Кіріспе

Британдық және француз актрисасы және әншісі (1946–2023)

Джейн Мэллори Биркин (14 желтоқсан 1946 – 16 шілде 2023) – британдық және француз актрисасы және әншісі. Ол Серж Генсбургпен он жылдық музыкалық және романтикалық қарым-қатынаста болды. Ол сонымен қатар, көбінесе француз киносында актер ретінде жемісті мансап жасады. Лондон тумасы Биркин өзінің актерлік карьерасын Микеланджело Антонионидің «Блоу-ап» (1966) және «Калейдоскоп» (1966) фильмдеріндегі шағын рөлдермен бастады. 1968 жылы ол Серж Генсбургпен «Слоган» фильмінде бірге түскен кезде танысты, бұл олардың көп жылдық еңбек және жеке қарым-қатынасының бастауы болды. Дуэт «Джейн Биркин/Серж Генсбург» (1969) дебюттік альбомын шығарды, ал Биркин Генсбургтің режиссерлігімен «Je t'aime moi non plus» (1976) фильмінде де ойнады. Ол көбінесе Францияда жұмыс істесе де, онда ол үлкен жұлдызға айналды, Біркин кейде Агата Кристидің «Нилдегі өлім» (1978) және «Күн астындағы зұлымдық» (1982) сияқты ағылшын тіліндегі фильмдерде, сондай-ақ Джеймс Айворидің «Әскердің қызы ешқашан жыламайды» (1998) фильмінде пайда болды. 1980 жылы Генсбургтен ажырасқаннан кейін, Биркин актриса және әнші ретінде жұмысын жалғастырды, түрлі тәуелсіз фильмдерде ойнады және көптеген жеке альбомдар жазды. 2016 жылы ол «Оскар» сыйлығына ұсынылған «La femme et le TGV» қысқаметражды фильмінде түсті, бұл оның соңғы фильмдік рөлі болатынын айтты. Биркин 1960 жылдардың соңынан бастап негізінен Францияда тұрды және француз азаматтығын алды. Ол фотограф Кейт Барридің бірінші күйеуі Джон Барриден; актриса және әнші Шарлотта Генсбургтің Серж Генсбургтен; музыкант Лу Дойлонның Жак Дойлоннан туған қызы. Актерлік және музыкалық жетістіктерінен басқа, ол өзінің есімін Hermès Birkin сөмкесіне берді.

