Иудей тарихы
-
Екінші храм дәуіріндегі эссендер ағымы
Екінші храм дәуірінде өмір сүрген ежелгі еврей тобы – Эссендер жайлы мағлұмат. Заңдар, діни тазалық, және рухани көзқарастары туралы біліңіз.
-
Құдай храм шамдығы: Ежелгі еврей символы
Ежелгі еврей шамданы – менoра: тарихы, мағынасы, Иерусалим ғимаратындағы орны. Израиль мемлекетінің символы. Таза алтыннан жасалған шам, зейтүн майымен жанатын.
-
66 жыл: Рим-Иудея соғысы және басқа оқиғалар
66 жыл: Рим тарихы, Нерон императорының әскери реформалары, Иудеядағы Веспасиан басшылығы. Легион I Italica құрылды. Тарихты зерттеңіз!
-
67 жыл: Рим мен Иудеядағы оқиғалар мен Неронның билеуі
67 жыл: Юлий календары, консулдар билігі. Нерo құлауына бастаған көтерілістер мен Сирия губернаторының ауысуы туралы маңызды деректер.
-
Римдік оккупацияға қарсы күрескен еврей сарбаздары: Сикарийлер
Сикарийлер: Римдік оккупацияға қарсы күрескен ежегі еврейлер тобы. Құпия қылмыскерлер, қастандық жасаушылар тарихы. 70 ж.с. бұрынғы Иерусалим.
-
Пәрізәилер: Тарихы, сенімдері және әсері
Парсылар – ерте еврей әлеуметтік қозғалысы. Храмның қирауынан кейін Раббилік Иудаизмнің негізі болды. Саддукейлермен қақтығыстар, грек мәдениетіне қарсылық.
-
Жүдей тарихының маңызды оқиғалары
Жаһуди тарихындағы маңызды оқиғалар: Траянға қарсы Киттің соғысы (115-117 ж.), Адрианның шаралары (131-136 ж.), Иерусалимнің атының өзгеруі.
-
Құдайлы кеңес: 23 немесе 71 қарттың құрамы
Санхедрин: ежелгі Израильдегі 23/71 қарттардан құралған заң шығару және сот кеңесі. Ұлы және Кіші Санхедрин, құрамы, рөлі туралы біліңіз.
-
Хасмоней әулетінің негізін қалаушы, Израильдің бас діни қызметшісі Симон Тасси
Симон Хасмоней: Израиль жолымен басшы, Хасмоней әулетінің негізін қалаушы. Сирияға қарсы көтерілістегі рөлі, әскери жеңістері туралы біліңіз.
-
Маққабейлер көтерілісі тарихы
1 Маққавейлер кітабы: Селевкид империясына қарсы Маққавейлер көтерілісі, еврей тәуелсіздігі, Юда Маккавей жетекшілігімен күрес тарихы.
-
Маққабейлер көтерілісінің тарихы: 2 Маққабейлер кітабы
2 Маккавейлер кітабы: Маққабейлер көтерілісі, Антиох IV Эпифанның қудалауы, және еврей тарихы. Койна грек тілінде жазылған маңызды дереккөз.
-
Амора және Наси Хиллел II туралы
Гиллель II – Израиль аймағындағы бесінші буын аморасы, Санхедрин Насиі (320-385 жж.). Еврей заңындағы маңызды шешімдерде рөлі зор. Талмудта жиі еске алынады.
-
Гай Цестий Галл: Римдік генералдың Иудеядағы жорығы мен жеңілісі
Гай Цeстий Галл: римдік сенатор, 63-65 ж.ж. Сирия проконсулы. 66 ж. Иудеяға әскер басшысы ретінде шабуыл жасап, бірінші еврей-рим соғысын бастады.
-
Кайафа: Иудей бас ділі және Иса Мәсіх ісі
Қайпа́с – Иса Масих қызмет еткен жылдары бас жұбын болған еврей дін қызметкері. Жаңа өсиет және Иосифтің жазбаларында айтылады, ол Исаны өлтіруге қатысқан.
-
Бірінші ғасырдың еврей көтерілісшісі: Теудас және тарихи даулар
Теудас – б.з. 1 ғ. еврей көтерілісшісі. Жозеф Флавий мен Апостолдар ісінде айтылады. Көтерілісшінің өмірі мен ісі туралы қысқаша мәлімет.
-
Масада: Рим және еврейлер қаһаршабуылы (Masada: Rim jáne evreyler qaharshabuly)
Масада: 1981 жылғы американдық тарихи телесериал. Рим империясының Масада цитаделіне қамауы, еврейлердің ерлік қимылы, өлімге дейінгі соңғы күрес.
