Кіріспе
Махаер (Μαχαιροῦς, μάχαιρα [қылыш]; قلعة مكاور) – Хасмонейлердің тау басындағы сарайы және шөлдегі бекінісі, қазіргі уақытта қираған, қазіргі Иорданиядағы Мукавир ауылында, Иордан өзенінің аузынан оңтүстік-шығысқа қарай, Өлі теңіздің шығыс жағында орналасқан. Яһуди-римдік тарихшы Иосиф Флавийдің мәлімдемесіне сәйкес, Жақия (Иоанн Баптист) осы жерде түрмеге қамалып, өлім жазасына кесілген. Киелі кітап бойынша уақыт санауына сәйкес, жазалау шамамен 32 жылы, Пасха мерекесінен аз бұрын, екі жылдық түрмеден кейін орындалды. Бұл орын Жаңа өсиеттегі тағы төрт тұлғаның оқиғаларымен байланысты: Ұлы Ирод; оның ұлы, тетрарх Ирод Антипа; оның екінші әйелі, ханшайым Иродия; және оның қызы, ханшайым Салома.
Machaerus (Μαχαιροῦς, from μάχαιρα [a sword]; ; قلعة مكاور) was a Hasmonean hilltop palace and desert fortress, now in ruins, located in the village of Mukawir in modern day Jordan, southeast of the mouth of the Jordan River on the eastern side of the Dead Sea. According to the Jewish Roman historian Flavius Josephus, it was the location of the imprisonment and execution of John the Baptist. According to the chronology of the Bible (; ), the execution took place in about 32 CE shortly before the Passover, following an imprisonment of two years. The site also provides the setting for four additional New Testament figures: Herod the Great; his son, Tetrarch Herod Antipas; his second wife, Princess Herodias; and her daughter, Princess Salome.
Тарих
Махаир бекінісі б.з.б. 90 жылы шамамен хасмоней патшасы Александр Янней (б.з.б. 104 – б.з.б. 78) салған, маңызды стратегиялық мақсатта пайдаланылған. Биік, жартасты орнына жету қиын болды, сондай-ақ сол жерден шығыстан келетін шабуылдарды оңай байқауға болатын. Бұл бекініс басқа хасмоней (кейін Иродтық) қамалдарын да көретін, сондықтан қауіп болғанда басқа бекіністерге хабар жіберуге мүмкіндік болды. Дегенмен, б.з.б. 57 жылы Помпейдің генералы Габиний оны қиратты, бірақ кейіннен Ирод Ұлы б.з.б. 30 жылы Иорданның шығысындағы өзінің территориясын қорғау үшін әскери база ретінде қайта салды. Ирод Ұлының қайтысынан кейін бекініс оның ұлы Ирод Антипасқа берілді, ол б.з.б. 4 жылдан б.з. 39 жылға дейін билік етті. Осы кезеңде, бірінші ғасырдың басында, Жақия (Иоанн Баптист) Махаирде тұтқындалып, басы кесілді. Б.з. 39 жылы Ирод Антипас биліктен алынып, жер аударылғаннан кейін Махаир Ирод Агриппа I-ге өтті, ол б.з. 44 жылы қайтыс болғанға дейін оны басқарды, содан кейін бекініс Римнің бақылауына көшті. Б.з. 66 жылы, Бірінші еврей көтерілісі кезінде еврей көтерілісшілері бекініске ие болды. Иродтың еврей гарнизонын жеңгеннен кейін, римдік легат Люцилий Басс әскерімен Махаирге жол тартты және б.з. 72 жылы қоршауды басталды. Римдік қоршау машиналарын пайдалану үшін бөгет пен пандус салынды, бірақ римдік шабуыл басталғанға дейін еврей көтерілісшілері капитуляциялады. Көтерілісшілерге кетуге рұқсат берілді, ал бекініс қиратылды, тек негізі ғана сақталды.
