Берген филармониялық оркестрінің тарихы мен жетістіктері

Кіріспе

Берген филармониялық оркестрі (норв. Bergen filharmoniske orkester) – Норвегияның Берген қаласындағы оркестр. Оның басты концерт алаңы – Григ залы.

Тарих

1765 жылы Det Musicalske Selskab (Музыкалық қоғам) деген атпен құрылған, кейіннен Musikselskabet Harmonien деп өзгертілді. Берген тұрғындары ансамбльді "Гармоний" (Гармония) деп атайды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Норвегияның ірі қалалары Берген мен Кристианияда (кейін Ослода) үлкен оркестрлерге деген қызығушылық күшейді. 1919 жылы Бергендегі оркестр қайта ұйымдастырылып, 40 кәсіби музыкант тұрақты жұмысқа алынды. 2015 жылға қарай оркестрде 101 музыкант болды. Оркестрдің заманауи музыканы орындау дәстүрі ұзақ жылдарға созылады. Людвиг ван Бетховеннің екінші симфониясы Бергенде 1804 жылы, Берлинде орындалғанға дейін жарық көрген жылы тартылды. Бергенде туған композитор Эдвард Григ оркестрмен тығыз байланыста болды және 1880 жылдан 1882 жылға дейін көркемдік жетекші қызметін атқарды. Ол сондай-ақ өзінің мүлкінің бір бөлігін оркестрді қаржылық тұрғыдан қолдау көрсету үшін арналған қорға сыйлады. Оркестрдің бас дирижері ретінде Арвид Фладмо, Йохан Халворсен, Ивер Холтер, Ричард Хеннеберг, Олав Киелланд және Пер Винге сияқты басқа композиторлар да қызмет етті. Композитор Харальд Северуд өзінің шығармаларын орындау үшін жиі шақырылатын, ал оркестр жаңа композицияларды тұрақты түрде тапсырып, орындайды. Оркестрмен өзінің шығармаларын дирижерлік еткен басқа композиторларға Аарон Копланд, Карл Нильсен, Жан Сибелиус, Витольд Лутославский, Лукас Фосс және Кшиштоф Пендерецки жатады. 1953 жылы Festspillene i Bergen фестивалі басталды және оркестрді дирижерлік етуге Леопольд Стоковский шақырылды. Берген фестивалінде Юджин Орманди мен сэр Томас Бичем де дирижерлік етті. 2003 жылы американдық дирижер Эндрю Литон бас дирижер, ал 2005 жылы көркемдік жетекші болды. 2002 жылы оркестр Эдвард Григтің толық оркестрлік шығармаларын жазуды бастады, бұл Норвегиядағы алғашқы оркестр болды. Норвегиялық дирижер Оле Кристиан Руд және оркестр BIS лейблы үшін 7 дискінің соңғысын жазды. Литон қазір оркестрде лауреат дирижер атағын иеленді. Оркестрдің қазіргі бас дирижері - Эдвард Гарднер, ол 2015 жылдың қазан айынан бастап 3 маусымдық келісімшарт бойынша қызмет етеді. 2017 жылдың қаңтар айында оркестр Гарднердің Бергендегі келісімшартын 2021 жылға дейін ұзартқанын жариялады. 2019 жылдың қыркүйегінде оркестр Гарднердің келісімшартын 2023 жылға дейін ұзартты. 2021 жылдың маусым айында оркестр Гарднердің келісімшартын 1 жылға, 2024 жылдың шілдесіне дейін ұзарту туралы хабарлады. 2021 жылдың қарашасында оркестр сэр Марк Эльдерді 2022 жылдың 1 тамызынан бастап 2025 жылдың 31 шілдесіне дейінгі үш жылдық келісімшарт бойынша келесі бас қонақ дирижер ретінде тағайындағанын жариялады. Гарднердің бас дирижер ретіндегі қызметі 2023–2024 жылдар аралығындағы маусымның соңында аяқталуы жоспарланған. Оркестрдің көптеген мүшелері Берген университетінің құрамындағы музыка консерваториясы – Григ музыка академиясында оқытады.

Established in 1765 under the name Det Musicalske Selskab (The Musical Society), it later changed its name to Musikselskabet Harmonien. Bergen citizens often refer to the ensemble as "Harmonien" (the Harmony). After World War I, there was strong interest in the major Norwegian cities of Bergen and Kristiania (later Oslo) in having larger orchestras. In 1919, the orchestra in Bergen was reorganized to employ 40 professional full time musicians. As of 2015, the orchestra has 101 musicians. The orchestra has had a long tradition of playing contemporary music. Ludwig van Beethoven's second symphony was performed in Bergen in the year it was published, 1804, even before it was performed in Berlin. Bergen born composer Edvard Grieg had close ties with the orchestra, and was artistic director from 1880 to 1882. He also bequeathed a portion of his estate to a fund which continues to provide financial support for the orchestra. Other composers have served as principal conductor of the orchestra, including Arvid Fladmoe, Johan Halvorsen, Iver Holter, Richard Henneberg, Olav Kielland and Per Winge. Composer Harald Sæverud was frequently invited to conduct his own works, and the orchestra continues to commission and perform new compositions on a regular basis. Other composers who have conducted their own works with the orchestra include Aaron Copland, Karl Nielsen, Jean Sibelius, Witold Lutosławski, Lukas Foss, and Krzysztof Penderecki. In 1953, the Festspillene i Bergen was started and Leopold Stokowski was contracted to conduct the orchestra. Other conductors at the Bergen Festival have included Eugene Ormandy and Sir Thomas Beecham. American conductor Andrew Litton became principal conductor in 2003 and artistic director in 2005. In 2002 the orchestra began to record the complete orchestral works of Edvard Grieg, the first Norwegian orchestra to do so. Norwegian conductor Ole Kristian Ruud and the orchestra recorded the final of the 7 CDs for BIS., in 2005. Litton now has the title of conductor laureate with the orchestra. The orchestra's current chief conductor is Edward Gardner, since October 2015, with an initial contract of 3 seasons. In January 2017. the orchestra announced the extension of Gardner's contract in Bergen through 2021. In September 2019, the orchestra further extended Gardner's contract through 2023. In June 2021, the orchestra announced a 1 year extension of Gardner's contract through July 2024. In November 2021, the orchestra announced the appointment of Sir Mark Elder as its next principal guest conductor, effective 1 August 2022, with an initial contract of three years through 31 July 2025. Gardner is scheduled to conclude his tenure as chief conductor at the close of the 2023–2024 season. Many members of the orchestra teach at the Grieg Academy of Music, which is a music conservatory within the University of Bergen.