Кіріспе

Француз актрисасы (1931–2011)

Ани Сюзанна Жирардо (25 қазан 1931 – 28 ақпан 2011) – француз актрисасы. Ол көбінесе ерік-жігерлі, тәуелсіз, еңбекқор және көбінесе жалғыз әйелдердің рөлін ойнады, кейіпкерлеріне күнделікті күреске түсетін әйелдерге жақын, шынайы бейне берді. Бес онжылдық сахналық өмірінде ол шамамен 150 фильмде ойнады. Ол үш рет «Сезар» сыйлығына ие болды (1977, 1996, 2002), екі рет «Мольер» сыйлығына ие болды (2002), «Дэвид ди Донателло» сыйлығына ие болды (1977), «BAFTA» сыйлығына ұсынылған (1962) және бірнеше халықаралық сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 1965 жылғы Венеция кинофестивалінде «Манхэттендегі үш бөлме» фильмі үшін «Вольпи кубогы» (Ең үздік актриса) сыйлығын жеңіп алды.

Жетістік және ерте мансап

1954 жылы Консерваторияны бітіргеннен кейін, Гирардо қазіргі және классикалық комедиядан екі бірінші жүлде алды. Ол «Тринадцать үстел басында» (Treize à table, 1955) фильмімен кинода дебют жасады, бірақ сыншылардың назарын театр арқылы тарта бастады. 1956 жылы Жан Коктоның «Жазу машинасы» (La Machine à écrire) пьесасының қайта қойылымындағы оның ойыны автор тарапынан мақталып, «Соғыстан кейінгі дәуірдегі ең ұлы драмалық темперамент» деп аталды. 1958 жылы Лучино Висконти оны Жан Мараиспен бірге Уильям Гибсонның «Екі ойыншы» (Two for the Seesaw) атты француз сахналық адаптациясында түсірді. 1956 жылы ол жас, перспективті актриса ретінде Сузанна Бианчетти сыйлығына ие болды, бірақ көпшіліктің назарын Лучино Висконтидің «Рокко және оның бауырлары» (Rocco e i suoi fratelli, 1960) эпикалық туындысы арқылы ғана аудара алды. 1962 жылы итальяндық актер Ренато Сальваториге үйленді. Франция мен Италия арасында саяхаттап, Гирардо Марко Феррери сияқты итальяндық режиссерлермен жұмыс істеді, оның үш фильмінде, соның ішінде даулы «Айқын әйел» (1964) және «Диллинджер өлді» (1968) фильмдерінде ойнады. Ол Жан Деланной, Марсель Карне, Мишель Бойсрон, Андре Каятте, Жиль Гранжер және Андре Хунебелл сияқты режиссерлермен бірге француз киносында сәттілікке жетті. 1968 жылы ол француздық тұтынушылыққа қарсы «Эротиссимо» (Erotissimo) фильмінде де түсті (режиссер – Жерар Пирес).