Ерте өмір

Джейн Маллори Биркин 1946 жылдың 14 желтоқсанында Лондонның Мэрилебон қаласында дүниеге келді. Оның анасы Джуди Кэмпбелл – сахнадағы жұмысымен танымал ағылшын актрисасы. Әкесі Дэвид Биркин – Корольдік теңіз күштерінің лейтенант-коммандері және Екінші дүниежүзілік соғыстағы тыңшы. Оның ағасы – сценарист және режиссер Эндрю Биркин. Биркин Челсиде өсті және өзін «ұялшаң ағылшын қызы» деп сипаттады. Ол сыртқы келбеті үшін мазақтауға ұшырағанын айтты: «Мен дене бітімімнен, әсіресе мектепте көп қиындық көріп, азап шектім. Басқалар мені жартылай ұл, жартылай қыз деп атады. Менде төс жоқ, тіпті дамыған кеуде де жоқ еді. Бұл қорқынышты еді». Ол Жан Шримптон сияқты әдемі болғысы келгенін айтып, өзін оның «нашар нұсқасы» деп атады. Оның ортаңғы есімін «Мэллори» анасы ойлап тапты, ол ішінара Артур туралы әңгімелердің авторы сэр Томас Малори есімінен шабыттанды. Биркин Кенсингтондағы Мисс Айронсайд мектебінде оқыды. Сонымен қатар, ол Уайт аралындағы Жоғарғы Чайн мектебінде білім алды. Микеланджело Антонионидің «Блоу-ап» (1966) фильмінде қоңыр шашты модель рөлінде кішкентай рөл ойнады. Сол кезде фильм Биркиннің жалаңаш сахнасынан танымал болды, ол кейін Джон Барри оған түсірілім алаңында жалаңаш болуға батылы жетпейтінін айтқандықтан солай істегенін айтты. Француз тілін білмесе де, ол Серж Генсбургпен бірге ойнады және олардың арасындағы көптеген ынтымақтастықтың алғашқысы – «La Chanson de Slogan» фильмінің тақырып әнін орындады. «Слоганды» түсіргеннен кейін Биркин Францияға тұрақты түрде көшіп келді. Ол француз триллері «La Piscine» (1969) фильмінде рөл ойнады және фильм оған «Слоганды» аяқтағаннан кейін Францияда қалуға мүмкіндік берді деді: «Бұл фильм мені құтқарып, Францияда қалуыма көмектесті. Мен «Слоганды» аяқтап, Англияға қайтуға тиіс едім». Испания және Ұлыбритания. «Француз тілінде сіз үшін жазылған ең әдемі әндерге ие болу өте мақтаныш. Бірақ менің шынымен қанша талантым бар еді? Бәлкім, көп емес». – 2013 жылы Гейнсбургпен жұмыс қатынасын еске түсірген Биркин. Биркин Гейнсбургтің музасы және серіктесі болу туралы ойланып, былай деді: «Бір адам үшін француз тіліндегі ең әдемі әндер жазылған болуы өте мақтаныш. Бірақ менің шынымен қанша талантым бар еді? Бәлкім, көп емес». 1970 жылдары ол үш альбом шығарды, олардың барлығы негізінен Гейнсбург жазған: «Di doo dah» (1973), «Lolita Go Home» (1975) және «Ex fan des sixties» (1978). Ол 1971–1972 жылдары актерлік қызметтен үзіліс жасады, бірақ 1973 жылы «Дон Жуан немесе Дон Жуан әйел болса» фильмінде Брижит Бардоның сүйіктісі ретінде қайта оралды. Ол Бардоны «керемет сұлу» деп атап, былай деді: «Мен Бардоның кемшіліктерін табу үшін оның әрбір кішкентай бөлшегін бақыладым. Оның аузы, мұрны, терісі, шашы керемет әдемі еді». 1975 жылы ол Гейнсбургтің режиссер ретінде алғашқы фильміне қатысты, ол жыныстық қатынас туралы ашық әңгімелегендіктен шу туғызды және Ұлыбританиядағы Британдық кино жіктеуіш кеңесінен тыйым салынды. Бұл рөлі үшін ол «Үздік әйел актері» сыйлығына ұсынылды. 2006 жылы Францияда Филипп Кальварио режиссерлік еткен «Электра» фильмінде басты рөлді ойнады. 2016 жылы Биркин Хеди Слиман түсірген Ив Сен-Лоранның үнемі жүргізіліп жатқан кампаниясында пайда болды, онда Марианна Фейтфулл, Кортни Лав және Джони Митчелл сияқты әртүрлі музыканттар болды. Сол жылы ол швейцариялық режиссер Тимо фон Гунтеннің «La femme et le TGV» атты қысқаметражды фильмінде басты рөлді ойнады. Фильм «Жас көркем фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 2017 жылғы сұхбатында Биркин «La femme et le TGV» оның соңғы актерлік жұмысы болатынын және актерлік өнерге қайта оралуды жоспарламағанын айтты. Олар 1964 жылы Барри Биркиннің «Passion Flower Hotel» мюзикліне таңдағанда кездесті. Олардың қызы – фотограф Кейт Барри (1967–2013). Олардың некелері 1968 жылы аяқталды. Ол қарым-қатынас кезінде өзін қауіпсіз сезінбегенін және «осы талантты дарынды адамның басқа қыздарға қарағанда [оны] таңдағанына сенбегенін» айтты. Ол өзінің «кішкентай, шошқа тәрізді көздері» бар екенін көргісі келмеді, сондықтан ол төсеніштің астында көз қарындашымен ұйықтап, түнде оянса, оны киіп қоятын. Ол ақырында АҚШ-қа кетіп, Біркин қызымен Англияда қалды. Бірақ олар ешқашан үйленбеді, қарамастан қаңқулар мен дұрыс емес хабарларға. Ақырында ол француз азаматы болды. Ол оны «өте қиын адам» деп сипаттады және жаздыру сессиялары кезінде, егер ол ән айта алмаса, оған айқайлап, билеушімен ұрып жіберетінін айтты. Ол өзінің өмірінде кейінірек оның стилін дамытуға көмектескенін мақтады: «Бәрі мен туралы, ол мені көп тыңдады». 1982 жылдың 4 қыркүйегінде ол үшінші қызы Лу Дойлонды дүниеге әкелді, ол режиссер Жак Дойлонмен болған қарым-қатынасынан туған. Ол былай деді: «Жакпен танысу мен үшін маңызды өзгеріс болды. Жеке өмірімде, Сержтен кеткеннен кейін, Жак пен мен он үш жыл бірге тұрдық және Луды дүниеге әкелдік». Биркин Дойлонның оны фильмдеріне түсіруге қызығушылығын жойғанын айтты және ол «Жактың осы жас қыздармен фильмдер түсіріп жүргеніне қатты ренжіді». Кейін Биркин француз жазушысы Оливье Роленмен қарым-қатынаста болды. 2002 жылы оған лейкемия диагнозы қойылды және бірнеше емдеу курстарынан өтті. Биркин көбінесе алты немересімен уақыт өткізді. Оның қызы Кейт Барри 2013 жылдың желтоқсанында Париждегі төртінші қабаттан құлап қайтыс болды. Биркин 1960 жылдардың соңынан бері негізінен Парижде тұрады. 2020 жылы 1970 жылдардағы Паристі еске алып, былай деді: «Бұл үлкен тазалықтың кезі еді, және мен бүгінгідей әлеуметтік проблемалар болмады деп ойлаймын».