-
Құдайға қарсы келген Холоферн тарихы
Голоферн – ассарийлік генерал, еврей жесігі Юдитпен шайқасып, басы кесілген. Киелі кітаптағы маңызды тұлға, тарихы мен аты жайлы ақпарат.
-
Көне Израильдің Бас Құжындары: Тарихы мен Кеңістіктері
Ежелгі Израильдің Бас жұбылары (Кохен Гадоль) тізімі, 70 ж.с. дейін. Тарихи деректердің жетіспеуінен толық емес, Аарон әулетінен шыққан.
-
Тамуздың 17-сі: Қайғы күні
Еврей күні – Тамуздың 17-сі. Иерусалим қабырғаларының бұзылуы, Екінші Ғибадатхананың қирауы және еврей халқының тарихи қайғылары еске алынады.
-
Бірінші ғасырдағы еврейлік соғыс және қанағаттар қозғалысы
Жудаизмдегі 1 ғасырлық зейлоттар қозғалысы: Рим империясына қарсы көтеріліс, қарулы күрес, қанаимдер, діни көшбасшылықтан өзгешелік. Тарих, дін, саясат.
-
Масада қоршауы: Бірінші еврей-рим соғысының соңы
Масада қоршауы: бірінші еврей-рим соғысының соңғы оқиғасы. Рим әскерлерінің қоршауынан еврейлердің жаппай өлімі. Тарихшы Иосиф Флавийдің баяндамасы.
-
Жохан Гирканос: Хасмонейлер билеушісінің тарихы
Иоанн Гирканус: Хасмонейский лидер, первосвященник II в. до н.э. Биография, родственные связи с Маккавеями, правление и роль в истории иудаизма.
-
Көне Иерусалим: Тарих, мәдениет және Иса пайғамбар дәуірі
тарихи Иисус, ерте христиандық, Рим әкімшілігі, ежелгі еврей мәдениеті. Жаңа өсиет – ауызша дәстүрлерден туындаған. Тарих пен мәдениет тұрғысынан қараңыз.
-
Маққабейлер көтерілісіндегі Бэт-Зекария шайқасы
Б.з.д. 162 ж. шамамен болған Бэт Зекария шайқасы – Макавейлер көтерілісіндегі еврейлер мен Селевкид әскері арасындағы қақтығыс. Жеңіліс Иерусалемді қоршауға әкелді.
-
Птолемей IV және Египеттік еврейлердің тарихы
3 Маккавейлер кітабы: ежелгі грек мәтіні, Мысырлық Птолемей IV кезіндегі еврейлерге қарсы қудалау туралы. Құдайдың араласуымен құтқарылу, Пурим фестивалінің тарихы.
-
Көне грек тілінде жазылған «4 Маккавейлер» кітабы
4 Маккавейлер кітабы: Койна грек тілінде жазылған, 1-2 ғ. туынды. Діни ақылдың құмарлықтан басымдығы, маккавейлік мартирлік туралы философиялық ой-толғам.
-
Эласа шайқасы: Маққабейлер көтерілісіндегі трагедия
160 ж.б.д. Эласа шайқасы: Маккавейлер көтерілісіндегі Юда Маккавейдің жеңілісі, қақтығыс, грек-сирия әскерлерінің үстемдігі. Тарих, Маккавейлер, Юдея.
-
Эммаус шайқасы: Маккавейлердің жеңісі
Эммаус шайқасы: Маккавейлер көтерілісіндегі Юда Маккавей жетекшілігіндегі еврейлердің Селевкид әскерінен жеңісі. Тарихы, себептері, маңызды деректер.
-
Жұдайым басшылығының эволюциясы
Еврей лидерлігінің эволюциясы: Тарихы, діни басшылар (пророктар, қазылар, патшалар), және қазіргі заманғы түрлері. Әр түрлі қауымдастықтар мен қозғалыстар.
-
Флавий Иосифтың «Жудай соғысы» кітабы
Флавий Иосифтің "Жудит соғысы" кітабы: Римдіктерге қарсы еврейлер соғысының тарихы, 75 ж. шамасында жазылған. Еврей тарихы, соғыс барысы, Рим генералдары.
-
Гамла қаласы: ежелгі еврей бекінісінің тарихы
Гамала қаласы – Голан биіктігіндегі ежелгі еврей қаласы. Селевкидтер бекінісі ретінде 81 ж.б.д. Хасмонейлер билігінде дамыды. Тарихы, орны туралы ақпарат.
