Кіріспе

Неміс туған американдық ғалым (1836–1897)

Майор Чарльз Эмиль Бендайр (27 сәуір 1836 – 4 ақпан 1897) – АҚШ армиясының әскери қызметшісі, орнитолог және оолог. Бендирдің құсайдығы оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Карл Эмиль Бендер Гессен ұлы герцогтігіндегі Кениг-им-Одвенвальд қаласында дүниеге келді. Ол алты баланың ағасы болған. Бендер он екі жасқа дейін үйде оқытылды, содан кейін Париждің жанындағы Пассидегі дінтану мектебінде бес жыл білім алды. Карл кенеттен мектепті тастап, үйіне қайтып келді. Бір досының кеңесімен ол 1853 жылы ағасы Вильгельм Бендермен Нью-Йоркке аттанды. Келген соң, жаңа құрлық олардың күтілгендей болмағанын түсінді. Вильгельм Бендер көп ұзамай үйіне қайта бағыт алды, бірақ теңізде қаза болды.

Әскери мансап

Ағасы кеткеннен кейін Бендер 1854 жылғы 10 маусымда он сегіз жасында АҚШ армиясына қабылданып, атын Чарльз Бендейр деп өзгертті, орта атын мүлдем жойды. Бендире кейін хаттарда және жария есімдерде орта әрпін қайта қолдана бастағанымен, заңды түрде ресми атында орта аты болған жоқ. Бендире бес жыл бойы қарапайым сарбаз және кейін D ротасының бірінші драгун полкінде капрал болып қызмет етті. Қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін Бендире бір жылға армиядан шықты, бірақ 1860 жылғы 8 маусымда қайтадан әскери қызметке кірісті және 4-ші кавалерия полкіне тағайындалды, онда ол қарапайым сарбаз, капрал, сержант және госпиталь старшинасы болып кезекпен қызмет етті, содан кейін 1864 жылғы 18 мамырда 2-ші жаяу әскер полкіне 2-ші лейтенант болып кірді. 1864 жылғы 9 қыркүйекте 1-ші кавалерия полкіне ауысты, соңында Американдық Азамат соғысы кезінде Тревильян стансасы шайқасындағы "батылдығы мен еңбегі" үшін 1-ші лейтенант, кейін капитан, содан кейін майор дәрежесіне көтерілді. 1886 жылғы 24 сәуірде қызмет барысында алған денсаулық мәселесіне байланысты зейнеткерлікке шықты. Бендире армияда қызмет еткен кезінде Американың көптеген аймақтарына, мысалы Вирджиния, Аризона, Вашингтон және Калифорнияға жіберілді. Бендире АҚШ кеңейіп жатқан кезеңде негізінен американдық үндістермен күресті. Солтүстік Американы аралап саяхаттағанда ол жабайы табиғатқа, әсіресе құстарға деген құмарлығын дамытты.

Орнитология

Ол бастапқыда өз байқауларын қамтитын хаттарды Джоэл А. Аллен, Томас М. Брюер, Эллиотт Куес және Роберт Риджвей сияқты басқа американдық натуралистерге жіберді, олар оларды «Натталл орнитологиялық клубының бюллетені» және «Американдық натуралист» сияқты американдық натуралистік журналдарда жариялады. Алайда, 1877 жылы ол өз атымен мақалалар жариялай бастады. Бендайрдің 8000 жұмыртқадан тұратын жеке коллекциясы Вашингтондағы Смитсон институтындағы (бұрынғы АҚШ Ұлттық мұражайы) жұмыртқа коллекциясының негізін құрады. Ол әртүрлі құстардың көшіп-қону әдеттері туралы жаңа ақпараттар ашты және бірнеше жаңа түрлерді, соның ішінде Бендайрдің құсқұрышы (Toxostoma bendirei) сияқты түрлерді тапты. 1872 жылы Орталық Аризонада патрульде жүргенде, Бендайр апачи шалбарынан оқ атып тұрғанда, өз коллекциясы үшін ұядан жолақты құйрықты бүркіттің жұмыртқасын ұрлап, лагерьге қайтып оралғанға дейін аузында қауіпсіз сақтап алыпты. Оның аузынан жұмыртқаны алуға тырысқанда, оның үлкендігіне байланысты тісі сынып қалған деген әңгіме бар. Ол сондай-ақ «Forest and Stream» журналында, Оңтүстік-Орталық Орегондағы Форт-Кламатта болған кезде, қазір Deltistes luxatus деп аталатын Жоғалған өзендегі сорғыштың алғашқы сипаттамасын жариялады. Онда ол балықтардың шағылысуы және Жоғалған өзендегі маңызды балық аулау орнында балық аулап жүрген Модок үндістері туралы сипаттама берген. Бендайр 60 жасында Брайт сырқатынан қайтыс болды. Ол Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратына жерленген.