kreuz) Zeitung" ресми түрде "Neue Preußische Kreuzzeitung" болып өзгерді. Редакция өз оқырмандарына бұл өзгерісті былай түсіндірді: "Бүгіннен бастап газетіміз жаңа бейнеде шығады. Мачтаның жаңа дизайнына келесі фактор шешуші болды: 1848 жылы "Neue Preußische Zeitung" деген атпен құрылған газетіміз, көп ұзамай, халық арасында эмблемасы – Темір кресттің арқасында жай ғана "Кройцзейтунг" деп танылды. Бүгінгі күні газетіміз ел ішінде де, шетелде де осы атпен ғана белгілі. Сондай-ақ, саяси тұрғыдан алғанда, "Кройцзейтунг" сөзі ондаған жылдар бойы "Құдай, король және Отан үшін" деген жазуы бар Темір креске негізделген орнықты термин болып қалыптасқан. Шын мәнінде, христиандық консервативті ой-пікір мен іс-қимыл үшін бұл крест және оның сүйемелдеме сөздері біз қазір де, бұрынғыдай күресіп жатқан берік символ болып табылады. Осылайша біз Пруссия мен пруссиялық монархияның тамырларына тірелетін ұлы дәстүрімізге адал боламыз". Аты ғана емес, газет экономиялық себептермен күніне екі рет емес, бір рет шығарылатын болды, бірақ сонымен бірге дүйсенбі күндері де жарық көрді. Бұл газет таралымын арттырмады. Осы кезде Рейхтің барлық аймағында шамамен 4700 түрлі күнделікті және апталық газет жарық көрді. Германияда бұрын да, кейін де мұндай көп газет болған емес. Шағын және "тәуелсіз" баспагерлер зор бәсекелестікке тап болды. Бірлесулер апта сайын дерлік орын алды. Ұлы депрессия басталғанда, "Кройцзейтунг" банкротқа ұшырады және "Deutsche Tageszeitung Printers und Publishers, Inc." компаниясының толық иелігіндегі еншілес компаниясы болып тіркелді. Компания сонымен қатар "Deutsche Schriftenverlag" компаниясын сатып алды, ол басқа мерзімді басылымдардың арасында Франц Зельдте таратқан орталық орган болған "Stahlhelm" газетін шығарды. Осылайша Зельдте "Deutsche Tageszeitung Printers und Publishers, Inc." компаниясының корпоративтік кеңесінің мүшесі болды, бірақ ол 1932 жылы Вестарппен бірге компанияны тастады. "Кройцзейтунг" газетінің таралымы мен мазмұны өзгерген жоқ. Оның мақсатты оқырмандары бұрынғыдай: аристократия, ірі жер иелері, өнеркәсіпшілер, жоғары шенді офицерлер және мемлекеттік қызметкерлер болды. Форчч пен Раушенбуш жақсы қарым-қатынаста болды, нәтижесінде одан бері бір баспахана бірдей мақсатты топқа арналған екі күнделікті газет шығарды. "Кройцзейтунг" және "Deutsche Tageszeitung" газеттері өздерінің жеке бөлімдерін және бас редакторларын сақтап қалды. 1932 жылдың көктемінде "Кройцзейтунг" газетіне тағы бір ауыр соққы тиді. 1932 жылдың 3 сәуірінде газет үлкен хабарламада "бас редакторы, отставкадағы майор Георг Форчч 2 сәуір күні түнде 60 жасында, әдеттегідей, редакторлық міндеттерін кешегі кешке дейін орындағаннан кейін күтпеген жерден қайтыс болды" деп хабарлады. "Weltbühne" газеті "Кройц Цайтунг ( † ): бір бауырымен жорғалаушы құрып, лайықты ұлттық өліммен өлді" деген тақырыпта мақала жариялады. Бұл Георг Форччтың өлімін білдірмеді, бірақ оның өлімінен газет бассыз қалды және әртүрлі мүдделі тараптар мен салалардың салдарынан сөзсіз құлайды. Бұл бағалау фактілермен расталды. 1932 жылдың 2 мамырында Куно фон Вестарп өзінің құқықтарынан бас тартып, корпоративтік кеңестегі лауазымынан кетті. Бұл "Кройцзейтунг" енді "Deutsche Tageszeitung Printers and Publishers, Inc." компаниясының тауарлық белгісі ғана екенін білдірді. Франц Зельдте де 1932 жылы баспадан кетті. Вестарп пен Зельдте Франц фон Папеннің монархистік консервативті үкіметте ұлттық социалистерді біріктіру, оқшаулау және үстемдік ету жоспарлары енді жүзеге аспайтынын түсінді. Бұл "Кройцзейтунгті" ескірген. 1932 жылдың маусымында Рейхстагқа сайлаудан кейін газет таралымы 5000 данаға дейін төмендеді. Әсіресе мемлекеттік қызметкерлер нацистік "Völkischer Beobachter" газетіне көшті.

