Кіріспе

Джон Мастерстің 1951 жылғы "Бенгалдың түнгі жүгірушілері" кітабы – оның алғашқы романы. Бұл роман 1857 жылғы Үндістан көтерілісі тарихындағы оқиғалар негізінде жазылған тарихи шығарма. Кітап 1951 жылы Ұлыбританияда Майкл Джозеф (Лондон) және АҚШ-та (сол жылы) Викинг Пресс (Нью-Йорк) баспаларында жарық көрді. Алғашқы сыншылар кітаптағы үнді халқының бейнесіне және зорлық-зомбылық көріністерінің тым терең сипатталуына қарсы пікір білдірді. Дегенмен, кітап жарық көргеннен кейін-ақ Америка әдеби гильдиясының айлық кітабы болып таңдалды және көптеп сатылды.

Сюжетке кіріспе

Бұл фильмде Савидж отбасы таныстырылды, олардың Британдық Үндістандағы қызмет тарихы Мастерстің әулетінің тарихын еске түсіреді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романның оқиғасы Бенгалия президенті кезінде, 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде орын алады. Басты кейіпкер, капитан Родни Савидж, Бенгалия жергілікті жаяу әскер полкінің офицері, ойдан шығарылған Бховани қаласында орналасқан (нақты Жанси қаласымен шамамен бірдей жерде). Ол гарнизондық өмірге көңілі толмайды, бірақ полкі мен оның сепуйларына (үнді солдаттарына) адал. Сепуйларға деген сымбатына қарамастан, Савидж оларды қорқыныш пен наразылықтың жергілікті билеушілермен және Шығыс Үндістан компаниясының үкіметіне қарсы тұрған басқа да заговоршылармен құпия сөздерге түртуге жетеледігін түсінбейді. Бенгалиядағы британдық қоғамның тыныш өмірін көтеріліс қиратады. Бховани гарнизонының көптеген британдық офицерлері мен олардың отбасылары (Савидждің әйелі де солардың ішінде) көтеріліс басталғанда қаза табады немесе кейіннен өлтіріледі. Савидж кішкентай ұлы мен ағылшын әйел Кэролайн Лэнгфордпен бірге қырғыннан құтылады. Оларға мейірімді үндістандық шаруалар пана береді. Біраз уақыт Савиджтің сатқындық пен жоғалту сезімі барлық үндістерге қарсы соқыр ашуға итермелейді, тіпті ол бұрынғы досы болған үнді офицерін өлтіреді. Ақырында шаруалардың адамгершілігі мен төзімділігі, сондай-ақ Каролинаға деген сүйіспеншілігі оған ақыл-есінен кетуден құтылуға көмектеседі. Көтерілісті басуға жиналған британдық күштерге жеткенде, Савидж олардың да нәсілшілдікке құмарлыққа берілгенін көреді. Соңғы шайқаста, эмоциялық күйзелісте Савидж өзінің бұрынғы полкіне қарсы күреседі. Британдықтарға адал болған үнді атқыштардың шабуылы шайқастың бағытын өзгертеді. Тақырыптағы «түнгі жүгірушілер» – көтеріліс басталғанға дейін шапати нандары таратып жүрген хабаршылар. Бұл құпия тарихи оқиғаның мәні әлі де ашылмаған күйде қалып отыр.

Серияның басқа кітаптарымен байланысы

Коромадель! (1955) Оқиғасы 17 ғасырда өтеді, онда Савидж есімді ағылшын жігіт теңізге қашып, Үндістанға жетеді – осылайша отбасының ондағы ғасырлар бойғы қызмет тарихы басталады. "Алаяқтар" Роднидің әкесі Уильям туралы, ол Thugee қозғалысын басып тастайды. Уильямның уәзірі Шер Дил "Бенгалдың түнгі жүгірушілері" романында да пайда болады, енді ол қарт адам және Родниге қызмет етеді. Уильямның "Алаяқтар" кітабындағы тобының мүшесі болған бұрынғы Thug Пиру да осы кітапта кездеседі. Ол аман қалған ағылшындарды қауіпсіз жерге жетелеуде, өзін асып тастауға жақын болған адамның ұлы мен немересін құтқарып жатқанына қызығады. Родни Савидж "Лотос және жел" мен "Алыстан, алыстан тау шыңы" романдарында орта жастағы полковник ретінде, қазір Каролинаға үйленген күйінде бейнеленеді. Ол сондай-ақ "Рави Лансерлері" кітабында 1915 жылы, өте қарт, бірақ әлі де жанды адам ретінде соңғы рет пайда болады, онда кітаптың екі басты кейіпкерінің бірі – жас туысымен кездеседі. Савидж ағасы Бірінші дүниежүзілік соғыстың барысы туралы алаңдаушылық білдіреді. Роднидің ұлы Робин Савидж "Лотос және жел" романында Ұлы ойын туралы айтылады. 1857 жылғы көтеріліс кезінде бала кезіндегі оқиғалардан эмоционалды түрде жараланған Робин құпия агент болып, соңында Ауғанстанға жоғалып кетеді. 1946-1947 жылдардағы оқиғаларға арналған "Бховани-джонкшн" романы "Бенгалдың түнгі жүгірушілері" романына қарсы қойылған сияқты, және екеуі де Савидж сериясының басқа кітаптарына қарағанда бір-бірімен тығыз байланысты. Кейінгі кітапта да ойдан шығарылған Бховани және оның айналасы суреттеледі, ал нақты жерлер ғасырлар өтуімен өзгергенін көруге болады (мысалы, "Түнгі жүгірушілерде" маңызды рөл атқаратын металл жол "Бховани-джонкшнде" маңызды рөл атқаратын темір жолмен ауыстырылған). Сонымен қатар, кейінгі кітаптың басты кейіпкерлерінің бірі Родни Савидж ( "Түнгі жүгірушілердің" басты кейіпкерінің шөбересі) деп аталады және көп жағынан сол кейіпкерге ұқсайды. Ол Сумитра Девидің ұрпақтарымен оның атасы кездескен жерде кездеседі. Соңғы жалғастыруда, "Коралл жағалауына" Родни Савидж британдық үстемдік аяқталғаннан кейін де сол жерде қалып, тәуелсіз Үндістанда өзіне орын табуды шешеді.

Марапаттар мен ұсыныстар

Роман жарық көргеннен кейін Америка әдеби гильдиясының «Айдың кітабы» аталымымен марапатталды.

Бейімделу

Фильмге құқықтарды Ранк ұйымы сатып алды. Рой Уорд Бейкер Эрик Амблер сценарийі бойынша режиссерлік жасауға тиіс болса, Кеннет Мор басты рөлде ойнайтын жоспарланған. 1960 жылдардың басында Джон Уэйн Генри Хатауэймен бірге Самуэль Бронстон үшін фильм түсіруге ниет білдірді. Бірақ фильм ешқашан түсірілмеді.