1970-ші жылдар

1960 жылдардың соңында ол Францияда киножұлдыз бен кассалық магнитке айналды. Ол «Керген мен ізгілік» (1963); «Өмір үшін тірлік» (1967); «Махаббат – күлкілі нәрсе» (1969); және «Махаббатқа құмарлықтан өл» (1971) фильмдерінде ойнады, бұл Габриэль Русьенің (1937–1969) шын оқиғасы, отыз жастағы мұғалім, оның жас оқушымен болған қарым-қатынасы буржуазияның сықаққа алуына себеп болды. Фильм «Алтын глобус» сыйлығына ие болды және Францияда Жирардоның ең табысты фильмі болып қала береді. 1970-ші жылдары Жирардо драма мен комедия жанрлары арасында ауысып, Клод Зидидің «Ла Зизани», Мишель Одиардың «Ол ішімдік ішпейді, темекі тартпайды, флирт жасамайды, бірақ сөйлейді!» (Elle boit pas, elle fume pas, elle drague pas, mais elle cause !, 1970) немесе Филипп де Броканың «Жұмсақ тауық» (Tendre poulet, 1977) сияқты сәтті комедияларда ойнады. Ол «Шапалақ» (La Gifle, 1974) жасөспірімдер фильмінде Изабелла Аджанидің анасы рөлінде ойнады. 1972 жылы «The New York Times» газетіне берген сұхбатында «Адам-жануар әйеліндегі» (The Ape Woman) рөлін мысал ретінде келтіріп, ол: «Мен типтік рөлдерге қарсы екенімді дәлелдедім деп ойлаймын. Мен герцогинядан бастап ас үй қызына дейінгі кез келген рөлді орындау – түрленудің бір түрі болуы керек деп санаймын», – деді. «Өмір үшін тірлік» (1967) және «Юпитердің жамбасы» (1980) фильмдері арасында оның 24 фильмі Францияда миллионнан астам көрермен жинады. Сахнада ол «Мадам Маргарита» рөлімен сәттілікке жетті, ол 2002 жылға дейін көп рет қайта ойнаған визиттік карточкасына айналды. Сол жылы ол осы рөлі үшін «Мольер» сыйлығымен және бүкіл сахналық мансабы үшін «Құрметті Мольер» сыйлығымен марапатталды. Жирардо Францияда 1970-ші жылдардағы феминистік қозғалыстың символына айналды, себебі көрермендер оның драмалар мен комедияларда ойнаған күшті мінезді әйел кейіпкерлеріне әкелген «әрбір әйел» бейнесін қабылдады. 1989 жылы жарық көрген «Vivre d'aimer» автобиографиясында ол: «Адамдар әдемі, вампир сияқты жаратылысты көру үшін келген жоқ, жай ғана әйелді көру үшін келді. Мен судья, адвокат, такси жүргізушісі, полицей, хирург рөлін ойнадым. Мен ешқашан жарқыраған жұлдыз болған емеспін», – деп жазды.

1980-жылдардан бастап: Жұлдыздық танымалдық пен қайта оралу

1980 жылдар оның мансабы үшін қиын болды, өйткені оның мансабы құлдырады және рөлдері азайды. 1983 жылы ол Париж казиносында өзі қойып, бас рөлде ойнаған «Revue Et Corrigée» музыкалық шоуының сәтсіз аяқталуынан үлкен қаражат жоғалтты. Ол депрессияға ұшырады, бірақ Франция мен Италиядағы бірнеше телесериалдармен қайта жанданды. Дегенмен, Жирардо Клод Лелуштың «Көңілсіздер» (1995) фильмінде шаруа әйелінің рөлін ойнап, үлкен экранға қайта оралды. Осы рөлі үшін 1996 жылы ол екінші рет «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясында «Сезар» сыйлығын жеңіп алды. Сыйлықты қабылдағанда, қуаныштан көздерінен жас аққан Жирардо киноиндустрия оны ұмытпағанына ризашылығын білдірді. 1992 жылы ол 42-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің төрағасы болды. Ол Майкл Ханекенің «Пианино сабақтары» (2001) фильміндегі рөлі үшін «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясында «Сезар» сыйлығымен марапатталды. Ол Ханекемен «Caché» (2005) фильмінде де жұмыс істеді. Жирардо 1945 жылдан бері Францияда миллионнан астам көрермен жинаған француз жұлдыздарының арасында ең көп фильмде (44 фильм) ойнаған әйел болып табылады.

Мұра

17 француз қаласы оның есімімен көшелерге ат қойған, соның ішінде Париждің 13-ші округі, Тулуза, Анжер және т.б. 2012 жылдың қазан айында Франция почтасы Франция соғыстан кейінгі киноның алты көрнекті тұлғасына арналған маркалар жинағын шығарды, олардың ішінде Энни Жирардо да болды. 2013 жылы 37-ші жылдық «Сезар» киножүлдесі 2012 жылғы Ани Жирардоның 1962 жылғы «Рокко және оның бауырлары» фильмінен алынған суретін салтанаттың ресми жарнамалық плакаты ретінде таңдады. Салтанат барысында оның ең есте қаларлық рөлдерінен құралған монтаж арқылы оған құрмет көрсетілді. Санкар Секкинердің 2013 жылдың шілдесінде жарық көрген «Оңтүстік (Гюней)» кітабы 12 мақала мен эсседен тұрады. Олардың бірі «Жирардоның көздері» – Ани Жирардоның көркем кинодағы актерлік өнеріне арналған кеңінен талқылауды ұсынады.