During the hyperinflation of 1922/23, the Kreuzzeitung fell into existential difficulties financially. Its reserves continuously fell and it lost all of its real estate. Foertsch managed to keep the business going by means of private donations from members of the Gentlemen's Club. In order to prevent a takeover by the Hugenberg Group, he agreed in September 1926 to form an association with Helmut Rauschenbusch, who was also a member of the Gentlemen's Club and publisher of the Deutsche Tageszeitung (German Daily Newspaper). They founded the Berlin Central Printers Ltd. which printed the Kreuzzeitung and the Deutsche Tageszeitung beginning in January 1927. Although some employees such as the journalist Joachim Nehring supplied articles for both papers, the editorial offices of the Kreuzzeitung and the Deutsche Tageszeitung remained independent. The issue of 1 March 1929 brought a significant change to the paper. The Neue Preußische (Kreuz ) Zeitung officially became the Neue Preußische Kreuzzeitung. The editors expressed the change to their readers as follows:"As of today our paper appears in a different garb. For the alteration to our masthead the following consideration was decisive: Our newspaper, founded in 1848 under the name 'Neue Preußische Zeitung', very soon came generally to be called in public simply the Kreuzzeitung after its emblem, the Iron Cross. Even today, our paper is known at home and abroad almost exclusively by this name. Likewise, in political respects the word Kreuzzeitung has for decades been an established term based on the Iron Cross with its inscription 'With God for King and Fatherland'. Indeed, for Christian conservative thought and action, this cross with its accompanying words is a firm symbol for which we fight, now as in the past. We thus remain true to our great tradition with its roots in Prussia and Prussian royalty. "But not only the name was changed. For reasons of economy the paper was published only once instead of twice a day, although at the same time it appeared on Mondays as well. This did not result in an increase in circulation. At this time some 4,700 different daily and weekly newspapers were published throughout the Reich. Never before or since have there been more newspapers in Germany. Smaller and ‘independent’ publishers were subject to enormous competitive pressure. Mergers took place almost weekly. With the onset of the Great Depression, the Kreuzzeitung faced bankruptcy and was incorporated as a wholly owned subsidiary of Deutsche Tageszeitung Printers und Publishers, Inc. As a representative of the Kreuzzeitung, Kuno von Westarp joined the corporate board. At the same time the company took over the Deutsche Schriftenverlag, which had been publishing among other periodicals the Stahlhelm, the central organ distributed by Franz Seldte. In this way Seldte became a member of the corporate board of Deutsche Tageszeitung Printers und Publishers, Inc, but he left the company together with Westarp in 1932. In terms of circulation and content nothing changed for the Kreuzzeitung. Its target readership remained the same: the nobility, large landowners, industrialists, senior officers and civil servants. Foertsch and Rauschenbusch got along well together, with the result that from then on the same publishing house produced two daily newspapers for an identical target group. Both the Kreuzzeitung and the Deutsche Tageszeitung retained their individual departments and editors in chief. Then in the spring of 1932 the Kreuzzeitung was dealt another blow. On 3 April 1932, it had to report in a large announcement that its "editor in chief, Major (ret.) Georg Foertsch, died suddenly and unexpectedly at the age of 60 during the night of April 2, after having performed his editorial duties as usual into the evening hours just the day before". The Weltbühne headlined "Kreuz Zeitung ( † ): A reptile perishes and dies the deserved national death." This did not mean the death of Georg Foertsch per se, but rather that due to his death the paper had become leaderless and would inevitably perish because of its various stakeholders and spheres of interest. This assessment was proved true by the facts. On 2 May 1932, Kuno von Westarp renounced the rights to which he was entitled and resigned from his position on the corporate board. This meant that the Kreuzzeitung was now merely a brand name of the Deutsche Tageszeitung Printers and Publishers, Inc. Franz Seldte also left the publishing house in 1932. Westarp and Seldte realized that Franz von Papen's plans to integrate, rein in and dominate the National Socialists within a monarchist conservative government could no longer be realized. This made the Kreuzzeitung obsolete. As was to be foreseen, circulation fell to 5,000 copies after the Reichstag elections in June 1932. Civil servants in particular now were oriented towards the Nazi Völkischer Beobachter.

