Кіріспе

Адамның 9-шы хромосомасындағы протеин кодтайтын ген. Тирозин протеинкиназасы ABL1, сондай-ақ ABL1 деп те аталады, адамдарда 9-шы хромосомада орналасқан ABL1 генімен (бұрынғы белгішесі ABL) кодталған протеин. c Abl кейде сүтқоректілер геномындағы геннің түрін білдіру үшін қолданылады, ал v Abl – вирустық генді, ол алғаш рет Abelson егесік лейкозы вирусынан бөліп алынған.

Функция

ABL1 протоонкогені цитоплазмалық және ядролық тирозинкиназа ақуызын кодтайды, ол жасушалардың дифференциациялануы, жасушалардың бөлінуі, жасушалардың жабысуы және ДНК жөнделуі сияқты стресске жауап беру процестеріне қатысты. ABL1 ақуызының активтілігі оның SH3 доменімен теріс реттеледі, ал SH3 доменінің жойылуы ABL1-ді онкогенге айналдырады. t(9;22) транслокациясы BCR және ABL1 гендерінің бастан-құйрыққа дейін бірігуіне алып келеді, нәтижесінде созылмалы миелогенді лейкемияның көптеген жағдайларында кездесетін біріккен ген пайда болады. Кездесетін ABL1 тирозинкиназасының ДНК-мен байланысу активтілігі CDC2-мен қатар жүзеге асырылатын фосфорилирлеу арқылы реттеледі, бұл ABL1 үшін жасуша циклының функциясын көрсетеді. ABL1 гені 6 немесе 7 кб мРНК транскриптісі түрінде экспрессияланады, онда 2–11 ортақ экзондарға біріктірілген альтернативті түйінделген бірінші экзондар болады.

Клиникалық маңызы

ABL1 геніндегі мутациялар созылмалы миелогенді лейкемиямен (СМЛ) байланысты. СМЛ-де ген 22-шы хромосомадағы BCR (түзілу нүктесінің кластерлік аймағы) гені ішінде транслокация арқылы белсендіріледі. Бұл жаңа қосылған ген, BCR ABL, цитоплазмаға бағытталған, реттелмеген тирозинкиназаны кодтайды, бұл клеткаларға цитокиндермен реттелмей көбейуге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде клетканың қатерлі ісікке айналуына себеп болады. Бұл ген Филадельфия хромосомасындағы BCR генімен бірігіп, қосылған генді құрайды, бұл созылмалы миелогенді лейкемияның (СМЛ) ерекше белгісі және кейде басқа лейкемия түрлерінде де кездеседі. BCR ABL транскрипті клеткалық циклды реттеу жүйесінің медиаторларын белсендіретін тирозинкиназаны кодтайды, нәтижесінде клоналды миелопролиферативті бұзылыс пайда болады. BCR ABL ақуызын әртүрлі шағын молекулалар тежеуге болады. Мұндай тежеушілердің бірі – иматиниб мезилаты, ол тирозинкиназа доменін толып, BCR ABL-дің клеткалық циклға тигізетін әсерін басады. Иматинибке төзімді BCR ABL мутанттарын тежеу үшін екінші буын BCR ABL тирозинкиназа тежеушілері де әзірленуде.

Реттеу

Abl экспрессиясы микроРНК miR 203 арқылы реттелуі мүмкін дегенге қатысты бірнеше дәлел бар.