Өлім

2023 жылдың 16 шілдесінде Біркин Париждегі үйінде қайтыс болды. Ол 76 жаста еді. Көптеген жанкүйерлер шіркеу сыртында орналасқан үлкен экранда аза тұру рәсімін тамашалау үшін жиналды. Францияның бірінші ханымы Брижит Макрон, мәдениет министрі Рима Абдул Малак, Катерина Денев және оның қызы Киара Мастроянни, Ванесса Паради, Майвен, Сандрин Киберлен, Кароль Буке, Шарлотта Рамплинг және Энтони Вакарелло осы шараға қатысты.

Қайырымдылық

Біркиннің гуманитарлық қызығушылықтары оны иммигранттардың әл-ауқатын жақсарту және HIV/АҚТҚ эпидемиясы мәселелері бойынша Халықаралық Амнистия ұйымымен бірлесіп жұмыс істеуге жетеледі. Ол Босния, Руанда, Израиль және Палестина сияқты елдерді аралады.

Саяси көзқарастары мен белсенділігі

Бала кезінде Біркин Лондон көшелерінде өлім жазасына қарсы наразылық көрсетті. 1970 жылдары ол аборт құқығы үшін күресті және Бобиньи процесінде зорлықтан кейін Мари Клер Шевальеға аборт жасауға көмектескені айыпталған төрт әйелді қолдады. Біркин Франциядағы ұлтшылдарға қарсы науқанға қатысып, Жан-Мари Ле Пеннің 2002 жылғы президент сайлауының екінші турындағы қатысуын айыптайтын наразылыққа қатысты. 2017 жылы ол 2017 жылғы президент сайлауында Марин Ле Пенге қарсы ұйымдастырылған Place de la République алаңындағы тегін концертте өнер көрсетті. 2022 жылдың соңында Біркин, тағы басқа француз әйелдерімен бірге, Иранның ғимаралық полициясы ұстағаннан кейін қайтыс болған Махса Амининің өліміне қарсы наразылық білдірген ирандық әйелдер мен қыздарды қолдап, шашын қырқып алды.