-
70 жылғы Иерусалим қамалы және оның салдары
Жудея провинциясындағы Рим-Жудит соғысының шешуші оқиғасы – Иерусалим қоршауы (70 ж.с.). Рим әскері қаланы қиратты, Екінші ғибадатхананы өрттеді. Тарих, қоршау, Иерусалим.
-
Апостолдар іс-әрекеттеріндегі "Азат етілгендер" синагогасы
Апостол әрекеттеріндегі "Азат етілгендер синагогасы" – грек тілді еврейлер тобы. Стефанмен пікір таласы, құл азат етілгендердің қатысы жайлы ақпарат.
-
Иерусалимнің 2-ші епископы Симеон туралы деректер
Симон Иерусалимский: 2-ой епископ Иерусалима (63-117 гг.), преемник Иакова, брата Иисуса. Биография, исторические данные, связь с апостолами.
-
Язықтан жоғалған Маққабейлер тарихының авторы Ясон Киренайский
Жасын Киренайлық – б.з.д. II ғасырында өмір сүрген еврей тарихшысы. Маккавей көтерілісі туралы жазған бес томдық еңбегі жоғалған, бірақ 2 Маккавейлер кітабы арқылы сақталған.
-
Салалық дәуірі және грек тіліндегі жыл санау жүйесі
Селевкидтік дәуір: ежелгі Грек цивилизациясында қолданылған жыл санау жүйесі. 312 ж.б.д. Вавилонды қайта бағындырудан басталады. Тарих, Грек мәдениеті.
-
Сандық кітабындағы жұлдыз болжамы: Зелоттар мен ерте христиандардың түсіндіруі
Жұдырықтар мен ерте христиандардың Назарға алынған Сандар 24:17 болжамы. Римге қарсы күресте маңызды рөл атқарған, Мессия туралы хабарлама. Құмран кітаптарында кездеседі.
-
Симеон бен Шетах: Парысай ғалымы және Санхедрин басшысы
Симеон бен Шетах (б.ж.д. 140-60 жж.) – Фарисей ғалымы, Санхедрин төрағасы. Александр Янай және Саломея Александра дәуіріндегі рөлі, Садукейлермен күресі туралы ақпарат.
-
Құдайға қарсы киянаттың белгісі
Құдайға қорлық: Даниіл кітабындағы ежелгі фраза, Антиох IV Эпифанның храмға жасаған шабуылы, Иерусалимнің қирауы және соңғы заманға қатысты болжамдар.
-
Тобьядтар әулеті: Аммондық еврей династиясы (Товьядтар әулеті: Аммондық еврей династиясы)
Тобиадтар: Аммондық еврей әулеті (б.з.д. II ғ.). Грек мәдениетін қолдаған, қазба жұмыстарымен дәлелденген тарихы, қайнатпалар мен тарихи деректерде айтылады.
-
Иорданиядағы Махаерус сарайының тарихы
Жордандағы Махаерус сарайы – Иоанн Крестительдің тұтқындалған және өлімге кесілген орны. Тарихы, археологиясы, библейлік маңызы туралы ақпарат.
-
Жонатан Апфус: Хасмонейлер әулетінің басшысы
Жонатан Апфус – б.з.д. 161-143 жж. Иудеядағы Хасмоней әулетінің басшысы. Атасы Маттафияның ұлы, есімінің мағынасы әлі де зерттелуде.
-
Алқым: Израильдің жоғары дін қызметкері және эллинизация тарапының көшбасшысы
Алқымус – б.з.д. 162-159 ж.ж. Израильдің бас жұбасы, грек мәдениетін қолдаған. Маккавейлер көтерілісіне қарсы болған. Тарихы 1 Маккавейлер кітабында.
-
Timothy (Seleucid commander)
-
Горгиас: Сирий генерал және Маккавейлермен шайқасы
Гректің әскери қолбасшысы Горгий (б.з.д. II ғ.), Антиох Епифан құлшынында болған. Иуда Маккавейге қарсы күш жіберген, шайқаста жеңілген. Тарихы мен рөлі.
-
Хасмонейлер мен Селевкид әскері арасындағы шайқас
Жуда Маккабей басқарған еврейлердің Селевкид империясына қарсы шайқасы. Бет-Хорон шайқасы, тактикалық тұрақ, жеңіс, және келесі шайқастар туралы ақпарат.
-
Өлі теңіз құпиялары: Жарық ұлдары мен қараңғылық ұлдарының соғысы туралы нұсқаулық
Өлі теңіз өлегіштерінен табылған еврейлік әскери нұсқаулық – «Жарық ұлдары мен қараңғылық ұлдарының соғысы». Стратегия, тактика, маккабейлер дәуірі.