Дизайн
Иосиф Флавий «The Jewish War» 7.6.1 ff еңбегінде Махаер туралы толық сипаттама береді. Өлі теңіз деңгейінен шамамен 1100 метр биіктікте орналасқан төбе, барлық жағынан терең шатқалдармен қоршалған, бұл оған табиғи қорғаныс күшін береді. Батыс жағындағы аңғар 60 стадияға созылып, Өлі теңізге дейін жетеді (Иосиф оны Асфальт көлі деп атайды). Шығыс жағындағы аңғар жүз шынтақ (150 фут) тереңдікке дейін түседі. Ұлы Ирод бұл жерді ең мықты бекініске лайық деп есептеді, әсіресе Арабияға жақындығы себепті. Таудың үстінде, қыратты айнала, 100 метр ұзындығы және 60 метр ені бар, әрқайсысы 60 шынтақ (90 фут) биіктіктегі үш бұрышты мұнаралары бар қамал қабырғасын салды. Сарай бекінілген аумақтың ортасына салынды. Жаңбыр суын жинау үшін көптеген су қоймалары (цистерналар) жасалды. Патша сарайы Иерусалим преторийіндегі Иродтың Габбатасына ең жақын және ең жақсы археологиялық үлгі болып саналады, онда Понтий Пилат Назареттік Исаны соттаған.
Қазба жұмыстары
Таудың шығысындағы жазықта орналасқан ауыл Мукавир (مكاور, кейде Мкавер деп те жазылады) деп аталады. Бұл жерге 1807 жылы фриздік саяхатшы Ульрих Яспер Сеетцен келді, және ауылдың аты оған грек тіліндегі Махаерус есімін еске салды. Махаерус қазбаларын 1968 жылы Джерри Вардаман бастады, ол сол кезде Оңтүстік баптисттік теологиялық семинарияда жұмыс істеді, ал кейін Миссисипи мемлекеттік университетінің Кобб археология институтының директоры болды. 1973 жылы неміс ғалымы Август Стробель римдіктердің бекінішті қоршап тұрған қабырғасын анықтап зерттеді. 1978-1981 жылдары Иерусалимдегі Studium Biblicum Franciscanum-нан Virgilio Corbo, Stanislao Loffreda және Michele Piccirillo қазба жұмыстарын жүргізді. Бекініш ішінде Ирод сарайының қиратындары бар, оның ішінде бөлмелер, үлкен аула және әсем ванналар, едендегі мозаиканың фрагменттері әлі де сақталған. Таудың шығыс беткейінің төменгі жағында басқа да қабырғалар мен мұнаралар бар, бұл Иосиф Флавий жазған "төменгі қала" болуы мүмкін. Сонымен қатар, шығыстан келген су құбыры да көрініп тұр, ол бекініштің су қоймаларына су жеткізген. Аймақта табылған керамикалық бұйымдар соңғы эллинистік кезеңнен римдік кезеңге дейін созылады және екі негізгі оккупация кезеңін растайды, атап айтқанда, Хасмоней (б.з.д. 90-57 жж.) және Ирод (б.з.д. 30 – б.з. 72 жж.), б.з. 72 жылдан кейін қысқа қайта оккупация және одан кейін толық және жүйелі қирату болды, осыны римдіктер осы жерге келтірді.
Анастил
2014 жылдың көктемінде археолог Гёзо Вёрош, Мажарстанның өнер академиясының командасымен және принц Эль Хасан бин Талал мен Иорданияның ежелгі ескерткіштер жөніндегі бас директоры Монтер Джамавидің ынтымақтастығымен, анастилоз принципі негізінде екі көне бағананы қайта құрып, орналастыру жұмысын аяқтады. Патша сарайының ауласынан бір дориялық және патша моншасынан бір иондық бағана тазаланып, орнында консервацияланды, содан кейін бағана ортасындағы бастапқы емполия тесіктеріне енгізілген тот баспайтын болаттан жасалған емполиялармен (тіреулермен) біріктірілді. Команда археологиялық зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып, сарайдың бұрынғы қалпын көрнекілендіретін цифрлық реконструкцияны жасады.