Марапаттар мен құрметтер

Біркин 1985 жылы Орлеан кинофестивалінде "Leave All Fair" фильмі үшін "Ең үздік әйел актер" сыйлығын жеңіп алды. 1985 жылы Венеция кинофестивалінің қазылар алқасы Биркиннің "Шаң" фильміндегі ойынын жылдың ең үздіктерінің бірі деп мойындады, бірақ барлық ең жақсы актрисалардың рөлдері ірі сыйлықтар алған фильмдерде болғандықтан, ең үздік әйел актер сыйлығын беруден бас тартты. "Шаң" күміс арыстан сыйлығын жеңіп алды. 2001 жылы туған күніне арналған дипломатиялық және шетел тізімінде Біркин "актерлік өнері мен Ұлыбритания-Франция мәдени қарым-қатынасына қосқан үлесі үшін" Британ империясы орденінің офицері болып тағайындалды. Ол 2002 жылғы сәуір айында Уэльс ханзадасынан орденін алды. 2013 жылы ол және оның қызы Лу Дойлон "Ordre des Arts et des Lettres" орденінің "Шевалие" дәрежесіне тағайындалды. 2022 жылы ол орденнің ең жоғары дәрежесі – "Командор" орденіне көтерілді. Ол сондай-ақ 2004 және 2015 жылдары француз "Ordre National du Mérite" орденімен марапатталды. 2018 жылы Жапония мен Франция арасындағы мәдени алмасуды дамытуға атқарған еңбегі үшін "Көктемдік марапаттау" аясында "Көтерілетін күн" орденімен марапатталды.

Бүркіт себеті

Біркин Португалияның Альгарве аймағындағы Кастро-Маримде қолмен тоқылған сабан себетін қайда барса да – базарға, түнгі клубтарға, ресми шараларға – әрқашан өзімен бірге алып жүрген. 1980 жылдардың басында күйеуі Жак Дойлон оны машинасымен қасақана қағып бұзғанша ол осылай болды.

Біркин торбасы

1983 жылы Hermès компаниясының бас директоры Жан Луи Дюма Парижден Лондонға бағытталған рейсте Бёркиннің жанында отырды. Бёркин әлдеқашан орындығының үстіндегі бөлімшеге шүмек тоғанын салған еді, бірақ оның ішіндегі заттар еденге түсіп, оларды жинауға мәжбүр болды. Бёркин Дюмаға өзіне ұнайтын былғарыдан жасалған демалысқа арналған сөмке табудың қиын екенін айтты. 1984 жылы ол оған 1982 жылғы эскиз негізінде жасалған, қара, жұмсақ былғарыдан жасалған сөмке сыйлады: «Биркин» сөмкесі. Ол бастапқыда осы сөмкені қолданды, бірақ кейіннен ойын өзгертті, себебі ол сөмкеге тым көп нәрсе салып алыпты: «Екінші сөмкенің қажеті не?» деді ол күліп. «Бір ғана жеткілікті, ол қолыңды ауыртады; олар тым ауыр. Мен иыққа байланысты сезімталдық үшін операция жасатуға тура келеді». Дегенмен, Бёркин осы сөмкені біраз уақыт пайдаланды. «Биркин» сөмкесі жылдар өте мәртебе таңбасына айналды, оның бағасы 10 000 доллардан 500 000 долларға дейін жетеді. 2015 жылы Бёркин Hermès компаниясына сөмкеден өзінің атын алып тастау туралы ашық хат жазды, ал Hermès жақын арада оған жаңа кепілдіктер беріп, Бёркиннің қанағаттанғанын мәлімдеді.