-
Адаса шайқасы: Маққабейлердің жеңісі және Никанор күні
Адаса шайқасы: б.з.д. 161 ж. Иуда Маккавей бастаған Маккавейлер Селевкид әскерін жеңіп, Никанорды өлтірді. Тарихи жеңіс «Никанор күні» ретінде тойланды.
-
Б.з.д. 164 ж. Бет-Зур шайқасы: Маккавейлер мен Селевкидтер арасындағы күрес
Б.з.д. 164 ж. Битва при Бет-Зур: Маккавеев пен Селевкидтер арасындағы шайқас. Иуда Маккавей жеңісі, Антиох IV өлімі және Иерусалимді басып алу. Тарихы.
-
Бірінші еврей-рим соғысындағы Саймон бар Гиора көтерілісі
Симон бар Гиора: еврейлік көтерілістің басшысы, Рим-Жудай соғысындағы маңызды тұлға. 66 ж. рим әскерлерін жеңіске жеткізіп, соғысты бастады. Тарих, Рим, Жудай.
-
Римдік қолбасшы Флавий Сильва және Масада қоршауы
Луций Флавий Сильва Ноний Басс: римдік генерал, Иудеяның губернаторы, Масада қамалғысының батыры. Тарихы, өмірі, әскери жетістіктері туралы ақпарат.
-
Никанор: Сириялық грек генералы және Маккавейлер көтерілісі
Никанор – грек-селевкид сардары, Маккавейлер көтерілісіндегі тұлға. Иерусалимде билік етіп, Иуда Маккавейге қарсы жеңіліске ұшырады. Тарих 1 Маккавейлер мен 2 Маккавейлер кітаптарында.
-
Александриядағы еврейлерге жасалған шабуылдар (38 ж.)
Александрия қырқыны 38 ж. Египеттегі еврейлерге жасалған шабуыл. Калигула императорының саясаты, Агриппаның сапары, грек халқының наразылығы туралы ақпарат.
-
Пұрций Фест: Иудея прокураторының қызметі мен мәселелері
Порций Фест: Римский прокуратор Иудеи (59-62 гг.). Срок правления, смена после Антониуса Феликса, датировка – спорные вопросы в исторических исследованиях.
-
Бірінші еврей-рим соғысындағы Жохан Гискала: көшбасшы және қаһарман
Жохан Гискала – Рим-Жудай соғысындағы бас көтерілісші. Галареяны бақылау үшін Иосифпен күресіп, Иерусалим Санхедринінің қолдауын алған. Римнің шабуылына қарсы тұрды.
-
Яһуди дінінде Мессия ұғымы және тарихы
Яһуди дініндегі Мессия ұғымы, Давид сияқты пайғамбарлар мен патшалар, күткен келешек және ізделінген көшбасшы туралы мағлұматтар.
-
Бірінші ғасырдағы Зелот көшбасшысы Элеазар бен Симон
Елеазар бен Симон: I ғасырдағы Зелоттар көшбасшысы, Римге қарсы күресші. Иерусалимде тәуелсіз еврей мемлекетін құруға тырысты, бірақ алауыздықтар жеңіліске әкелді. 🏛️⚔️
-
Өлі теңіз құпиялары: Ұстаз Һәм туралықтың жасырын ділдары
Өлі теңіз кітаптарындағы "Адалдық Ұстазы": кім болды? Эссендер, Кохендер, Задок ұрпақтары – осы құпия тұлғаның кім екенін анықтауға арналған зерттеу.
-
Жүсіп Тавериялық: Ежелгі еврей тарихшысының өмірі мен еңбектері
Юстус Тиберийский: еврейский историк I ғасыр. Флавий Иосифқа жауап ретінде жазылған «Жудит соғысы» тарихы туралы мәліметтер, жоғалып кеткен туындысы.
-
Гессиус Флор: Иудея прокураторы және еврей-рим соғысының себепшісі
Гай Гессий Флор – римский прокуратор Иудеи (64-66 гг.). Его политика, направленная против евреев, спровоцировала Первую Иудейско-Римскую войну. История Иудеи.
-
Израиль жоғары дін қызметкері Симеон әділ
Израиль жоғары дін қызметкері Симеон Ṣaddīq туралы ақпарат. Екінші храм дәуіріндегі рөлі, Мишнадағы бейнесі, және ғалымдардың пікір-келіспеушіліктері.
-
Joshua ben Gamla
-
Onias IV
-
Modi'in-Maccabim-Re'ut