Ұлттық-социалистік кезең

1932 жылдың 18 қыркүйегінде газет ресми түрде (тек) Kreuzzeitung деп аталды. Сол күні Георг Фёртштің оң қолы Ханс Эльзе бас редактордың бос орнын иеленді. 1933 жылдың 16 қаңтарында Deutsche Tageszeitung Printers and Publishers, Inc. өзінің атауын German Central Printers, Inc. деп өзгертті. Корпорация Гельмут Раушенбуштың басшылығында қалды. Баспасөз бостандығы Веймар республикасы кезіндегі төтенше жағдайлардың жарлықтарымен шектелген еді. Содан кейін 1933 жылдың 28 ақпанында Рейх президенті Халық пен мемлекетті қорғау туралы жарлыққа қол қойды (көбінесе «Рейхстаг өрт туралы жарлығы» деп аталады). Ол пікір еркіндігі мен баспасөз бостандығын жойды және «дұрыс емес жаңалықтарды» таратуға тыйым салды. Бұдан былай не дұрыс, не бұрыс екенін Рейхтің Халықты ағарту және насихаттау министрлігі анықтайтын болды. 1933 жылдың 30 сәуірінде Германиялық баспасөздің Рейхтік қауымдастығы Gleichschaltung («үйлестіру») келісіміне келді. Нәтижесінде Эльзе 1933 жылдың 2 тамызында Kreuzzeitung-тен кетіп қалды. Ол «не жариялау керектігін оған диктанттауын қаламады». Сонымен қатар, бір жарлықта бір иегер бір ғана күнделікті газетке қатыса алатыны, ал бірнеше күнделікті газеті бар баспалардың меншігінен айырылатыны айтылды. Раушенбуш Kreuzzeitung газетінің пайдасына шешім қабылдады. 1934 жылдың 30 сәуірінде Deutsche Tageszeitung-тің соңғы саны жарық көрді, бірақ оның таралымы Kreuzzeitung-ке қарағанда әлдеқайда жоғары болды. Алайда Раушенбуш енді Kreuzzeitung-тің мазмұнына әсер ете алмады. Мазмұнды бақылауды күшейту үшін 1935 жылдан бастап Рейхтік баспасөз палатасы бас редакторларды тағайындады. Олар енді баспагерлерге бағынышты емес, насихаттау министрлігінің нұсқауларына сәйкес редакциялық шешімдерді өз билігімен қабылдады. Редакция және оның басшылығы көптеген өзгерістерге ұшырағаннан кейін, 1937 жылдың жазында газеттің қалған оқырмандары Kreuzzeitung-тің күндері санаулы екенін білді. Осы уақытқа дейін ұлттық социалистер газеттің дәстүрге толы консервативті оқырмандарына белгілі бір деңгейде құрмет көрсеткен. 1937 жылдың 29 тамызында кешірім мерзімі аяқталды. Алдыңғы бетінде: «Бүгіннен бастап біз Kreuzzeitung газетін қабылдадық». Жозеф Геббельс жаңа бас редактор ретінде ұлттық социалист Эрих Шварцерді тағайындады және Kreuzzeitung-ті басқа буржуазиялық консервативті БАҚ-тармен бірге Германиялық баспагерлерге біріктірді. Осы уақытқа дейін Kreuzzeitung редакторы Ханс Георг фон Студниц 1937 жылы Үндістанда алты ай бойы Ганди мен Неруді сұхбатқа тартып, оқырмандарға қызығушылық тудырған бірқатар мақалалар жариялаған. Редакцияның ескі мүшелерінің кейбіреуі Эрих Шварцердің жаңа үніне отставкаға кететін болса, енді біреулері «жұмысты тоқтату» тактикасын қолданды. Соңғы бас редактор Евгений Мюндлер 1938 жылдың мамыр айында тағайындалды. Kreuzzeitung – немесе оның қалдығы – оның басшылығымен Berliner Tageblatt газетінен алынған мәтіндермен жарық көрді. Оқырмандар Kreuzzeitung-тің соңғы санымен 1939 жылдың 31 қаңтарында танысты.