Фильм

1965Жыл «Жақсылық және оны қалай алуға болады»Мотоциклдегі қызАталмаған рөл1966«Күмістей»Шашы сары әйелАталмаған рөл1966«Жарылыс»Блондинка1972«Тым әдемі болу үшін»Кристин1973«Мысықтың көзіндегі жеті өлім»Корринга«Дон Жуан, немесе Дон Жуан әйел болғанда»Клара«Қараңғы орындар»Альта«Жеке көрсету»Кейт / Элен1974«Ашулы қой»Мари Поль«Егер сен жалқау және жылауық болсаң, қалай табысқа жетуге болады»Джейн«Рахаттың қаталдығы»Ариан Берг«Сәтті Пиер»Жэки ЛоганСондай-ақ белгілі: «Мен шыдамымды жоғалтып жатырмын»1975«Шалфейге шабуыл»Джанет«Катерина және компания»Катерина«Бұйрық бойынша жеті өлім»Джейн Берг1976«Күйдірілген құмар»Вирджиния Висмара«Мен сені жақсы көремін, мен сені жақсы көремін»Жонни«Үздік әйел ойыншысы» номинациясы – «Сезар» сыйлығы1977«Жануар»Әйел киножұлдызы1978«Нілдегі өлім»Луиз Бурже«Меланхолиялық бала»Ольга«Балауыз»Инес1980«Эгон Шиле – Артықшылық және жаза»Валли Нойзил1981«Кеткен қыз»Анна«Кілтті қайтар!»Катерина1982«Күн астындағы зұлымдық»Кристин Редферн1983«Шарлап өтіңіз, ештеңе жоқ!»Элен Дюверне«Винсенттің досы»Мари Пьер«Жердегі махаббат»Эмили1984«Қорғаушы»Барбара Пеннинг«Бетховеннің жүрегі»Жоханна«Барлық әділдікті қалдырыңыз»Катерина Мансфилд1986«Менің өмірімнің әйелі»Лаура1987«Кунг-фу шебері»Мэри Джейн«Комедия!»Ол1988«Джейн Б. Агнес В. арқылы»Өзі / Жабайы Джейн / Клод Жад / Жанна д'Арк1990«Ностальгиялық әке»Каролина1995«Жүз бірінен бір түн»Радин ханым1997«Ескі ән»Джейн1998«Әскери қыздың көзі жасынан емес»Миссис Фортескью1999«Соңғы қыркүйек»Франси Монтморенси2001«Арман күні»Джейн2002«Рақмет, доктор Рей»Пенелопа2003«Жұмысшы жесірлер»Рене2006«Қоймалар»АннаӨзі2010«Телма, Луиза және Шанталь»Нелли2012«Екі рет туылған»Психолог2013«Ешкімнің қызы Хаусон»Өзі«Орсе саябағы»Молли Хатчинсон2016«Бұл төсекті кім пайдаланды?»ЖұмысшыҚысқа метражды фильм«Әйел және TGV»ЭлизҚысқа метражды фильм2020«Паоло Конте Via von me»1967–8 «Armchair Theatre» Бабс / Джуди Эпизодтар: «Есеп»; «Жас Шерри»1985«Жалған қызметші»ГрафиняТелевизиялық фильм1988«Адамдардың дәрігерлері»қуаныш Эпизод: «Қытай теңізі: Есте сақтау үшін ел»1990«Менің бұрынғы әйелім»ОрелиФильм1991«Қызыл түлкі»Виолетта ХаррисонМини-сериал2006«Оңтүстік теңіздердің оқиғалары»Фанни СтивенсонТелевизиялық фильм2011 2013«Қанды маусымдар»Лили РуссоМини-сериал. Эпизодтар: «Қызыл қыс» және «Көк катакомбалар»