On 18 September 1932, the paper was officially renamed (only) Kreuzzeitung. On the same day Hans Elze, Georg Foertsch's right hand man, took over the vacant editor in chief's chair. On 16 January 1933, Deutsche Tageszeitung Printers and Publishers, Inc. changed its name to German Central Printers, Inc. The corporation remained under the leadership of Helmut Rauschenbusch. Freedom of the press had already been restricted by emergency decrees during the Weimar Republic. Then on 28 February 1933, the Reich President's Decree for the Protection of the People and the State (commonly known as the 'Reichstag Fire Decree') came into force. It eliminated the fundamental right to freedom of opinion and freedom of the press and prohibited the dissemination of "incorrect news". What was correct and what was incorrect was henceforth determined by the Reich Ministry of Public Enlightenment and Propaganda. On 30 April 1933, the Reich Association of the German Press agreed to Gleichschaltung (‘co ordination’). As a result, Elze left the Kreuzzeitung on 2 August 1933. He "did not want to have dictated to him what should be reported". In addition, a decree now stipulated that an owner could have a stake in only one daily newspaper and that publishing houses with more than one daily newspaper were to be expropriated. Rauschenbusch decided in favor of the Kreuzzeitung. On 30 April 1934, the last issue of the Deutsche Tageszeitung appeared even though it had a much higher circulation than the Kreuzzeitung. Rauschenbusch however was no longer able to influence the content of the Kreuzzeitung. In order to enforce control over content, the Reich Press Chamber appointed editors in chief starting in 1935. They were no longer subordinate to the publishers but made editorial decisions on their own authority according to the guidelines set by the ministry of propaganda. After numerous changes in the editorial staff and its leadership, the remaining subscribers of the newspaper knew by the summer of 1937 that the Kreuzzeitung's days were numbered. Until then the National Socialists had shown a certain consideration for the old style conservative readers of the paper that was so rich in tradition. On 29 August 1937 the grace period ended. The front page read: "As of today we have taken over the Kreuzzeitung.” Joseph Goebbels had appointed Erich Schwarzer, a staunch National Socialist, as the new editor in chief and integrated the Kreuzzeitung, along with other bourgeois conservative media, into the German Publishers. Until that time the editors of the Kreuzzeitung had still provided some reports thoroughly worth reading such as those by Hans Georg von Studnitz, who during a six month stay in India in 1937 interviewed Gandhi and Nehru, among others. Some of the old members of the editorial staff reacted to the new tone set by Erich Schwarzer by resigning, others by a kind of ‘work to rule’. The last editor in chief, Eugen Mündler, was named in May 1938. The Kreuzzeitung – or what was left of it – appeared under his direction with text from the Berliner Tageblatt. Readers received the last issue of the Kreuzzeitung on 31 January 1939.